Parlak “Şairler dördüncü tekil şahıs gibi davranmaktan vazgeçtiklerinde bunu çok rahat sağlayabilirler. Sofradan kalkıp açlık şiiri yazmanın, sağlık ocağına gitmeden hemşirelerin memleketleri hakkında nutuklar atmanın, başından ihanet geçmeden krallara arkadaşlık teklif etmenin okuyanda bir karşılığı yok. Meselenin konu olmadığına, meseleyi nasıl şiire döktüğümüzün önemine inanıyorum. Tabii bir meseleniz varsa. Ben artık geri dönemeyeceğim. Geri dönemeyeceklerin, bu çağın en büyük sorunlarından biri olan karşılık beklemeyi reddettiğini biliyorum. Dönemeyeceksek alışmadan kalabalığın arasına katılmalıyız” diyor.
Adnan ÖZER
adnan.ozer@aksam.com.tr
Sizin kuşağınızla birlikte, 2000 kuşağı diyelim, şiir dilinde şehirlileşme daha belirgin bir hale mi geldi? Kalabalık içinde yalnız insan nevrotizmi en ince ayrıntılara takılıp oradan ‘söz’ söylüyor. Siz de burada pay sahibisiniz. Bu konuda düşünceleriniz neler?
Öncelikle şunu söyleyeceğim: 2000 kuşağı şairleri, edebiyat dergisi terbiyesi alan son kuşak. Dergâh Dergisi’nde ilk şiirimin yayımlandığı 2005 yılının aralık ayından, Ocak 2015’e kadar yolladığım tüm şiirlerin yayımlanıp yayımlanmayacağını bilmeden Mustafa Kutlu’ya yolladım şiirleri. Beklemek, sizi de, şiirinizi de terbiye ediyor. Beklemek, bir boşluk; beklemekten aldığınız terbiye ise şiirinizi dolulaştırıyor. Eliot’un ortaya attığı şiirde kuşak kavramı bizim topraklarda da çok konuşulan bir şey. 2000 kuşağı babalarının yanında çocuklarını sevebilen bir kuşak. Eğer babanızın yanında çocuğunuzu sevebiliyorsanız, babanın mutlak iktidarına son vermeye başladınız demek. İktidar korur, yalnız bırakmaz, izini size mutlaka sürer. Oysa bizim yaşlar, kendi yaşamındaki iktidarlara son vermeye ve kendi iktidarını kurmaya başlamıştı. Şehrin insanı, babalarının yanında hiç çekinmeden çocuklarını öpebiliyordu. Gitgide şehirleşen Türkiye’den bizler de nasibimizi aldık. Belki bu tarihileri biraz daha evvele çekebiliriz. Kendi iktidarımızı kurduğumuz, danışılacak ve dert dökecek kimse kalmadığından beri ince hastalıklar hepimizde artmaya başladı. Ben ise şunu fark ettim kendi hayatımın izini sürerken: Sahip olarak değil, vazgeçerek güçlü olabileceğim. Sizin sorunuzda yönelttiğiniz ince ayrıntıların sebebi bende buydu. Sadece yakınlarımın anladığı ve onlara bahsedebildiğim bir vazgeçiş.
Şiir okumayanların dilinden konuşmak, o dille bağ kurmak nasıl becerilebilir? Bunun örnekleri var şiirlerinizde, o yüzden soruyoruz.
Şairler dördüncü tekil şahıs gibi davranmaktan vazgeçtiklerinde bunu çok rahat sağlayabilirler. Sofradan kalkıp açlık şiiri yazmanın, sağlık ocağına gitmeden hemşirelerin memleketleri hakkında nutuklar atmanın, başından ihanet geçmeden krallara arkadaşlık teklif etmenin okuyanda bir karşılığı yok. Meselenin konu olmadığına, meseleyi nasıl şiire döktüğümüzün önemine inanıyorum. Tabii bir meseleniz varsa. Ben artık geri dönemeyeceğim. Geri dönemeyeceklerin, bu çağın en büyük sorunlarından biri olan karşılık beklemeyi reddettiğini biliyorum. Dönemeyeceksek alışmadan kalabalığın arasına katılmalıyız.
İÇİMİZDEN GİDENLERE ÇARE BULAMAYIZ
Günümüz Türk edebiyatında deneme türündeki verimi nasıl değerlendirirsiniz? Zira sizin kuşaktaki şairlerin dizelerinde pek çok deneme konusu işaret ediliyor.
Deneme konusunda verim bence henüz belirginleşmedi. Çünkü kuşağımdaki şairlerin birçoğunun henüz ikinci şiir kitapları yeni çıkmaya başladı. Tarz olarak birbirine yakın ama anlam olarak farklılıklar var kuşağımın şairleri arasında. Aslında bu yeni dönem, şiirden çok, roman veya hikâye türünü etkileyecek. Çünkü dilin kullanımındaki esneklik düz metinlerde kendini çok daha rahat hissettirebiliyor. Metin Eloğlu ile başlayan ve Onur Ünlü ile devam eden bu tarz, artık şairleri de etkilemeye başladı. İyi mi oldu şiir açısından peki diye sorarsanız, hayır diyorum bu dile. Çünkü saydığım isimlerin yaptığı bir sanatken ve şiirken, taklitlerinki ise bir kâbusa dönüşüyor maalesef. Şaka bir yana demeden şaka öldürülmeli. Çünkü şaka, şiire çok büyük zarar veriyor. Özellikle sosyal medya buna çok iyi teşne oldu.
‘Şiir Sokakta’ diye genel bir tabirle ifade edilen bir akım var. Meksikalı şair Armando Alanis öncülüğünde ‘Accion Poetica’ buna da hız verdi. Şiarları ‘Şiir yoksa şehir de yok’. Bu şiarı en iyi yorumlayacaklardan biri de şu sıralar sizsiniz.Neler diyeceksiniz?
Banka reklamlarından çok, şiirin duvarlarda olması insanlığın ortak aklını sağlıklı yürütmesi için mühim. Şehrin imarını şiiri sokaklara yazanlar ancak düzeltebilir, siyaset ya da belediyeler değil. Üstelik taşlarla, asfaltla örülmüş olan şehirlerde ağaç kadar bu mısralar nefes aldıracak bize. Ama burada şu sıkıntı var: Moda olma tehlikesi. Mesela bizim arkadaşlar İstanbul’da, bizi sevenler Türkiye’nin dört bir yanında sokaklara ‘hepimiz ölecek yaştayız / izdiham’ yazdılar. Müdahale etmeye gerek duyduğum an ise bunun bir heyecandan modaya dönüşmeye başlamasıydı ki konuyu kapamak zorunda kaldık. İçimizden geliyorsa içimizden gidenlere çare bulamayız. İçimizden gelmeyenlere ise dur demeyi mutlaka bilmeliyiz.
Sanal ortamın edebiyatın demokratikleştirilmesi bakımından önemi nedir? Bu sorudan artık bıktığınızı bilerek soruyoruz.
İnternet, yaptığımız işlerin tanıtımı anlamında Ali Ağaoğlu, Aydın Doğan, Rahmi Koç ile beni eşitliyor. Artık birçok şair ve yazar arkadaşım, büyüğüm, bizden sonra gelenler sosyal medyada boy göstermeye başladılar. Gazetelerin ve edebiyat dergilerinin gereksiz ve kötülük dağıtan hallerinden sonra herkese sınırsız özgürlük tanıyan internetin edebiyata büyük faydası olduğunu her geçen gün daha iyi görüyorum. İzdiham’da metni yayınlanan bir yazar, şair veya eser bugün birçok az tirajlı gazeteden daha fazla etkili olmaya başladı. Tirajı çok olan gazetelerin ise zaten kültür sanat sayfaları yok. Olanlarsa zaten kimleri yayımlayacaklarını bir yıl öncesinden ilan etmişçesine kendilerini ele veriyorlar. İnternetten sonra şiir kitapları artık daha fazla ilgi görmeye başladı. Bir de niteliğe bakmak gerekirse algılarımızı açan ve geliştiren her şeyin edebiyata olumlu katkı yapacağına inanıyorum. Kitap okumak ne kadar mühimse 140 karakterlik paylaşımlar da dikkate alınmalı. Sosyal medya her şey olmamalı ama hiçbir zaman da yüzümüzü çevireceğimiz bir yer olarak algılanmamalı. Sosyal medyadaki durumumuz ve geçirdiğimiz vakitler iyi yönetilirse bunun şiire, öyküye, romana, dergiciliğe, şahsi tanınırlılığa müspet etkilerini göreceğiz, görüyoruz.
ARKADAŞ TAYFAMIZ VAR
‘İzdiham’ periyodik basılı yayın haline geldi. Maceranın neresindesiniz? Yazarlarınız nerelerden geliyor?
izdiham.com 7 yıldır her gün düzenli olarak yenileniyor. Edebiyata dair ne varsa internet sitemizde kendine yer buluyor. Dergimizde ise 5 yılda 14 sayı çıktıktan sonra, hiç olmayacak bir şey yaptık: 20 bin tirajla tüm Türkiye’de dağıtıma sunduk. Yaptığımız şey önce inanılır bulunmadı, sonra espri olarak görüldü, şimdi ise hayretle karşılanıyor. Biz bunu nasıl başardık sorusunun iki cevabı var bende. İlki, Allah nasip etti; ikincisi, bizim çok iyi bir arkadaş tayfamız var. Tayfamız gemiciler gibi, fırtınanın ortasında kaldıkları için herkes birbirinin yardımına koşuyor, yardım ediyor. Yazarlarımızın bir kısmı edebiyat dünyasından olsa da büyük çoğunluğu hayatın içinden. Garsonlar var aramızda, inşaat işçileri, montajcılar, bilişimciler, polisler, memurlar, öğretmenler. Bizde ne ararsanız yok! Olanlar güzel insanlar. Mesela internet sitemizi ilk yaptırdığım kişi bir inşaat işçisiydi, şimdi ise iyi bir kitap okuru oldu. Garson arkadaşımızın da kitabını çıkardık: Berkan Ürgen, Kimsin Lan Ben. Böyle size en az 10 isim daha sayabilirim.
Son olarak; her röportajda peşinen favori olmak gibi bir durumunuz var, bize mi öyle geliyor?
Beni lütfen kibirli ve kendini beğenmiş olarak görmeye devam ediniz.
