Togg, Münih Mobilite Fuarı'nda Avrupa yolculuğuna çıktı. T10X modeli SUV ve yeni T10F sedan otomobil fuarın en çok ilgi çeken araçları arasında yer aldı. Münih'te hem Togg'a yönelik ilgiyi gözlemledik hem de Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı ile Togg'un gelişimini, Avrupa hedeflerini ve gelecek planlarını konuştuk. Anlattıklarından öne çıkanlar şöyle:
70 BİN TOGG YOLLARDA
"Togg ülkemiz için gerçekten tarihi bir kilometre taşı. Tarihimizde ilk defa, fikri mülkiyet hakları bize ait otomobil üretmek bir meydan okumaydı. Dünyada bu kadar kısa sürede sıfırdan elektrikli araç üretmek de öyle. Bunu başardık..."
"T10X'in ilk prototipini 27 Aralık 2019'da tanıttık, Nisan 2023'te de ilk araçlarımızı teslim etmeye başladık. Bugün hem elektrikli araçlarda hem de C-SUV segmentinde lideriz. Türkiye'nin 81 ilinde 70 bini aşkın kullanıcı T10X ile yollarda."
YERLİLERE ÖNCELİK
"Hedefimiz, sadece bir otomobil üretmek değil, geleceğin endüstrisini şekillendirecek bir ekosistem kurmak ve bu dönüşüme öncülük etmekti. Bunu da başardık. Yüzlerce yerli tedarikçi bu araç için çalıştı. Harcanan her bir kuruş gene ülkemizde kalıyor. Önceliğimiz her zaman yerli genç teknoloji firmaları ile çalışmak. Ama ileri teknolojiye sahip yabancı şirketlerle iş birlikleri konusunda da tereddüt göstermedik."
BÜYÜK BİR BAŞARI
"Bugün T10X'i ve T10F'i Almanya'da, Avrupalı kullanıcılarla buluşturuyorsak, bu sadece Togg'un değil aynı zamanda ülkemizin elektrikli araç ekosisteminin de büyük bir başarısıdır. Ürünümüzün kalitesinden eminiz. Tereddütümüz olsaydı gelip burada boy göstermezdik. Teknolojik olarak da muadil araçlar içerisinde en mükemmeli diyebilirim. Eksik gördüğümüzü her an revize etmek üzere altyapımız var ve hemen revize ediyoruz. Satılan araçları da güncelliyoruz."
FİYATLARIMIZ AYNI
"Hem T10X hem de T10F modelimizi 29 Eylül itibarıyla Almanya'da ön siparişe açıyoruz. Türkiye'de ise ön siparişler 15 Eylül'de başlamış olacak. Togg'un Almanya'ya ihracat için fabrika çıkış fiyatı aynı olacak, ancak ülkenin vergi şartlarına göre nihai satış fiyatı farklı olabilir."
"İlk ihracatımızın Almanya olacağı planlanmıştı. Çünkü sadece Türkiye'de standart bir araç değil, dünya standartlarında, özellikle Avrupa normlarında, Avrupa'da her türlü güvenlik ve kalite testlerinden geçebilecek bir araç tasarladık ve ürettik. Ve daha 2021 yılında Stuttgart'ta Togg Europe şirketini kurduk. Buradan diğer Avrupa ülkelerine (sırasıyla Fransa ve İtalya'ya) açılacağız."
PARAMIZ VAR, BORÇ YOK
"Togg'un 500 milyon Euro ödenmiş sermayesi var. Yeni sermaye koymaya ihtiyaç yok. Ortaklar olarak 15 yıl kimse kar almayacak diye kararımız var. Daha önce para kazanıldı ise yeni yatırımını yapacak. Biz yoklarla bir şey yapmaya alışmışız, varla herkes yapar. Bütün bu yatırımları bitirdik. Vadeli mal bile almıyoruz. Peşin alıyoruz. Bir gram piyasa borcumuz yok."
AYDER RENGİ İLK SIRADA
Togg'un şarj ağı 81 ilde 3 binden fazla noktaya genişledi. 1000'in üzerinde noktada ultra hızlı DC şarj istasyonu var.
Togg bataryaları, Farasis Enerji ile yüzde 50 ortaklıkla üretiliyor, ayrıca yeni nesil batarya kimyası geliştiriliyor.
Togg'un en çok tercih edilen rengi Ayder. Onu Oltu siyahı ve Gemlik yeşili izliyor.
Togg 'yeşil enerji' ile üretiliyor. Teknoloji Kampüsü'nde enerji tüketiminin yüzde 30'u güneş enerjisinden karşılanıyor.
KÜÇÜK SUV T8X GELİYOR
Togg'un üçüncü modeli B segmenti 'küçük SUV' olarak planlandı. T8X adıyla tasarlanan yeni model, iki yıla kadar piyasada olacak. Daha çok şehir içinde, belki ikinci araç olarak kullanılacak, çok uzun menzile ihtiyaç duymayacak, bu avantajlarla daha erişilebilir bir fiyata satılabilecek.
Togg CEO'su Gürcan Karakaş - Togg Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı
GURBETÇİ ANNE KEK YAPTI, GETİRDİ
Münih Mobilite Fuarı'nda biri duygulandıran biri güldüren iki olay da yaşanmış. Togg CEO'su Gürcan Karakaş anlattı:
Togg standına oğlu ile birlikte gelen bir Türk kadın, evine dönüp kek pişirerek standa getirdi. Hepimiz çok duygulandık. Bu duyguyu bir Çinli asla yaşayamazdı. Ertesi gün yine gelmiş, bu kez farklı bir tatlıyla...
Yaşlı bir Alman ziyaretçi de "Bu aracı Çinliler mi yaptı" diye sormuş. "Türkiye'de yapıldı" demiş arkadaşlar. Adam, "Çinliler Türkiye'de mi yaptı" diye tekrar sormuş. "Hayır, Türkiye'de Türkler yaptı" cevabını alınca da, "İyi, ben Türkleri severim, bütün alışverişimi Türk marketinden yaparım" diye gülümsemiş.
DÜNYA ÇELİĞİNİ KORUYOR, BİZ DE KORUMALIYIZ
Fuat Tosyalı, Avrupa'nın en büyük demir-çelik fabrikalarına sahip dev şirketlerden birinin de sahibi. ABD ve Avrupa'nın kendi demir çelik sanayini koruma adına gümrük vergilerini yükseltmesi ve bu pazarlardan dışlanan Çin'in Türkiye pazarına ucuz fiyatla yüklenmesinin getirdiği zorlukları hatırlattım.
Önce dünyada ve Türkiye'de demir çelik sektörüne 'bakış açısı' farkını vurguladı: "Demir-çelik sektörü, ülkelerin ekonomik ve endüstriyel bağımsızlığında kritik bir öneme sahip. Bu yüzden hem Amerika'daki hem Avrupa'daki çelik endüstrisi teşvikle kurulmuş. Türk çelik endüstrisi ise 'sıfır' teşvikle kurulmuş! Avrupa Birliği'nin temel taşı olan Avrupa Kömür Çelik Topluluğu AKÇT anlaşması uyarınca Türkiye'de hiçbir dönemde hiçbir teşvik kararnamesinde çelik endüstrisine teşvik verilemez."
ÇİN ÇELİĞİ PAZARDA
Ve bugün dünya hala kendi çelik endüstrisini korurken, Türkiye yine farklı: "Trump, Amerikan çelik endüstrisini korumak için Gümrük Vergisi'ni yüzde 50'ye çıkardı. Üretim fazlası olan Çin, dampingli fiyatlarla Türkiye pazarına yöneldi. Çelik fiyatı 100 dolar artsa, bunun bir buzdolabındaki çelik maliyetine yansıması 10 doları bulmaz. Ama çelik üreticisi milyon ton üretiyor ve fark 100 milyon dolar yapar. O sermaye ile yeni bir yatırıma, yeni bir teknolojiye geçer. Ama 100 dolar zararına satarsa da her sene sermayesinden o kadar kaybeder. Ve bu endüstri bittiği zaman geri kalkamaz. Çin, yarın tutumunu değiştirirse ne olacak?"
YERLİ MOTORLU ALTAY'IN OLAĞANÜSTÜ HİKAYESİ
Tosyalı, 2021 yılında çoğunluk hissesini satın aldığı BMC'nin de Yönetim Kurulu Başkanı. En çok tartışılan iki konuda anlattıkları, tarihe geçecek nitelikte: Altay tankı ve ünlü Tank Palet Fabrikası... Neler olduğunu adım adım anlattı Tosyalı:
ALMAN, İNGİLİZ ENGELİ
"Sadece bir prototip yıllar evvel yapılmış. Sonra Almanya 'ben motorun ihracatına izin vermiyorum' demiş. Motorla palet arasına aktaran bir organ var, ona da İngiltere kısıtlama koymuş. Bunun üzerine, 'biz yaparız' denilerek, BMC'ye talimat gelmiş."
"Aradan yıllar geçtiği için bu kez ordunun istekleri de değişmiş. Planlanırken İHA, SİHA yoktu, şimdi SİHA'lara karşı hava savunma sistemleri ihtiyacı doğmuş. Ama hava savunma sistemi eklenince tankın yükü artıyor, bu kez motor gücü yetmiyor. Bin beygirlik motor planlanmış, şimdi 1500 beygir gerekiyor. Ama tankın boyutu değişmiyor. Küçük bir masanın sığacağı kadar yere, 65 tonluk tankı dağda, bayırda, yüksekte, alçakta manevra yaptırabilecek motoru sığdıracaksınız."
"Öte yandan, ihalede imza atılmış bir rakam var, 'fiyat değişti' diyemiyorsunuz. Sayıştayı var, Yargıtayı var..."
YENİ DEV TESİSLER KURULDU
"Bir başka taraftan da, Altay Tankı için Sakarya Karasu'da başlamış bir yatırım vardı. Hem yeri hem de yapı şekli uygun değildi. Tesisin, savunma ekosisteminin olduğu yerde kurulması gerekliydi. Sayın Cumhurbaşkanımıza sunduk, sağ olsunlar, anlayışla karşıladılar. Ankara'da 1000 dönümlük alanda BMC Power motor fabrikası, BMC Zırhlı Araç Tesisi ve 300 dönümlük test sahası yaptık."
"400 ve 600 beygirlik yerli ve milli motor ve transmisyon (Güç aktarım/şanzıman sistemi) üretebilir hale geldik. Biz yurt dışına Kirpi zırhlı araç satarken Cummings (İngiltere) şirketinden izin almak zorundaydık. Yerli motorla bu sınırlamadan kurtulduk. Daha önce ABD'den alınan 1000 beygirlik motorları da Fırtına obüsleri için üretmeye başladık."
BİR BANTTAN SEKİZ TANK ÇIKACAK
"Yeni Altay'ın üretimine başladık. Resmi açılış için devletimizin ilgili birimlerinin kararını bekliyoruz. Seri üretime inşallah 2026 yılının ikinci yarısından itibaren devam edeceğiz."
"Normal şartlarda bir banttan 6 ayda bir tank çıkar. Ama bizim ayda 6 tank üretebilme kapasitemiz var. Bunu bir bantta 8'e kadar çıkaracağız. Aynı anda 8x8 araçların üretimini de yapacağız."
TANK PALET FABRİKASI ARTIK DAHA MODERN
"Arifiye ile ilgili çok tezvirat yapıldı. Orada tankların paletlerini yenileme tesisi ve askeri araçların motor pistonlarını değiştiren atölyeler vardı. BMC ihaleyi alınca, seri üretime geçene kadar tesisleri kiralamış. Ama üzerine 50 milyon dolarlık da yatırım taahhüdü vermiş. Şu ana kadar 20 milyon dolardan fazlasını yaptık. Çok eski torna makineleri var orada, onları yeniliyoruz. Şu an ürettiğimiz tankların bakımı da orada yapılacak. O tesislere de bu kabiliyeti kazandırıyoruz. Ayrıca, 8 ayrı bölgede garajlar ve tank bakım üsleri oluşturuyoruz. Biri KKTC'de olmak üzere, tankların konuşlanacağı üsler ve eğitim merkezlerini inşa ediyoruz, simülatörlerine kadar..."
