AA Yayınları tarafından hazırlanan "Yapay Zeka ve Gazeteciliğin Yeni Rotası-Dijital Çağda Medya Okuryazarlığı" kitabının tanıtımı ve forumu gerçekleştirildi. AA'nın İstanbul'daki Uluslararası Haber Merkezi'nde düzenlenen tanıtım programının açılış konuşmasını, Anadolu Ajansı Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Serdar Karagöz yaptı. Karagöz, dünya değişirken bu değişime en fazla etki eden şeyin yapay zeka olduğunu, bu teknolojinin güçlü bir algoritmayla insan düşünme yapısından daha hızlı ve tutarlı bir gelecek tasavvuru yapabildiğini söyledi.
"TÜRKİYE YAYIN HAYATINA ÇOK CİDDİ BİR KATKISI OLACAK"
Bugünün savaşlarının 50 yıl öncesine göre çok farklı olduğunu, 20 yıl sonra ise çok daha başka savaşların yaşanacağının öngörüldüğünü kaydeden Karagöz, kitabın artırılmış gerçeklikle birlikte yeni sürecin neler getireceğini gösterdiğini anlattı. Karagöz, AA'nın 2024'ü yapay zeka yılı ilan ettiğini ifade ederek, "Aynı yıl dedik ki medya artık teknolojiden bağımsız değil, AA olarak gazetecilik, habercilik, ajans faaliyetimiz muhakkak teknolojiyle kol kola gitmeli. O yüzden AA Teknoloji Şirketini kurduk. AA 106 yaşında fakat 2024 yılında biz artık bir medya teknoloji şirketiyiz." dedi.
Pek çok medya kuruluşunun ChatGPT ya da dil tabanlı yapay zekayı aktif bir şekilde kullandığını dile getiren Karagöz, "Biz dedik ki kendi dil tabanlı bir yapay zekamız olabilir mi? AA, bugün T3 Vakfı ile birlikte işte bunun çalışmasını yapıyor." açıklamasında bulundu. Karagöz, lansmanı yapılan kitabın QR kodlarla ve algoritmalarla pek çok yenilikçi uygulama barındırdığını aktararak, "Bilgi ve perspektif arayışı içerisinde olanlara bu kitabı okumalarını öneriyoruz. Kitabın, Türkiye yayın hayatına çok ciddi bir katkı olduğunu düşünüyorum. Yapay zeka, küresel alandaki gelişmelerle aynı hızla ilerlemesi gereken bir konu. Anadolu Ajansı olarak işte biz bu ritmi yakalamaya çalışıyor, tabiri caizse yapay zeka ile uyuyup yapay zeka ile uyanıyoruz." ifadelerini kullandı.
Karagöz'ün konuşmasının ardından, kitabın editörü Boğaziçi Üniversitesi'nden Dr. Nabat Garakhanova'nın moderatörlüğünde, Boğaziçi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Bilgin Metin, Hacı Bayram Üniversitesi'nden Prof. Dr. Pelin Öztürk Göçmen, Adnan Menderes Üniversitesi'nden Prof. Dr. Barış Atiker ve Fenerbahçe Üniversitesi'nden Prof. Dr. Rukiye Gülay Öztürk'ün konuşmacı olarak yer aldığı forum gerçekleştirildi.
"İNTERAKTİF BİR AKADEMİK ÇALIŞMA OLARAK HAZIRLADIK"
Garakhanova, kitabın dünyada ne olup bittiğini anlatan gazeteciler için öncü olmasından heyecan duyduğunu belirterek, yapay zeka bölümünü yazarken bu alanda sık sık yeni gelişmeler yaşandığı için revizeler yapmak zorunda kaldığını dile getirdi. Okuma şeklinin iki el parmağı arasında 250 karakterin okunduğu bir şekle evrildiğini kaydeden Garakhanova, bu nedenle kitabı interaktif bir akademik çalışma olarak hazırladıklarını anlattı.
Garakhanova, kitabın her görselinde QR kod bulunduğunu, aynı zamanda kitabın web tabanlı bir çalışmasını da yaptıklarını bildirerek, "Bu kitapta AA'nın haberlerini seyredebileceksiniz, bilgi alabileceksiniz, aynı zamanda yapay zekanın kendisinin yorumladığı kısımlar da göreceksiniz. Bazı bölümlerimizde kıymetli hocalarımız yazarken bazı bölümlerde de yapay zekanın da fikrini alarak ekleme yapılan kısımlar da fark edeceksiniz." diye konuştu. Kitapta fütüristik kısımların da yer aldığını kaydeden Garakhanova "Fütüristlik bilgileri okuduğumuzda 'hadi canım' dediğimiz şeyleri çok yakın zamanda görebileceğiz." dedi.
"YAPAY ZEKAYI ÖN YARGILARIYLA BERABER KULLANIYORUZ"
Prof. Dr. Bilgin Metin forumda, sosyal medyada yayılan videoların yapay zekayla üretilip üretilmediğinin nasıl ayırt edilebileceğine dair görüşlerini paylaştı. Yapay zekanın veriye ve modele dayalı iki ayrı riski olduğunun altını çizen Metin, "Biz yapay zekayı ön yargılarıyla beraber kullanıyoruz. Ayrımcılığa varan, insan haklarına dokunan çeşitli yorumlar yaptığı zaman yapay zekayı kullanan kuruluşların karşılaşacakları zorluklar olabilir. Bu verilerin en iyi şekilde temizlenerek verilmesi gerekiyor, temizlenmediği zaman o veri setlerinin içerisindeki hatalar, yapay zekanın da hatalı sonuçlar vermesine yol açabiliyor." şeklinde konuştu. Metin, yapay zekanın komutlarla eğitildiğini, bunun da güvenlik açıklarına yol açabileceğini, komut veren kişinin CV'sinin veya akademik tezlerinin diğerlerinden daha önce çıkmasının sağlandığını anlattı.
Prof. Dr. Barış Atiker, son zamanlarda kendisinin de birçok insan gibi sosyal medyada karşısına çıkan görsellerin gerçek mi yoksa yapay zeka ürünü mü olduğu konusunda tereddüde düştüğünü ifade etti. Yaklaşık 6 ay öncesine kadar yapay zeka görsellerinin ayırt edilebildiğini aktaran Atiker, "Şirketlerin açık kaynak modellerini kendi sistemleri ve veri işleme kapasiteleri üzerinden dönüştürdüğü ve bu yapay gerçekliği yarattığı bir döneme doğru girdik. Bunu nasıl anlayacağız sorusunun cevabı aslında yine yapay zekada. Yani problemin kaynağı da çözümü de yapay zekada." dedi.
"HEM DİJİTALİN HEM DE GERÇEK DÜNYANIN HARMONİSİ OLAN KİŞİSEL BİR DÜNYADAYIZ"
Prof. Dr. Rukiye Gülay Öztürk, dünyada şu anda insan hayatını farklı ihtiyaçlarını karşılamak üzerine yapılmış yapay zeka oluşumları olduğunu anlatarak, Türkiye gibi ülkelerin dijital cihazlara çok hızlı adapte olduğunu söyledi. İnsanların dijital cihazları ve yapay zekayı kullanırken fayda-zarar dengesini kurması ve kişisel sınırlarını korunmasını göz ardı etmemesi gerektiğini ifade eden Öztürk "Bugün hem dijitalin hem de gerçek dünyanın harmonisi olan kişisel bir dünyadayız. Reklam tarafından söylersek, yaratıcılık çok önemli, insandan gelen bir mucizevi bir yetenek. O yeteneği ben dijitale aksettirmediğim sürece dijital kendi alanında aldığı kadarıyla yaratıcı olabilir. Bugün hala en iyi ödülleri alan reklamlar insan eliyle yaratılmış olan reklamlar. İnsan faktörü teknoloji tarafında her zaman varlığını devam ettirecek." açıklamalarında bulundu.
Prof. Dr. Pelin Öztürk Göçmen ise "dijital kimlik" denildiğinde akla sadece internette bırakılan ayak izleri gelmemesi gerektiğini belirterek, "Algoritmalar oradaki ayak izlerimizden yeni kimlikler oluşturuyorlar. Farklı sosyal medya hesaplarımız için farklı kimliklerimiz var veya kendimizi farklı dijital ortamlarda farklı şekillerde ifade edebiliyoruz." dedi.
İnsanın dijitalde bireysel bir kimlik inşa etmesinin mümkün olmadığını vurgulayan Göçmen, "İçinde bulunduğumuz ortamlardan yola çıkarak ortak, kolektif bir kimlik inşa ediyoruz. Dijitalde, bizi veri üzerinden konumlandıran ve kategorize eden sistemlerin de içindeyiz. O kategorilerin içinde 'Nerelerde oluyoruz, kimlerin akışında çıkıyoruz, kimlerle nasıl etkileşimler kuruyoruz?' Bunlar, dijital kimliğimizin bir parçası. Bu sıra ürettiğimiz tüm içerikler de dijital kimliğimizi yeniden şekillendiriyor." ifadelerini kullandı.
KİTAP NE ANLATIYOR?
AA Yayınları tarafından hazırlanan kitap, dijital çağın, medyanın üretim, aktarım ve tüketim süreçlerini kökten dönüştürmesini ele alıyor. Artık gazetecilerin, yalnızca haber üreten değil, veriyi okuyan, algoritmaları anlayan, etik kararlar verebilen uzmanlar olmak zorunda olduğuna işaret edilen kitap, yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda etik, psikolojik ve kültürel boyutlarıyla gazeteciliğin geleceğini ele alan kapsamlı bir akademik çalışma özelliği taşıyor.
Klasik okuma alışkanlıklarını dönüştürerek, artırılmış gerçeklik teknolojisiyle desteklenen ilk gazetecilik yayını olma özelliği de bulunan kitabın her bölümde yer alan QR kodları ve Artivive uygulaması aracılığıyla ilgili videolara, ses kayıtlarına ve görsel içeriklere erişiliyor. Bu sayede kitap yalnızca okunmuyor, aynı zamanda deneyimlenebiliyor. Yalnızca bir kitap değil, dijital çağda gazeteciliğin etik, kültürel ve teknolojik dönüşümüne ışık tutan rehber bir eser olma özelliği barındıran kitap, gazetecilikte güvenin yeniden inşa edilmesi ve yapay zeka okuryazarlığının medya etiğine entegre edilmesi için çağdaş bir yol haritası sunuyor.
Kitaba katkı sağlayan akademisyenler ve hazırladıkları bölümlerin isimler; "Doç. Dr. H. Deniz Karcı-Medya Okuryazarlığından Dijital Okuryazarlığa. Doç. Dr. Eda Sezerer Albayrak-Dijital Medya ve Dezenformasyon. Prof. Dr. Suat Gezgin ve Doç. Dr. Ali Efe İralı-Medya ve Dijital Psikoloji. Dr. Oğul Göçmen-Dijital Kimlik ve Vatandaşlık Çerçevesinde Kaliteli Dijital Kullanımı. Prof. Dr. Rukiye Gülay Öztürk-IQ, EQ, DQ: Zekanın Yeni Boyutları. Dr. Nabat Garakhanova-Yapay Zeka Okuryazarı Gazeteciler-Dijital Sanat-Gazetecilik. Prof. Dr. Ergin Ergül-Dijital Hak ve Sorumluluklar. Prof. Dr. Pelin Öztürk Göçmen-Dijital Kültür. Dr. Necati Vardar-Yeni Yüzyıl Becerileri: Gazetecilik Perspektifinden. Sara Ahmad Mujali Alkufahy-Sözlük (Medya Terimleri)."
