Satır arası
Seçime bir haftadan az bir zaman kala, miting alanlarında tansiyon iyiden iyiye yükseldi. Böyle bir iklimde seçilecek olan yeni meclisin önünde yeni anayasa ve Kürt sorunu gibi iki büyük konu başlığı duruyor olacak. Seçim gündeminin ağır konularını ve bundan sonraki süreci Başbakan Erdoğan'ın başmüşaviri ve medya danışmanlığı görevinden ayrılarak, milletvekilliği yarışına giren Prof. Dr. Nabi Avcı ile konuştuk. Görünen o ki, Başbakan Erdoğan dahil herkesin 'Nabi Hocam' diye hitap ettiği Prof. Dr. Nabi Avcı TBMM'de hep ihtiyaç duyulan 'akil adamlar' arasında yerini alıp, taşların yerine oturmasında önemli roller üstlenecek.
Şenay YILDIZ/ senay.yildiz@aksam.com.tr
Yıllarca Başbakan Erdoğan'ın en yakın çalışma ekibinde yer aldıktan sonra AKP'nin birinci sıra Eskişehir milletvekili olarak vitrine çıkan siyaset bilimci ve iletişim danışmanı Prof. Dr. Nabi Avcı ile perşembe günü İstanbul'da bir araya geldik. Prof. Dr. Avcı hem geçmişin muhasebesini yaptı hem de gündemdeki konulara ilişkin değerlendirmelerini paylaştı:
- Siz hem üniversite hocalığı, hem Başbakan Erdoğan'a danışmanlık yaptınız, şimdi ise milletvekilliği için aktif siyasettesiniz. Tüm bu taşıdığınız şapkalar içinde hangisi daha zor?
Galiba fiili siyaset daha zor. Danışmanlıkta netice itıbarıyla siz doğru bildiklerinizi söylemekten sorumlusunuz. Bunu yaptığınız sürece, gerisi sizin sorumluğunuzdan çıkıyor. Ama siyasette hem doğrunun ne olduğuna kendi adınıza karar verecek, hem de onu yapacaksınız. Sadece düşünmeye ve tasarlamaya değil; aynı zamanda uygulamaya dönük tarafı ile fiili siyaset diğer görevlerimden farklı...
NUTUK ATAN SİYASETÇi DEĞİLİM
- Hoca olmanız saha çalışmalarınızı nasıl etkiliyor?
Çok faydasını gördüğümü düşünüyorum. Bir defa kalabalıklara konuşma konusunda amfi deneyimim nedeniyle çok zorlanmıyorum. Ama Türkiye'deki klasik, nutuk atan siyasetçi tipine uymuyorum. Çünkü çok yüksek sesle hitap etmeyi beceremiyorum. Bu halim ilk başlarda yadırganmış da olabilir; ama sanıyorum Eskişehirli hemşerilerim 'Bu adam bağırmasa da derdini anlatıyor' diye alıştılar. (gülüyor)
- Başbakan Erdoğan ekibini ne kadar dinleyen bir lider?
Başbakan'ın ekibi konusunu netleştirmekte yarar var. Gazetelerde televizyonlarda zaman zaman 'çelik çekirdek' , 'iç kabine' türü benzetmelerle kastedilen ve kendisinden başkalarını özellikle dışarıda bırakan, kendi içine kapanmış bir ekip söz konusu değil. Kaldı ki 74 milyonluk bir ülkenin başbakanı bu kadar dar bir çevre ile ülkeyi idare edemez. Ekip dediğiniz de en başta hükümettir. Ayrıca partinin karar organları var, parlamento grubu, bürokrasi, parti teşkilatı var. Sütün bunlar da Başbakan'ın ekibidir. Dolayısıyla öyle her konuda sadece ona danıştığı bir iç kabine falan yok. Sık sık 'ortak akıldan' bahsetmesinin bir nedeni de bu zaten.
- Oldukça kirli bir seçim süreci yaşıyoruz. Önce CHP, şimdi MHP kasetleri... Sizce birileri mühendislik çalışmasıyla Türk siyasetini dizayn mı etmeye çalışıyor?
CHP'nin eski genel başkanına düzenlenen komplodan başlayarak MHP'lilere düzenlenen komplolara kadar, olup bitenlerin tesadüf olmadığı; kişisel bir hesaplaşma olmadığı; bunun doğrudan doğruya o partilerdeki yönetim katlarında değişikliğe yönelik tezgahlar olduğu söylenebilir. CHP'de sonuç alınarak görüldü bu. MHP'de hedef alınan kişilerin bulundukları pozisyonlara baktığınızda da, yine partinin üst-yönetimine yönelik bir tehdit ve tezgah olduğu görülüyor.
- Bu operasyonlar iç kaynaklı mı, yoksa dışarıdan da destekli mi?
İçeriden de olabilir, dışarıdan da olabilir. Dışardan yardım alan bir iç grubun uzantısı da olabilir. içine karışır, karışmıştır. Kurulan tezgahların profesyonellik düzeyine ve zamanlamalarına baktığınız zaman da, bunun sıradan bir şantaj/tehdit meselesi olmadığı görülüyor. Ben bunların sadece CHP ile MHP'yi değil; doğrudan doğruya Türk siyasetinin genelini ilgilendiren bir komplo olduğunu düşünüyorum.
- Demokratik Açılım sürecinde bir yavaşlama gördük. Başbakan'ın 'Kürt sorunu bitmiştir' sözü de çok tartışıldı. Bu sorunda neredeyiz? Demokratik Açılım süreci sizin için halen devam eden bir süreç mi?
Sosyal süreçler böyle lineer süreçler değildir ve o yüzden o kadar mekanik yöntemlerle yönetilemez. Yani 'Şimdi durduralım, bir süre buzdolabına kaldıralım; sonra ısıtalım, tekrar sürelim' böyle bir şey yok. Her toplumsal sorun, onu çözmeye yönelik attığınız her adımda, az veya çok mahiyet değiştirir. Başbakan'ın 'Kürt sorunu yoktur, Kürtlerin sorunu vardır' sözünün arkasında yatan, 'sorunun mahiyeti değişmiştir' gerçeğidir. Başbakan ilk kez 'Kürt sorunu vardır' dediği zaman Türkiye'de ne 24 saat Kürtçe yayın yapan bir devlet televizyonu, ne üniversitelerde Kürdoloji bölümleri vardı. Şimdi her şey en uç noktalarına kadar tartışılıyor, konuşuluyor. Süreç tabii ki devam ediyor. Üstelik, önümüzdeki dönemde, yeni anayasa hazırlık süreciyle, her şey daha farklı bir düzlemde konuşulup tartışılacak.
- Fakat Başbakan'ın Kürt meselesinde üslubu çok sertleşti. Gelinen noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz?
Seçimler bir yarıştır ve dünyanın her yerinde seçim dönemleri elektriklidir. Türkiye'de bu gerilim son dönemde daha yükseldi, evet... Ama eğer bir gerilimden söz ediyorsak, 'gerilim' dediğiniz şey tek taraflı olmaz. Yoksa, 'çekme' denir. Her gün en az üç yerden salvo yiyen siyasetçi de en azından o üç yere cevap vermeli.
- BDP'nin doğrudan terörle ilişkilendirildiğini görüyoruz. Kürt sorununun çözümünde BDP'nin önemli rolü yok mu?
BDP'nin şüphesiz oynayabileceği, oynaması gereken çok önemli roller var. Ama bu rolünü iyi oynayabilmesi için terörle, şiddetle arasına net bir çizgi çizmesi gerekiyor. Şimdi 'oyunuzu gerillaya verin' türünden söylemler karşısında Başbakan'ın gösterdiği tepkiyi yadırgamamak gerek.
SEÇİM DÖNEMİ İPOTEĞİ
- Önümüzdeki dönemde Kürt meselesinde ne yapacaksınız?
Öncelikle önümüzdeki dönem bu seçim dönemindeki sert söylemlerin ipoteği altında başlamamalı. Seçim dönemleri hararetli tartışmaların olduğu dönemlerdir ama bu hararet ilanihaye sürdürülebilir bir şey de değildir. Netice itibariyle parlamentolar çözüm yeridir. Özellikle anayasa gibi asgari müşterek metinlerinin hazırlandığı dönemlerde bu çözüme herkesin olabildiğince katkıda bulunması beklenir. Bu katkının yapılabilmesi için de asgari bir diyalog ve empati zeminin muhafaza edilmesi gerekir. Eğer böyle bir zemin yoksa veya fena halde tahrip edilmişse adım adım inşa edilmesi gerekir. Seçim dönemindeki elektrik ve hararet seçim sonrasına taşınmamalı. Seçimden sonra biz artık yarışmanın diliyle değil; uzlaşmanın ve sonuç almanın diliyle konuşmaya başlayabilmeliyiz. Bunun için bugünden bu empatiyi zedeleyecek aşırı çıkışlara fırsat vermemeliyiz.
- Çağrınız tüm partilere mi?
Evet, bu hepimiz için geçerli. Bütün partiler, başta medya olmak üzere bütün toplumsal aktörler için geçerli. Şurada bir hafta kaldı seçimlere. Bir hafta sonra birlikte işler yapmak için muhtelif masaların etrafında toplanmak zorundayız. Türkiye'nin ancak el birliği ile çözülecek - Başta anayasa- meseleleri var.
- Yeni anayasada en çok önemsediğiniz...
Anayasalar konjonktürel sorunların somut çözümlerinin yer aldığı bir kodeks değildir. Konjonktürel sorunları çözeceğim diye yaptığınız düzenlemeleri bir de değişmezlik zırhına büründürürseniz hayatı dondurmaya yeltenmiş olursunuz ki hiçbir toplum bu kadar katı nizamnamelere uzun süre katlanamaz.
AK Parti medyaya borçlu hissetmedi
- Başbakan Erdoğan'ın medya ile ilişkileri de çok tartışılıyor. Bir kısım medya, yandaş/ candaş medya gibi kavramlar hem siyaset hem de medya literatürüne girdi. Siz Başbakan'ın medyayla ilişkilerinin geldiği noktadan memnun musunuz?
Medya ile ilişkiler derken, en başta, homojen ve monoblok bir medyadan söz etmek doğru olmaz. Medya ile ilişkileri tek tek somut örnekler üzerinden değerlendirmek daha isabetli olur. Ama illa genel bir değerlendirme yapmak gerekirse, Ak Parti iktidarının medya ile ilişkilerini geçmiş dönemin ilişki biçimlerinden ayıran en temel özellik şudur:
Diyet borcu yok
Bu iktidar, kendisini medyaya borçlu ve medyun-u şükran hissetmeyen; hatta tam tersine, yerleşik medyanın muhalefetine rağmen iktidar olduğuna inanan bir iktidardır. Kendini herhangi bir medya grubuna diyet ödemek zorunda hissetmediği için, al gülüm ver gülüm ilişkilerine de kapılarını kapatmış bir iktidardır. Bu durum, bizim medyamızın çok da alışık olmadığı bir tavır olduğu için, karşılıklı olarak yeni bir dil ve ilişki üslubu oluşturmakta karşılıklı olarak güçlükler yaşandığı da doğrudur. Bu dil ve bu üslup konusunda yaşanan sıkıntılarda, mutlaka bizim de sorumluluğumuz vardır.
- 'Biz' derken kimi kastediyorsunuz?
'Biz' derken, hükümetin, partinin ve Başbakan'ın medyayla ilişkilerini, iletişimini düzenlemekten sorumlu olan ekip.
- Medya ilişkilerde iyi yönetemedik dediğiniz noktalar oldu mu?
Türkiye gibi fevkalade hareketli gündemi olan bir ülkede, dokuz yıl boyunca sıfır hatayla çalıştıklarını söyleyebilir misiniz? Bizim de yanlışlarımız olmuştur, ihmallerimiz olmuştur...
CHP, MHP ve BDP oportünist davranıyor
- CHP'nin 'Yeni CHP' söylemi Başbakan Erdoğan'ı neden rahatsız ediyor? Yeni CHP profilinin sizin başlattığınız Demokratik Açılım süreci açısından da faydası olmayacak mı seçim sonrasında?
Rahatsız etmiyor... Başbakan'ın okuması, 'Yeni olduklarını söylüyorlar, ama bunların genetik kodları değişmedi' şeklinde ve bunu söylüyor. Başbakan'ın rahatsızlığı, tırnak içinde 'yeni CHP'nin söylemlerinin gün aşırı değişiyor olması... Başbakan'ı asıl rahatsız eden sanıyorum o değişkenlik...
- Bir parti değişen koşullarla dönüşemez, değişemez mi?
Parti değişir de CHP zor değişir. Çünkü CHP'nin çok katı, kemikleşmiş bir örgüt tabanı var. Yani yukarıda gerçekten bir değişim olsa bile, bu aşağıdaki tabanda ciddi bir direnç oluşacağını daha önce Deniz Baykal'ın teşebbüs ettiği makyaj düzeyindeki düzenlemelere bile gösterilen tepkilerden biliyoruz. Şimdi de, o örgüt tabanının bütün bu olup bitenleri en azından seçim sonucuna kadar sessizce izlediğini; ama seçimlerden sonra çok farklı bir üslupla kendini göstermeye hazırlandığını gösteren emareler var. Eski dönemden kalma CHP milletvekili adaylarının söylemlerinden de aslında CHP içerisinde pusuda bekleyen rövanşist bir damarın varlığını hissedebiliyorsunuz.
- Başbakan'ın sıkça kendisine karşı BDP, CHP ve MHP'nin bir araya gelmelerini eleştiriyor. Muhalefette olan üç partinin ortak hedef olan iktidar için mücadele ettikleri düşünülürse, çok da garip görünmüyor aslında bu durum. Ne dersiniz?
Başbakan'ın özellikle vurgulamaya çalıştığı şey, bunların her birinin kendi tabanlarına çok farklı mesajlar verirken, aslında nasıl bir gizli işbirliği içinde oldukları vurgusu. MHP üst yönetimi Meclis'te bu konularla ilgili bütün iyi niyetli girişimleri bloke etmeyi kendi siyaset anlayışının temeline oturtmuş bir klik...
Aynı şey CHP için de söz konusu... Siz birisine karşı olabilirsiniz; ama sırf birilerine karşıtlıkta birleşerek, karşıtlıktan yola çıkarak, bütün siyasi ilkelerinize, söylemlerinize aykırı gizli ittifaklar kurmaya kalkıyorsanız bunun adı en hafif ifadesi ile oportünizmdir. Başbakan bunu halkın anlayacağı şekilde söylüyor. Bunda bir yanlışlık yok.
