Yazarlar
Yaz mevsimi geldi. Tam da güneşe merhaba demiştik ki, yürek ve vicdan yakıcı orman yangını haberleriyle yeniden sarsılmaya başladık. Evet sevgili okurlarım, oksijen ve yaşam kaynağımız ormanlarımız yine alevler içinde. İçimiz parçalanarak müşahade ediyoruz.
Öncelikle Diyarbakır Çınar ve Mardin Mazıdağı'ndaki yangında hayatını kaybedenlere Allah'tan rahmet diliyorum.
İzmir, Bursa, Balıkesir, Muğla ve Çanakkale'deki orman yangınlarından etkilenen tüm canlara da geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, ülkemizin pek çok noktasında çıkan yangınların kontrol altına alındığını, Menderes'teki yangının bir hobi bahçesinden başladığını, Çeşme'deki yangına ise atılan bir sigara izmaritinin neden olduğunu açıkladı. Bu açıklamalar, yangınların ne kadar çeşitli ve önlenebilir sebeplerden çıktığını gözler önüne seriyor.
Orman yangınları, sadece ülkemizin değil, tüm dünyanın ortak bir sorunu. Küresel iklim değişikliği, insan kaynaklı ihmal ve kasıtlı eylemler, orman yangınlarının artmasına neden oluyor. Türkiye'de, resmi istatistiklere göre son 50 yılda yaşanan orman yangınlarının yüzde 87'si insan kaynaklı sebeplerle gerçekleşmiş. Yine resmi verilere göre insan kaynaklı yangınlar sebebiyle tahrip olan orman alanlarının oranı yüzde 98. Bu yangınların yüzde 54'ü piknik ateşi, çoban ateşi, sigara, alkol, anız yakma gibi ihmallerden, yüzde 40'ı faili meçhul nedenlerden, yüzde 4'ü ise kasıtlı olarak çıkarılmış.
Araçtan yol kenarına izmarit atmak, ormanda çöp, soda şişesi veya başkaca cam materyaller bırakmak gibi cahilce davranışlar, milyonlarca canlıya adeta cehennemi yaşatıyor. Özellikle Sn. Bakanın da ifade ettiği gibi sigara izmaritleri, orman yangınlarının önemli bir sebebi. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre, dünya genelinde her yıl yaklaşık 5 milyar sigara izmariti çevreye atılıyor. Bu izmaritler, kuru ot ve yapraklarla temas ettiğinde hızla yangına dönüşebiliyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde, her yıl çıkan orman yangınlarının %10'u sigara izmaritleri nedeniyle meydana geliyor.
Orman yangınlarının sonuçları sadece ekosistemler için yıkıcı olmakla kalmıyor, aynı zamanda insan hayatını da tehdit ediyor. 2022 yılında dünya genelinde orman yangınları nedeniyle yaklaşık 3.500 insan hayatını kaybetti. Ayrıca, milyonlarca hayvan yangınlar nedeniyle yaşamını yitirdi veya yaşam alanlarını kaybetti. Yangınların etkilediği bölgelerde, özellikle nadir ve tehdit altındaki türler ciddi şekilde zarar görüyor. Orman yangınları kaynaklı hava kirliliğinin solunum ve kardiyovasküler sorunlardan kaynaklanan 340.000 erken ölümle ilişkili olduğunu da biliyoruz.
2030 yılına kadar aşırı yangınların küresel olarak görülme oranında %14'e, 2050 yılına kadar %30'a ve bu yüzyılın sonuna kadar %50'ye varan bir artışa tanık olabileceğimiz öngörülüyor. Dünya çapında her yıl 370 milyon hektardan fazla arazi yanarak 1,8 milyar tondan fazla sera gazı salınıyor. Ormanlardaki yangınlar yanan arazilerin %5'ini oluştururken, sera gazı emisyonlarının %80'inden fazlasına katkıda bulunuyor.
Bu yangınların ekonomik maliyetleri de oldukça yüksek. 2022 yılında, dünya genelinde orman yangınlarının doğrudan ve dolaylı maliyetleri 25 milyar doları aştı. Bu maliyetler arasında yangın söndürme masrafları, yıkılan altyapının yeniden inşası, kaybedilen tarım ve orman ürünleri ve sağlık harcamaları bulunuyor.
Peki, bu yangınların önüne geçmek için neler yapılabilir? İlk adım, sigara izmaritlerinin çevreye atılmasını önlemek. Sigara içen bireylerin daha bilinçli olması ve izmaritleri uygun şekilde imha etmeleri hayati önem taşıyor. Ayrıca, ormanlık alanlarda sigara içmenin kesin olarak yasaklanması ve bu yasakların sıkı bir şekilde denetlenmesi gerekiyor.
Ormanlık alanlarda camdan yapılmış hiçbir şişe vs kullanılmasına ve atılmasına müsaade etmemelidir. Çünkü güneş ışınlarının vurduğu camlar veya şişeler mercek etkisi yaparak yangınlara sebep olmaktadır.
Bunun yanı sıra, yangınla mücadele ekipmanlarının ve teknolojilerinin güncellenmesi, yangın tespit ve söndürme çalışmalarında yapay zeka ve dron teknolojilerinin kullanılmasının büyük fayda sağlamakta olduğunu görüyoruz. Çok şükür ülkemiz başta olmak üzere Kanada ve Avustralya, bu alanda başarılı örnekler sunuyor.
Sn. Cumhurbaşkanımız bu alandaki başarımızı "Halihazırda 14 Bayraktar TB2 İHA'mızla yeşil vatanı 7 gün 24 saat izliyoruz. Dünyada orman yangınlarıyla mücadelede İHA kullanan 2 ülkeden biriyiz." Sözleriyle ifade etti; bizler de milletçe gurur duyduk.
Orman yangınlarıyla mücadelede başarılı ülke örneklerini de özellikle paylaşmak istiyorum;
Avustralya:
Avustralya, orman yangınlarıyla mücadele konusunda dünyada öncü ülkelerden biri konumundadır. Özellikle 2019-2020 yangın sezonundan sonra, yangın yönetim stratejilerini güçlendirmiştir.
* Erken Uyarı Sistemleri: Avustralya, yangın tehlikesini önceden belirlemek için gelişmiş erken uyarı sistemleri ve hava durumu izleme teknolojileri kullanmaktadır.
* Toplum Katılımı: Hükümet, yangın sezonu öncesinde toplum bilinçlendirme programları düzenlemekte ve yangın tahliye planları konusunda eğitimler vermektedir.
* Havadan Müdahale: Yangınlarla mücadelede havadan su ve yangın söndürücü kimyasalların bırakılması için geniş bir hava filosuna sahiptir.
Kanada:
Kanada, dünyanın en büyük ormanlık alanlarından birine sahip olması nedeniyle yangın yönetimi konusunda çok sayıda inovatif yöntem geliştirmiştir.
* Uydu İzleme: Kanada, yangın izleme ve erken uyarı için uydu teknolojilerini etkin bir şekilde kullanmaktadır.
* Yönetilen Yanmalar: Orman yangınlarını kontrol altında tutmak için yönetilen yanma tekniklerini uygulamaktadır. Bu teknik, yangın riskini azaltmak için kontrollü şekilde küçük yangınlar çıkarılmasını içerir.
* Uluslararası İşbirlikleri: Kanada, yangın mücadelede uluslararası işbirliklerine büyük önem vermekte ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerle ortak çalışmalar yapmaktadır.
İspanya:
Akdeniz bölgesinin karakteristik yangın risklerini göz önünde bulunduran İspanya, yangın önleme ve müdahalede etkili yöntemler geliştirmiştir.
* Arazi Yönetimi: İspanya, orman yangınlarını önlemek için arazi yönetimi uygulamalarına büyük önem vermektedir. Bu, ağaçların arasını temizleyerek ve yanıcı materyalleri azaltarak yangınların yayılmasını engeller.
* Yerel Müdahale Birimleri: İspanya, yangınları hızla kontrol altına almak için yerel müdahale ekipleri kurmuştur.
Amerika Birleşik Devletleri:
ABD, orman yangınlarıyla mücadelede kapsamlı bir yaklaşım benimsemiştir.
* Bilimsel Araştırmalar: ABD, yangın davranışlarını anlamak ve müdahale tekniklerini geliştirmek için bilimsel araştırmalara büyük yatırımlar yapmaktadır.
* Eğitim ve Hazırlık: Amerika Birleşik Devletleri, halkı yangın konusunda bilinçlendirmek ve acil durum planları konusunda eğitmek için geniş çapta kampanyalar yürütmektedir.
* Teknolojik İnovasyonlar: Uydu izleme, yapay zeka ve büyük veri analizi gibi teknolojiler, yangın izleme ve müdahalede kullanılmaktadır.
Bu ülkelerin uyguladığı yöntemler, orman yangınlarıyla mücadelede etkinlikleri ve yenilikçi çözümleri öne çıkarmaktadır. Her ülkenin coğrafi ve iklimsel özelliklerine göre geliştirdiği stratejiler, global yangın yönetimi konusunda önemli örnekler teşkil etmektedir.
Son olarak, orman yangınlarına karşı toplumsal farkındalık artırılmalı. Okullarda düzenlenecek eğitim programları ile gelecek nesillerin doğa sevgisiyle büyümesi, ormanlarımızın korunması için en büyük teminat olacaktır.
Sevgili okurlarım, yaz mevsiminin tadını çıkarırken, vicdanlarımızı rahatlatacak adımları atmaktan geri durmayalım. Unutmayalım ki, ormanlarımız sadece bizim değil, tüm canlıların ortak mirasıdır. Bu mirası korumak hepimizin görevi. Oksijenimizi, yaşam kaynağımızı, ormanlarımızı birlikte koruyalım.
Kalem ve vicdan sahibi olarak, bu satırları sizlerle paylaşmak benim için büyük bir sorumluluk ve onurdur. Her birimizin atacağı küçük bir adım, büyük değişimlerin başlangıcı olabilir. Ormanlarımız yanmasın, ciğerlerimiz soluksuz kalmasın.
