Yazarlar

Kurtuluş Tayiz

Kurtuluş Tayiz

Kazakistan: Dış müdahale mi devrim mi?

Türk Devletleri Teşkilatı'nın önemli üyesi Kazakistan'da toplumsal gösteriler iç savaşa dönüştü. Olağanüstü hâl ilan edilen ülkede Rusya'dan askeri müdahale istendi. Rusya'nın, bu olayların ne kadar hazırlayıcısı olduğu bilinmez; ama gerçek şu ki, bu çağdaki otoriter rejimleri ayakta tutan ve gerektiğinde kanlı müdahaleleri hazırlayan küresel sistemin muktedirlerinden başkası değil.

Yeri, zamanı geldiğinde, gereği icap ettiğinde tek bir kıvılcımla bu otoriter ülkeleri yangın yerine çevirebiliyorlar. Bu otoriter liderlerin iktidarlarının kaynağı da asla millet değil -Rusya örneğinde olduğu gibi- ya komşu güçlü devletler ya da ABD, Çin, Avrupa gibi güçlü ülkelerdir.

İç savaşa dönüşecek kadar büyük çaplı gösterilerin, silahlı ayaklanmaların yaşanması için genelde dışarıdan açık örtülü müdahalelere ihtiyaç vardır. Kendi iç dinamikleri içinde gösteriler, protestolar olağan karşılanabilir; ancak bu tür olayların iç savaş boyutuna varması için fiziki desteğe ve araçlara ihtiyaç duyulur ki, otoriter bir sistemde bu ancak dışarıdan sağlanır. Sistemin kendisi bu tür müdahalelere zemin sağladığı içindir ki, dışarıdan yakılan bir kıvılcım da ülkeyi yangın yerine çevirmeye yeter.

Orta Asya jeopolitiğinde yeni aktörlerin varlık göstermeye başlaması Kazakistan'da Rusya müdahalesine yol açan olayların başlıca sebebi olarak okunabilir. Bunu gizlemek için bugün yoğun bir algı bombardımanı yapılıyor. Nazarbayev'in heykelinin Saddam'ınkinin bire bir kopyası şeklinde devrilmesi de Kazakistan'daki olayların "diktatörlüğe karşı halk ayaklanması" şeklinde algılatılmaya çalışıldığını gösteriyor. Aslında olan, bu ülkedeki güç dengelerini pekiştirmek ya da değiştirmekten ibarettir. "Kazakistan'da halk diktatörlüğe karşı ayaklandı; demokrasi, özgürlük, adalet, eşitlik istiyor" sloganları, bu çağda gerçeği anlamaya değil ancak perdelemeye yarar.

Türk Devletleri Teşkilatı'nın devreye girmesi, destek teklifinde bulunması önemli. Kazakistan'da "halk ayaklanması" olarak lanse edilmeye çalışılan olaylar Orta Asya jeopolitiğine bir tür müdahaledir; Kazakistan'ın üyesi olması hasebiyle de Türk Devletleri Teşkilatı'nın da daha etkin bir şekilde buraya müdahil olması gerekli ve kaçınılmazdır.

Kurtuluş Tayiz Diğer Yazıları