Oruçluyken mide yanması nasıl geçer? İftardan sonra soda içmek mideye faydalı mı? Uzmanı açıkladı

Ramazan ayı boyunca değişen beslenme düzeni, doğru yönetilmediği takdirde mide sağlığını ciddi şekilde tehdit edebiliyor. Gün boyu süren sessizliğin ardından iftar sofrasındaki ağır yemeklerle bir anda yüklenen mide; yanma, ekşime ve şişkinlik sinyalleriyle alarm veriyor. Peki, iftardan sonra soda ya da çay içmek mideye zarar verir mi?

Merve Kantarcı Çulha'nın sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Emre Yıldırım, Ramazan'da en sık yapılan hatalara dikkat çekerek, mideyi yormayan sahur menülerinden, sindirimi kolaylaştıran iftar stratejilerine kadar kritik ipuçlarını paylaştı. Özellikle mide ülseri ve ileri derecede reflüsü olanlar için önemli uyarılarda bulunan Yıldırım, "Hızlı yemek ve sahurdan hemen sonra yatmak en büyük düşmanınız" dedi.

Ramazan'da en sık gördüğünüz mide şikâyetleri neler? Bunun nedenleri neler?

Ramazan ayında en sık karşılaştığımız mide şikayetleri mide reflüsü, mide yanması, şişkinlik, hazımsızlık ve kabızlıktır.

Bunun temel nedeni, uzun süreli açlığın ardından iftarda hızlı ve ağır yemek yenmesidir.

Büyük porsiyonlar, yağlı ve baharatlı yiyecekler mideyi bir anda zorlar; bu da yanma, ekşime ve şişkinlik gibi yakınmalara yol açar.

Gün içinde yeterli su içilmemesi ve lifli gıdaların ihmal edilmesi ise kabızlığı artırır.

Oysa iftarı hafif açmak, yavaş ve ölçülü yemek, kızartmalardan kaçınmak, sahuru atlamamak ve yeterli su tüketmek, Ramazan'ı mide açısından çok daha rahat geçirmek için çoğu zaman yeterlidir.

Reflü veya gastrit hastaları Ramazan'da nelere özellikle dikkat etmeli, hangi durumlarda oruç sakıncalı olabilir?

Mide reflüsü ve gastrit tanısı olan hastalar, Ramazan ayında oruç tutarken bazı noktalara özellikle dikkat etmelidir.

Sahuru atlamamak, iftarı küçük porsiyonlarla ve yavaş yemek, yağlı, baharatlı ve kızartılmış yiyeceklerden uzak durmak, asitli içecekler ile aşırı çay-kahve tüketiminden kaçınmak ve iftardan sahura kadar yeterli su almak şikâyetleri belirgin şekilde azaltır.

Buna karşılık şiddetli gastriti olanlar, mide erozyonları veya aktif mide ülseri bulunanlar, ileri düzey reflüsü ya da Barrett özofagusu olan hastalar, uzamış açlık ile artan sık ve şiddetli mide ağrısı, kusma ya da kanama bulguları yaşayanlar ile düzenli mide ilacı kullanması gereken kişiler için oruç tutmak sakıncalı olabilir. Bu nedenle mide reflüsü ve gastrit hastalarının Ramazan öncesinde mutlaka doktoruna danışarak, kendi hastalık durumuna göre karar vermesi en doğru yaklaşımdır.

Sahurda mideyi yormayan, gün boyu rahat tutan beslenme önerileriniz nelerdir?

Ramazan'da sahurda nasıl beslendiğimiz, gün boyu mide şikayeti yaşayıp yaşamayacağımızı büyük ölçüde belirler. Bu yüzden sahuru hafif ama doyurucu geçirmek önemlidir.

Tam buğday ekmeği, yulaf ya da bulgur gibi besinler uzun süre tok tutar.

Yanına bir haşlanmış yumurta, az yağlı peynir ya da yoğurt eklendiğinde hem mide yorulmaz hem de enerji düşmez.

Bir avuç ceviz veya zeytinyağlı hafif bir salata sahuru destekler. Salatalık, yeşillik, muz ya da elma gibi gıdalar da mideyi rahatlatır.

Domates ve çiğ soğan mide reflüsü olanlar için sorun olabilir dikkat etmek lazım.

Sahurda mutlaka su içilmeli; buna karşılık kızartmalar, hamur işleri, aşırı baharatlı ve tuzlu yiyecekler, tatlılar, gazlı içecekler ile fazla çay-kahve gün içinde reflü, şişkinlik ve hazımsızlığı artırır.

Ayrıca menüden bağımsız olarak lokmaları iyi çiğnemeden hızlı yutmak ve sahurdan sonra hemen yatmak ve şikayetlerin artmasına neden olur.

İftarda yapılan en büyük hatalar hangileri ve bunlar mideyi nasıl etkiliyor?

Ramazan ayında iftar sofralarında yapılan en sık hatalar;

Hızlı yemek yemek,

İyi çiğnemeden yutmak

Aşırı porsiyon tüketmek

Yağlı ve baharatlı yiyecekleri tercih etmek

Yeterince su içmemek ve tatlıyı hemen yemektir.

Uzun süre aç kaldıktan sonra ağır bir iftar yapmak gastrointestinal sistemi bir anda zorlar; bu durum reflü, gastrit, hazımsızlık, şişkinlik ve kabızlık gibi şikâyetleri artırır.

Özellikle yağlı ve baharatlı yiyecekler mide asidini yükselterek gastrit ve ülser riskini artırırken, yetersiz su tüketimi sindirimi zorlaştırır ve kabızlığa yol açar.

Peki, sağlıklı olan nedir?

Daha sağlıklı bir iftar için iftarı hurma ve su ile açmak, çok yağlı olmayan bir çorba ile devam etmek, ana yemeğe geçmeden önce 10–15 dakika ara vermek, küçük porsiyonlarla yavaş yemek ve lokmaları iyi çiğnemek önemlidir.

Kızartmalar yerine fırın veya haşlama yöntemleri tercih edilmeli, gazlı içeceklerden uzak durulmalı ve tatlı iftardan en az 1–2 saat sonra, mümkünse sütlü tatlılar şeklinde tüketilmelidir.

Ayrıca iftardan hemen sonra yağlı kuruyemişler ve meyve tüketmekten mümkün olduğunca uzak durulmasını öneririm. Bununla birlikte hali hazırda mide reflüsü, gastrit, diyabet, tansiyon gibi ek hastalıkları olan kişilerin Ramazan'da beslenme ve ilaç düzenlemelerini mutlaka uzman doktorlarına danışarak kişiye özel olarak yapmaları en doğru yaklaşımdır.

Mide yanması ve şişkinliği azaltmak için iftar–sahur arasında nasıl bir sıvı tüketimi ve öğün düzeni önerirsiniz?

Ramazan ayında sıvı tüketimi ve öğün düzeni, mide şikayetlerini önlemede en az ne yediğimiz kadar önemlidir.

İftardan sahura kadar su tüketimi öncelikli olmalı; toplamda yaklaşık 1,5–2 litre suyu birden değil, aralıklı ve küçük yudumlarla içmek gerekir.

Gazlı ve asitli içecekler mideyi şişirerek mide reflüsünü tetikler, şekerli içecekler ise kan şekerinde ani dalgalanmalara yol açar.

Rezene, papatya veya nane gibi bitki çayları mideyi rahatlatabilir ancak aşırıya kaçılmamalıdır.

Çay ve kahve fazla tüketildiğinde mide asidini ve reflüyü artırabileceği için sınırlandırılmalı, gün içinde en fazla 1–2 bardak açık çay tercih edilmelidir.

Öğün düzeninde ise iftarı iki aşamalı yapmak önemlidir; önce çorba, hurma ve su ile başlanmalı, 10–15 dakika sonra ana yemeğe geçilmelidir.

Küçük porsiyonlarla yavaş yemek ve lokmaları iyi çiğnemek sindirimi kolaylaştırır. Sahuru atlamamak, sahurda da tam tahıllar, yumurta, yoğurt, sebze ve meyve gibi mideyi yormayan gıdaları tercih etmek Ramazan'ı mide açısından daha konforlu geçirmenin temelidir.

İftardan sonra soda, çay ya da kahve içilebiliyor. İftardan sonra soda içmek mideyi rahatlatır mı? Mideyi rahatlatmak için ne önerirsiniz?

Soda bazı kişilerde içeriğindeki bikarbonat sayesinde mide asidini bir miktar baskılayarak ve geğirerek gaz çıkarmayı kolaylaştırarak hazımsızlık ve şişkinlik hissini azaltabilir; ancak gazlı yapısı nedeniyle özellikle reflü ve gastrit hastalarında şişkinlik ve yanmayı artırabilir. Bu nedenle mide hassasiyeti olanların soda tüketimini sınırlaması, en fazla küçük bir şişe ile yetinmesi daha uygundur.

Çay açık ve şekersiz içildiğinde genellikle sorun yaratmazken, aşırı tüketildiğinde sıvı kaybına yol açabilir; kahve ise mide asidini artırdığı için reflü ve gastrit şikayeti olanlarda önerilmez.

Mideyi rahatlatmak için yoğurt veya kefir, rezene ya da papatya çayı, iftardan sonra kısa bir yürüyüş ve küçük porsiyonlarla yavaş yemek soda yerine çok daha güvenli ve etkili seçeneklerdir.

Editör notu: Bu içerik uzman görüşüne dayanarak hazırlanmıştır. Bilgi içeriklidir.

Makalenin ardından bu içeriklerimiz de ilginizi çekebilir.

* Sahurda kilo aldırmayan menüler

* Orucu hurmayla açmanın faydası ne?

* Bugün ne pişirsem? Gün gün menü önerileri

* İftardan sonra çay içmek kilo aldırır mı?

Prof. Dr. Emre Yıldırım kimdir?

BAŞKENT TIP FAKÜLTESİ-Gastroenteroloji Uzmanlık Eğitimi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI ANKARA EĞT VE AŞT HASTANESİ İÇ HASTALILARI KLİNİĞİ- İç Hastalıkları Uzmanlık Eğitimi

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ- Tıp Doktoru Eğitimi