Yazarlar
Diplomatların, İngiliz istihbaratına yaklaşık 100 yıl önce gönderdiği notlar... Talat Paşa 'Vicdansız, sözüne güvenilmez' Enver Paşa 'Napolyon'un reenkarnasyonu' Cemal Paşa 'Kumarcı ayyaş', Dr. Bahattin Şakir 'Rüşvetçi' Halide Edip 'İyi romancı bir Yahudi'
WikiLeaks belgelerinin hükümet üyeleri ve özellikle Başbakana yönelik iddiaları epey tartışılacağa benziyor. Amerikalı diplomatların gönderdiği kriptoların ne kadar güvenilir olduğu ise şimdiden tartışılmaya başlandı. Başbakan ve yakın çevresi 'bunlar dedikodu' dedi. Evet dedikodu ama üzülerek söylemek zorundayım. Emperyalizmin hazırladığı kriptolar dedikodu ağırlıklıdır ama genelde doğru çıkar. En azından 1900'lerin hemen başında hazırladıkları öyle!
Balıkesir Üniversitesi Öğretim Görevlisi Bülent Özdemir'in tesadüfen bulduğu İngiliz istihbarat raporları, bugünü anlamak için bize müthiş ipuçları veriyor.
1917-1919 ARASI BELGELER
Özdemir'in Süryaniler'le ilgili bir çalışma yapmak için gittiği Georgetown Üniversitesi'nde bir evrak dikkatini çekti: 'Personalities Turkey'
Bunlar İngiliz istihbaratının Türkiye'deki önemli kişiler hakkındaki biyografik bilgi notlarıydı.
Sultan Reşat iktidarının son, Vahdettin'inse ilk yıllarını içeren 1917-1919 arası belgelerin hepsini tek tek okudu. Sonra derledi ve çevirisini yaptı.
Sonuç: İngiliz veya Amerikalı hiç fark etmiyor. Koloniyal güç daima not alıyor, istihbarat topluyor... Ve yıllar bize gösteriyor ki bu istihbarat notları genel de doğru çıkıyor.
Bakınız...Dil, üslup ve kişileri madde madde değerlendirme hiç değişmemiş.
MORFİNMAN ALFRED RÜSTEM PAŞA
Örnek mi?
Milli mücadelede büyük yararlılıklar gösteren Alfred Rüstem Paşa için ne demişler?
'Ahlaki değerlere önem vermeyen, zeki görünüşlü ve fiziksel olarak cesur bir politik maceracı. Şimdi bir morfin bağımlısıdır. Kendisini tanımayan bir kimseyi kolaylıkla etkileyebilir.'
Peki Alfred Rüstem için yazılanlar doğru mu?
Milli mücadelemizin bu pek bilinmeyen kahramanı hakkında ne zamandır bir biyografi çalışması bekliyordum. Sonunda Şenol Kantarcı'nın Doğan Kitap'tan çıkan (yine de sınırlı) biyografi çalışmasına kavuşunca okudum. Alfred Rüstem bir morfinmanmış ve tıpkı İngiliz istihbarat raporlarında geçtiği gibi cesur bir politik maceracıymış. Hem de Atatürk'e düello teklif edecek kadar...
KATİBİN OĞLU ENVER PAŞA
Devrin en kudretli adamı Enver Paşa'ya gelelim.
'1913'ten beri Harbiye Nazırı. Yaklaşık 30 yaşında, Saray'da çalışan bir katibin oğlu. Babası, şimdi sarayın baş mimardır. Askeri ateşe olarak Berlin'e gönderildi. Orada Almanlar tarafından pohpohlandı ve Alman sempatizanı oldu. Trablusgarp Savaşı sırasında, Bingazi'nin savunması sırasında oynadığı rolden dolayı, şöhret itibarıyla başı iyice döndü. Ancak gerçekten askeri yeteneğe sahip olup olmadığı henüz ispatlanmış değildir. Balkan Savaşları sırasında önemli bir başarısı yoktur. Türkiye tarihinde ilk defa ordu içinde yeteneksiz ve yetersiz olanları temizlemek gibi bir cesareti gösterebilmiştir.'
Fiziksel özellikleri ise tek tek sayılmış.
'Yaklaşık 1.65 boyunda, zayıf bir fiziğe sahip ama İtalyan saç tarzı ile oldukça yakışıklı. Açık tenli, parlak gözleri ile tebessüm ettiğinde oldukça çekici bir görünümü var.'
SANKİ SONU SEZİLMİŞ GİBİ
WikiLeaks belgelerinde açığa çıkan kriptolarda ABD'li elçilerin, Başbakan Erdoğan için yaptıkları tek cümlelik değerlendirmeler hepimizi şaşırtmıştı.
Aynı üslupla bakın Enver Paşa'yı nasıl tarif ediyorlar.
'Düşük kapasitesi ve sınırsız kibriyle onu uzun bir süre oyuncakları gibi kullanmaya niyetli Almanlar tarafından kolayca elde edildi. (...) Sınırsız hırsı ve vicdansızlığı yüzünden Nazım Paşa'yı kendi eliyle vurdu ve barış görüşmelerinin sonuca ulaşmasını engelledi.'
O yıllardaki öneminden olsa gerek, istihbarat notlarındaki en uzun bölüm Enver Paşa'ya ayrılmış. Ama Paşa'yla ilgili kriptonun son bölümü oldukça ilginç. Sanki birkaç yıl sonra Enver Paşa'nın başına gelecekleri önceden 'sezmişler' gibi. 'Suikasta uğramamış olması büyük sürpriz. Bu konuda büyük dikkat gösteriyor ancak 'devrim önce kendi çocuklarını yer...'
ÇİNGENE TALAT PAŞA
Peki İttihat Terakki'nin ünlü troykasının diğer iki üyesi İngiliz istihbarat raporlarında yok mu? Olmaz mı?
Talat Paşa
'..Dahiliye Nazırı. Pomak ya da Çingene kökenli Batı Trakyalı bir Müslüman. Eski yönetim zamanında bir postane memuru iken basamakları hızla çıktı. Harika bir kişilik, enerji ve kararlılığa sahip. Çok zeki ve espirili birisi...
...O, Türk devriminin çok fazla yücelttiği kişilerden biri. Hiç kimse beş yılda, Avrupalı bir devlet adamı olma noktasında onun kadar yükselmedi.' Bakın aynı kriptoda sadece iki cümle sonra neler deniyor Talat Paşa için... 'Çok vicdansız, sözüne güvenilmez birisi.'
ÖFKELİ CEMAL PAŞA
Hasan Cemal, WikiLeaks rüzgarı esmeye başladığında biraz ön almaya çalıştı. Hakkında çıkması muhtemel belgeler için bir yazı yazdı. Ama bakın büyük dedesi Cemal Paşa hakkında neler yazmış İngiliz diplomatlar...
'...Bir Doğulu'dan daha çok Güneyli bir mizaca sahip. Dürüst yaratıcı fakat düşüncesizce hareket eden biri. Öfkeli bir mizacı var ve çevresindekilere kaba davranan biri. Büyük bir enerji ve azim sahibi... İngiliz doktorlara kalırsa megalomanyak biri. Adam öldürmeye varacak kadar deli ve anormal. Kendini çaresiz hissederse yetkisi altındaki birine sınırsız zararı dokunabilir...
... Zorbalığın ve şiddetin resmileşmiş hali, kumarcı, ayyaşlığının yanında kadınların cazibesine çabuk kapılır. Son zamanlarda bir Avusturya Yahudisi ile evlendi ve semitizm taraftarı oldu...'
Etnik ve dinsel aidiyetler de hiç atlanmamış. Tıpkı bugün ortalığa saçılan kriptolarda olduğu gibi...
CEMİYET YANLISI HALİDE EDİP ADIVAR
Bakın Halide Edip (Adıvar) için neler yazılmış...
'Bir kadın. Türk kadınının oy kullanma hakkını savunan bir Yahudi. Cemiyet yanlısı. Tanin'de yazmakta. Çok iyi bir romancı.'
Eşi Adnan Adıvar'ın deklare Yahudi olduğunu biliyorduk ama İngiliz istihbarat raporlarına göre kendisi de öyleymiş. Ahmet Ağaoğlu için de Kafkas kökenli bir Yahudi notu var.
SABETAYİSTLER İHMAL EDİLMEMİŞ
Sabetayistler de ihmal edilmemiş. Bugün artık deklare olmuş Sabetayist aileleri, 100 yıl önce İngiliz emperyalizmi tek tek not etmiş...
Maliyeci Cavid bey, Dilberzadeler, Karakaş Ailesi, Kibar Ailesi... Gazeteciler Necip Fazıl, Osman Talat, Selanikli dönmelerdir.
JAKOBEN DOKTOR
Kürşat Tüzmen için dedikleri 'avantaya açık' sözü, size garip gelmesin. Bakın İttihat Terakki'nin en önemli isimlerinden Doktor Bahattin Şakir için 100 yıl önce raporlarda neler yazılmış...
'Yarı Çerkez. Bir zamanlar kendisini finanse eden meşru mirasçısının evlilikdışı oğlu olduğu söyleniyor. 1908'de rejimin değişmesinden önce, içteki Jön Türk örgütlenmesiyle Avrupa'daki dış örgütlenme arasında bağlantı kuranlardan biriydi. Dr. Nazım ile birlikte perde arkasında Jön Türk politikalarının oluşumunda büyük rol oynadı. Aşırı bir jakoben. Rüşvetçi.'
'WIKILEAKS HABERLERİNİ OKUMAYANLAR CEMİYETİ' KURULMALI
Ergenekon haberlerinden bunalan kesim WıkıLeaks'te rahat. Şimdi 'öbür kesim' rahatsız. Bence onlar da bir an önce örgütlenmeli. Şöyle bir dernek kurabilirler. 'WikiLeaks Haberlerini Okumayanlar Derneği' Gülmeyin!..
Yakın tarihimizde bunun gibi bir dernek kurulmuştu. Adı 'Radyoda Ajans Haberlerini Dinlemeyenler Derneği'. 1959'da Demokrat Parti'nin yandaş örgütlenmesi olarak kurulan 'Vatan Cephesi'ne katılanların isimleri her gün radyoda tek tek okunuyordu. Bu da Demokrat Parti'ye karşıt olan milyonları deliye çeviriyordu. Yegane iletişim cihazının radyo olduğu düşünülürse muhalifler için nasıl bir ıstırap olduğu anlaşılabilir. Avukat Bedrettin Çalışkur 'Ruh sağlığımız bozuluyor, biz bu haberleri dinlemek zorunda değiliz' diyerek bir dernek kurmaya girişti. Bedrettin Çalışkur, Fehmi Demirtaş ve Altınay Onat'ın kurucusu olduğu dernek faaliyete geçtikten tam bir gün sonra kapatıldı. Ama 27 Mayıs'a doğru giden Türkiye'de muhalefetin sembol isimlerinden ve eylemlerinden biri oldu.
GAZETECİLERE BÜYÜK SUÇLAMA
PEKİ ya gazeteciler? WikiLeaks'te pek çok gazeteci kendisiyle ilgili notlar çıkmasından endişeli. Ama 1900'lerin başındaki İngiliz belgelerinde gazetecilerle ilgili çok sayıda not var.
Aka Gündüz için 'Kışkırtıcı bir gazeteci, sağlam bir milliyetçi' denirken, Salah Cimcoz için 'En uç ekolden çılgın bir gazeteci. Almanlar yararına çalıştığı bildirildi' denilmiş. Alman ajanlığıyla suçlanan sadece Cimcoz değil. Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi Bey için de aynı suçlama var. 'Bir gazeteci ve siyasi dalavereci. Önce şantaj yaparak hayatını sürdürmekteydi sonra İttihat ve Terakki Partisi'ne katıldı ve özellikle bir panislamist olarak gelişim gösterdi. Almanya yararına çalışıyor.'
Şair-i Azam Abdülhak Hamid Tarhan da atlanmamış. 'Senatör. Londra'daki Osmanlı Büyükelçiliği'nde uzun yıllardır meclis üyesiydi. Fransızca kadar İngilizce'yi de iyi konuşur ve yazar. Oldukça yetenekli bir şair ve Türkiye'de ünlü birisi. Yeni rejimi övücü nitelikte bir çok şiir yazdı. Bir viski düşkünü.'
Belgelerde İngilizlerin 100 yıl önce Türkiye'yi nasıl sıkı sıkıya takip ettikleri görülüyor. Güneydoğu'daki aşiretler ve onların ileri gelenleri hakkında tek tek notlar alınmış. Bu belgeler 1917-1919 aralığında hazırlanmış.
Yani 'Büyük Abi'nin adı değişiyor, yeri değişiyor ama tekniği hiç değişmiyor.
Unutmadan ekleyeyim. İngiliz İstihbarat belgelerinde Atatürk ve İsmet Paşa hakkında not yok...
