Rota virüsüne dikkat! Kış aylarında ortaya çıkıyor, ölümcül olabilir

Rota virüsler küçük çocuklarda en ölümcül ikinci çocukluk çağı hastalığı olan ağır ishallerin en sık sebebi olarak biliniyor. Durum böyle olunca aileler rota virüsü aşısını araştırıyor. Rota virüsü aşısı bebekler için gerekli midir, rota virüsü belirtileri nelerdir? gibi soruların cevaplarını Prof. Dr. Alpay Çakmak'a sorduk. İşte kış aylarında ortaya çıkan rota virüsü ile ilgili tüm detaylar…

AKSAM.COM.TR/MOR PAPATYA

Merve Kantarcı Çulha

Rota virüsü çocuklar için hem tehlikeli hem de bulaşıcıdır. Rota virüs hastalığının belirtileri genellikle ishal, kusma, ateş şeklinde başladığını belirten Prof. Dr. Alpay Çakmak, rota virüsünün bazı durumlarda şiddetli su kaybı ve ölüme yol açabileceğini söyledi. Peki, rota virüsü aşısı nedir, hastalığı önler mi?

Aksam.com.tr'den Merve Kantarcı Çulha'nın sorularını yanıtlayan Medipol Mega Üniversite Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü'nden Prof.Dr. Alpay Çakmak, kış aylarında sık görülen rota virüsünü anlattı.

Rota virüsü nedir, nasıl bulaşır?

Çocukluk yaş grubunda ishal (gastroenterit) yapan en önemli viral enfeksiyon etkenidir. Rota virüs hastalığı oldukça bulaşıcıdır ve hastalıklı bir kimsenin kusmuğu ve dışkısı ile yayılır. Ayrıca kişiden kişiye temas; örneğin hasta olan bir kimseye veya virüsü elinde taşıyan bir kimseye dokunmakla, hastalık bulaşmış olan eşyalarla, hastalık bulaşmış olan yiyecek ve içeceklerle bulaşır.

Virüs aynı zamanda öksürme ve hapşırma ile de yayılır. Bu bulaş insandan insana olabileceği gibi, eşyalar aracılığıyla da olabilir. Rota virüs enfeksiyonun bulaşabilmesi için çok az sayıda rota virüs alınması yeterli. Rota virüse bağlı hastalık gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde benzer seyretmektedir. Bu sebeple rota virüs demokratik virüs olarak adlandırılır. Yani bu hastalık tüm dünyayı etkiliyor. Temiz su kaynağı ve hijyen şartlarının iyileştirilmesinin hastalığı önlemede yetersiz olduğunu biliyoruz.

Çocuklarda rota virüsü belirtileri nelerdir?

Rota virüs hastalığının belirtileri genellikle ishal, kusma, ateş şeklinde bulgularla başlar. Bazı durumlarda şiddetli su kaybı ve ölüm olabilir.

Rota virüs hastalığına yakalanan bazı bebeklerde herhangi bir belirti görülmeyebilir.

Belirtiler genel olarak virüse maruz kaldıktan 1 ila 3 gün kadar sonra ortaya çıkar. Rota virüsüne bağlı enfeksiyon her yaşta görülse de, en sık ilk 5 yaş altındaki çocuklarda ortaya çıkıyor.

Özellikle 6-15 ay arası en sık görülen ve daha ağır seyredebilen dönemidir. Bebek ve çocuklarda aşırı su kaybına neden olan ishaller, hava sıcaklıklarının düşmesi ile birlikte çocuklarda ağızla bulaşan ve salgınlara neden olabilen bu tip ishal ile seyreden vakalar, gerekli önlemler alınmadığında ölümcül olabiliyor.

Rota virüs hastalığı genelde kış döneminde ortaya çıkmaktadır. Tekrarlayan kusma ve ishal, rota virüsün önemli belirtileri arasında yer alıyor.

Rota virüsü aşısı olmayan çocuklarda neler görülür?

Rota virüs aşısı, hastalığın ağır seyretmemesi için ve virüse karşı önlem alabilmek için kullanılan en önemli yöntemdir.

Rota virüs aşısı olmayan çocuklara rota virüsü bulaştığında, hastalık ağır seyredebilir, çocuğunuzun hastaneye yatması gerebilir ve hatta ölümcül sonuçlar ortaya çıkabilir. Rota virüs aşısı bu yüzden rot ishalinden koruma amaçlı yapılmaktadır. Bu aşı, aşı takviminde yer almadığı için devlet tarafından karşılanmamaktadır. Rota virüs aşısı ağızdan şırınga yardımıyla içirilerek verilir. Ülkemizde iki ayrı markanın rota virüs aşısı bulunuyor.

Çocuklarda rota virüsü aşısı gerekli mi? Kaç aylık ya da yaştan itibaren yaptırılmadır?

Rota virüs tüm dünyada bebek ve küçük çocuklarda görülen ishallerin özellikle hastane yatışlarına ve bebek ölümlerine neden olan ağır gastroenteritin en önde gelen nedenidir.

Hemen tüm çocuklar beş yaşına kadar enfekte olurlar ve hastalık özellikle 4 -36 ay grubunda dehidratasyon ve asidozla ağır seyrederek ölüme neden olabilir.

Rotavirüsler her yıl iki milyondan fazla hastane yatışına ve yaklaşık 600 ölüme sebep oluyor.

Rotavirüs ishalinin önlenmesinde tek yöntem rotavirüs aşılamasıdır. Bu nedenle Rota virüs aşısı yapılmalıdır. Rota virüs aşısı için iki firmanın ürünü vardır. Bu aşılardan ilk olan Rota virüsü aşısı 2 dozdur ve ilk dozu 6. haftadan itibaren yapılabilir. İki doz arasında en az 4 hafta olması gerekir. Tüm dozlar en geç 24. haftaya kadar bitmelidir. 2. ayda ilk dozu, 4. ayda ikinci dozu ya da 3. ayda bin ilk dozu, 5 ayda ikinci dozu yaptırabilirsiniz.

Önemli olan nokta, ikinci dozun 24. haftadan sonraya denk gelmemesi ve iki doz arasında en az 4 hafta olmasıdır. Bu aşılardan ikincisi olan rota virüs aşısı ise 3 dozdur. Bu aşıda da dozlar arasında en az 4 hafta olmasına dikkat edilmelidir ve son doz en geç 32. haftada verilmelidir.

5 YAŞ ALTI ÇOCUKLARA DİKKAT

Dünya Sağlık Örgütü Haziran 2009'da ve 2013'te tüm dünya ülkelerinin rota virüs aşısını bir an önce ulusal bağışıklama programlarına almalarını önermiştir. Özellikle 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yüzde 10'undan fazlasından ishalin sorumlu olduğu ülkelerin, bu konuda acil davranmaları gerektiği belirtilmektedir. Rota virüs aşıları günümüzde 100'den fazla ülkede ruhsat almıştır ve Ocak 2015 itibarı ile 75 ülkede ulusal bağışıklama programında yer almaktadır. Rota virüs gastroenteritlerine bağlı mortalite ve morbiditenin önlenmesinde aşılama en etkin yöntemdir.

Aşının yan etkisi var mıdır?

Rota virüsler küçük çocuklarda en ölümcül ikinci çocukluk çağı hastalığı olan ağır ishallerin en sık sebebidir. Ciddiyeti değişse de farklı gelişmişlik düzeylerindeki ülkelerde rota virüs hastalığı sıklıkları benzerdir. Bu durum temiz su kaynakları ve iyi hijyenin virüs dolaşımında çok az etkisi olduğuna işaret eder.

Rota virüs hastalığının yüksek hastalık yükünü azaltmada en önemli girişim bebeklerin güvenli ve etkin rota virüs aşılarıyla yaygın aşılanmasıdır. Halen uygulamada kullanılabilecek iki etkin rota virüs aşısı ülkemizde de lisanslıdır.

Aşılar güvenli mi?

Dünya Sağlık Örgütü rota virüs aşılarının güvenli olduklarına karar vermiş olup, rotavirüs aşılamasının tüm ulusal aşılama programlarına dâhil edilmesini önermektedir.

Ülkemiz, kendine özgü şartları ile rota virüs aşılamalarından hem mortalite hem de ekonomik hastalık yükünü azaltmada yarar elde edebilecek özellikler taşımaktadır. Halen rutin aşı programına girmemiş rotavirüs aşıları maliyetini karşılayabilecek ailelerin bireysel kullanımları açısından önerilebilir.

Her bebeğin rota virüs enfeksiyonu ve buna bağlı ciddi hastalık riski taşıdığı göz önünde bulundurularak bireysel yarar için aşılama önerilmesi uygun görünmektedir.

Tüm Mor Papatya haberleri için tıklayın