MODERN ZAMANIN ‘MÜCİZE’ ADRESLERİ: TÜRBELER 3
ŞAKİR AYDIN-HABER MERKEZİ
Anne babaların en büyük özlemi yıllardır büyük bir özenle büyüttükleri çocuklarının hayırlı biriyle evlenip yuva kurmasıdır. Özellikle günümüzde sıkça yaşanan ve kısa süren evlilikler nedeniyle korkan anneler türbelere gelerek oğulları/kızları için hayırlı kısmet dileğinde bulunuyor… Evli olan ancak aradan yıllar geçmesine rağmen çocuk sahibi olamayanlar da yine umudu türbelerde arıyor. Onların isteği de mutluluklarını taçlandıracak ve özlemini çektikleri çocuğa sahibi olmak. Bu aileler de türbelerde dua ederek, çocuk özlemlerini son bulmasını umut ediyor.
İSTABUL-TELLİ BABA TÜRBESİ
Boğazın dört bekçisi
İstanbul Sarıyer’de bulunan Telli Baba Türbesi, en çok bilinen türbelerden biridir. Rivayete göre asıl adı İmam Abdullah Efendi olan Telli Baba, Fatih Sultan Mehmet devrinde orduda tabur imamı iken şehit oldu. 80 yıl önce hastalıklı bir genç kızın onu rüyasında görmesiyle birlikte mezarı ortaya çıkarıldı. Üsküdar'da Aziz Mahmud Hüdayi, Beykoz'da Yuşa, Beşiktaş'ta Yahya Efendi ile birlikte boğazın dört bekçisinden biri olduğuna inanılıyor. Türbenin ziyaretçileri arasında kadınlar büyük bir yer tutuyor. Özellikle evlenmek isteyen genç kızlar, Cuma günleri türbenin yolunu tutuyor. Kimi İyi bir kısmet, kimi de evliliğinin mutlu geçmesi için türbede dilekte bulunuyor. Türbede önce bırakılmış olan gelin duvaklarından tel alıp hayırlı bir kısmet için dua eden ziyaretçiler, dileklerinin kabul olması halinde ise bu kez hem duvaklarından tel bırakıyor.
İSTANBUL-ÇİFTE GELİNLER TÜRBESİ
İki yeni evli gelin burada yatıyor
İstanbul’daki Çifte Gelinler Türbesi, Eyüp Sultan Cami avlusundaki hazirede yer alan türbelerden biridir. Kitabesi bulunmayan türbenin yapı ve süsleme tarzlarına bakılarak 16. yüzyıl başlarına ait olabileceği tahmin ediliyor. Düzgün sekizgen planlı olan yapı iki katlıdır. Türbenin içinde kimlerin yattığı konusunda da kesin bir bilgi yoktur. Ancak mezar kitabelerinde ‘Şatuh Binti Han" ve "Say Han" gibi Türkiye'de kullanılmayan ve tanınmayan isimler bulunuyor. Türbede yatanların Kırım Hanı Giray Han hanedanı mensubu olduklarına inanılıyor. Başka bir rivayete göre ise, Fatih Sultan Mehmet’in ordusu ile Fetih‘e katılıp şehit olan, iki yeni evli gelinin burada yattığı söylenir. Günümüzde hala birçok yeni gelin evliliğe adım atar atmaz soluğu burada alır ve mutlu bir evlilik için dilek tutar. Ayrıca çocuğu olmayan kadınlar da türbeye gelip evlat özlemlerini son bulması için dua ediyor.
ELAZIĞ-ARAP BABA TÜRBESİ
Dileklerini yazıp türbeye bırakıyorlar
Selçuklu devri mimarisine göre iki katlı olarak inşa edilmiş olan Arap Baba Türbesi, Elazığ’da bulunuyor. 1279 tarihinde yapılan türbenin alt katında kabir odası, üst katında ise ziyaret edilen sanduka var. Arap Baba'nın kabrinin bir özelliği de naaşının herkes tarafından görülebilecek şekilde açıkta olmasıdır. 700 yıldan fazla bir süredir çürümeyen ceset nedeniyle türbe yurtiçinden ve yurtdışından pek çok ziyaretçi çekiyor. Evlilik çağındaki gençler kısmetlerinin açılması, çocuğu olmayan aileler ise çocuk sahibi olmak için türbeyi ziyaret ediyor. Türbede dua eden insanlar, dileklerini ifade eden yazılar yazıp, adak adıyor.
ADANA-DURHASAN DEDE TÜRBESİ
Bahtını açmak isteyen geliyor
Durhasan Dede'nin türbesi Adana’nın Ceyhan İlçesine bağlı Durhasan Köyünde bulunuyor. 1720 yılında yapıldığı tahmin edilen türbenin kapısındaki mermerde 1870 yılında Yanyatıroğullarından Abidin Efendi tarafından tamir ettirildiği yazıyor. Bu yüzden Durhasan Dede'nin bir adı da ‘Yanyatır’dır. Türbe, yuvarlak kubbelidir ve Durhasan Dede'nin sandukası kubbenin tam altındadır. Hakkında çeşitli menkıbeler bulunan Durhasan Dede Türbesi’ni daha çok çocuğu olmayanlar ve bahtını açtırmak isteyenler ziyaret ediyor. Ziyaretçiler dileklerinin kabul olması için sandukanın ayak ucunda bulunan açıklıktan toprak alıp suya karıştırarak içiyor. Adak olarak da kurban kesilip, mum yakılıyor ve bahçede bulunan ağaçlara bez bağlanıyor.
ANKARA-KARYAĞDI TÜRBESİ
Kitabeyi yazıp 7 kişiye okutuyorlar
Karyağdı Türbesi, Ankara İtfaiye Meydanı yakınındaki Esenlik ve Güneşcik sokağının kesiştiği noktada yer alıyor. Rivayete göre, 15. yüzyılın ortalarında Ankara'nın en güzel kızlarından biri gelin olduktan sonra vakti gelince hamile kalır. Bu dönemde genç kadının canı Ağustos sıcağında kar ister. Herkesin uykuya daldığı bir gece, bahçeye çıkıp Allah’tan lapa lapa kar yağdırması için dua eder. Duası kabul olur ve lapa lapa yağar Ankara yağan karla bembeyaza bürünür. Kardan avuç avuç yiyen hamile gelin, bir süre sonra hasta olur ve ölür. Görenler der ki; türbenin üstüne her gece, herkesin derin uykuya daldığı saatlerde bir şey yağar. Yağan şey yere düşmeden kaybolur. Karyağdı Türbesi'ne gelenlerin çoğu, eş bulabilmek için dua ediyor ve adak adıyor. Duvarda bulunan Karyağdı Türbesi Kitabesini okuyan kadınlar, kağıda yazdıkları kitabeyi yedi kişiye okuturlarsa, dileklerinin kabul olacağına inanıyor. Dilekleri kabul olanlar ise daha sonra türbeye gelerek şeker dağıtıyor.
BURSA-ÜFTADE TÜRBESİ
Mutlu bir hayat için…
Bursa'nın manevi mimarlarından Üftade Hazretleri olarak bilinen zatın gerçek ismi Mehmet Muhyiddin Efendi’dir. 1490 yılında doğduğu tahmin ediliyor. Hazreti Üftade'nin tasavvufi hayatının 10 yaşında tanıştığı Hızır Dede ile başladığı ve icazetini de yine ondan aldığı sanılıyor. Çocukluğunda bir süre ipekçilikle meşgul olan Üftade, daha sonra tahsile ve tasavvufi hayata yönelir. 1580 yılında vefat eden Hazreti Üftade'nin türbesi, kendi adıyla anılan caminin yanında bulunuyor. Tarihi Bursa Surlarının içinde yer alan türbeye Bursa’nın yöre halkının yanı sıra Türkiye'nin farklı illerinden de insanlar akın ediyor. Ziyarete gelenler daha çok mutlu bir hayat ve iyi bir kısmet için dilek tutuyor.
BALIKESİR-KIZ DEDESİ TÜRBESİ
Evlenemeyenlerin umut kapısı
Sinan Efendi ya da diğer adıyla Kız Dedesi Türbesi Balıkesir’in Bandırma İlçesinde bulunuyor. Türbe, yazıtından öğrenildiğine göre, 1413’te Hacı Yakup oğlu Veli Bey’e aittir. Türbe, 15. yüzyıl bilginlerinden Sinan Efendi tarafından yaptırıldı. Altıgen planlı türbenin üzeri kubbe ile örtülü olup, içerisinde mermer bir lahit bulunuyor. Bölge sakinleri tarafından ziyaret edilen türbede, dua edilip dilek tutuluyor. Özellikle evlenemeyen genç kız ve erkeklerin kısmetlerini açmak için türbenin yolunu tutuyor. Ziyaretçiler, burada dileklerinin gerçekleşmesi için mum yakıp ve namaz kılıyor.
MANİSA-YEDİ KIZLAR TÜRBESİ
Kızlara çeyiz fakirlere yardım
Manisa’nın Karaköy semtinde yer alan türbe Saruhan Bey’in eşi Gülgün Hatun tarafından yaptırıldı. 14. yüzyıla tarihlenen dikdörtgen planlı, tek bir kubbeyle örtülü olan türbenin sivri kemerli bir girişi var. Türbede bulunan yedi sanduka nedeniyle Yedi Kızlar adı verilen türbe, aslında Saruhanoğulları’nın eşleri için yaptırıldığı sanılıyor. Rivayete göre, bir zamanlar Manisa’nın fakir mahallelerinden birinde yaşayan yedi kız kardeş ömür boyu evlenmezler. Kendilerini hayır işlerine adarlar. Evlenecek kızlara çeyiz işler, fakir fukaraya yardım ederler. Vefat ettiklerinde de yan yana gömülürler. Bu nedenle evlenecek yaşa gelen kızlar iyi bir kısmet için türbenin yolunu tutuyor. Kendilerine iyi bir eş için dilek tutan kızlar daha sonra adak adayıp dua ediyor.
ERZURUM-ABDURRAHMAN GAZİ TÜRBESİ
Önce ziyaret sonra nikah
Abdurrahman Gazi Türbesi, Erzurum’un 2.5 kilometre güney doğusunda Eğerli Dağı yamacında yer alıyor. Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’in ashabından olan Abdurrahman Gazi adına türbe, 1796 yılında Erzurum Valisi Yusuf Ziya Paşa’nın eşi Ayşe Hanım tarafından yaptırıldı. Türbeye yanındaki Abdurrahman Gazi Camisi’nden giriliyor. Türbe içerisinde 4.85 metre boyunda Abdurrahman Gazi’nin makamı bulunuyor. Türbeye yaz aylarında ilgi bir hayli artıyor. Özellikle yeni evlenecek çiftler, nikah memurunun karşısına geçmeden önce soluğu Abdurrahman Gazi Türbesi’nde alıyor. Adeta Erzurum'da gelenek haline gelen bu ziyaretlerde; çiftler, mutlu bir evlilik ile sağlıklı bir çocuk sahibi olmak için dua edip, dilet tutuyorlar.
YARIN: Binlerce insanın akın ettiği türbelerin İslam’daki yeri ne? İlahiyatçıların bu konuda ne diyor?
