Yazarlar

Taceddin Kutay

Taceddin Kutay

Dikey ittifaklar belirleyici olacak

Taceddin Kutay tüm yazıları

B.

Modern zamanların millet algısı ile oluşturduğu "biz" jenerasyonu yerini giderek artan bir süratle "ben" jenerasyonuna terk ediyor.

Ülkü, dava, değer, millet vb. soyut kavramlar altında kendisini ikinci plana iten o eski zaman şövalyeleri artık belgesellerde anlatılan kimselerdir.

Her yıl hayret ediyorum "biz" diye diye darağacına giden Deniz Gezmiş'in, "ben" demekten başka hayat pratiği olmayan hedonistlerce suiistimal edilişine.

Garibim, gerçekten inanmış ve adanmış, böyle olmakla saygıyı hak eden bir adam olarak kendisini davasına feda etmişti. Kapitalizmin birtakım kodlarını ve nimetlerini yeni keşfedenlerin çakma Che'si olmaktan çok daha fazlasını hak ediyordu...

Her neyse misali uzatmayalım. Dedim ya, biz demeyi bilemeyecek olanlar tam olarak nasıl bir hâlet-i ruhiyeye sahip olduğunu anlayamadan Gezmiş'i, siyasal şovlarına ve şahsi reklamlarına alet ediyorlar.

Dünya hiç durmadan döndü, değişti ve gelişti. Halefler seleflerinden başka kimseler oldular daima. Bu dünyanın kuralıdır.

Buna mukabil, günümüzde bu zamana dek yaşanmış bütün değişimlerin ötesinde bir kırılmaya şahit oluyoruz. Bu oldukça radikal bir kırılma.

Biz modern zamanın ulus-devlet çocukları oldukça yatkınızdır, bizim ötemizdeki bir soyut varlığın arkasında kalmaya ve kendimizi onun yücelip yükselmesine adamaya. Böyle bir ideal, böyle bir adanmışlık bizden önceki jenerasyonlarda -ki onlar ulus-devletin şahikasına ulaştığı yılların çocuklarıydı- bize göre çok daha yüksekti. Biz bunun yavaş yavaş çözüldüğü bir döneme doğduk.

Şimdi, ben ötesi birlikler büyük oranda çıkar üzerinden ve şahsi menfaat yahut koruma üzerinden kuruluyor, kurgulanıyor.

Değerler ve idealler üzerinden kurgulanan yatay birliktelikler, ittifaklar, gruplar, cemaatler yerlerini bireysel çıkarını artırmaya yahut korumaya yönelik kurgulanmış dikey ittifaklara bırakıyor.

Hal böyle olunca yatay cemaate dahil olan ile dikey cemaate ait olan bir şekilde birbirini anlayamıyor, birbirlerinin taleplerine olumlu yanaşmıyor.

Hadi müşahhas hale getirelim siz vatan millet beka milli güvenlik diyorsunuz. Doğru diyorsunuz yanlış diyorsunuz o resmi tartışmıyorum ancak temel retoriğiniz bu kavramlar üzerine kuruluyor. İnanıyor musunuz suiistimal mi ediyorsunuz bilemem ben. Diğeri ise döviz kurundan, erken emeklilikten, aşı dayatmasından, ezcümle gündelik hayatını alakadar eden şeylerden bahsederek bir siyasal yorumlamada bulunuyor.

Her iki tip de asıl derdin kendi sahip olduğu dert olduğunu ve yek diğerinin bunu umursamadığını iddia ediyor.

Fakat şunun altını çizelim. Zamanın ruhu dikey aidiyetleri yatay aidiyetlere göre çok daha güçlü kılıyor. Yatay cemaate ait olduğunu iddia eden; bir ideolojisi, inancı, değeri olduğunu vurgulayan herhangi kimse herhangi bir dikey cemaat bağlantısı kurduğu anda yatay aidiyetinin önüne bu dikey aidiyeti geçiriyor.

Neokapitalizm ve bunun gibi başlıklar üzerinden uzun uzun tartışabilirsiniz kavramsallaştırma yapabilirsiniz buna saygım var. Ancak ben seçim atmosferine girmiş Türkiye'de asıl konuşulması gereken şeyin, dikey ittifakların siyasal karar verme aşamasında sahip oldukları azim pay olduğunu düşünüyorum.

Bir siyasal ataletle gelenekselleşmiş söylemleri tekrar etmek ve dikey ittifakların etkisini es geçmek iyi netice vermez.

Taceddin Kutay Diğer Yazıları