Teklif ile düzenlemenin amacı, "Uluslararası hukuk ve Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmeler çerçevesinde Türk Kızılay vasıtasıyla hiçbir ayrım gözetmeksizin ihtiyaç sahibi insanların ihtiyaçlarının giderilmesi, afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesidir." şeklinde tanımlanıyor.
Türk Kızılayın görev ve yetkileri ile hak ve muafiyetlerini kapsayan kanun teklifinde uygulamaya esas "Cenevre Sözleşmeleri", "İhtiyaç sahibi", "Türk Kızılay" ve "Tüzük" tanımları yer alıyor.
Derneğin görev ve yetkilerini düzenleyen hükümde "Türk Kızılay, Cenevre Sözleşmeleri ile Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi Temel İlkeleri doğrultusunda hiçbir ayrım gözetmeksizin, ihtiyaç sahibi insanların ihtiyaçlarının giderilmesi, afet ve acil durumlar ile savaş zamanlarında hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi, insanların yaşadığı olumsuzlukların ortadan kaldırılması amacıyla yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösteren uluslararası insani yardım kuruluşu ve Cenevre Sözleşmeleri'nde belirtilen Milli Cemiyet" olarak yer alıyor.
Teklife göre, Türk Kızılaya uluslararası sözleşmeler doğrultusunda verilmiş münhasır hak ve yükümlülükleri amaç edinen başkaca bir tüzel kişilik kurulamayacak.
Türk Kızılay, Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Kızılay Cemiyeti, Kızılay Derneği, Kızılay Cemiyeti ve Kızılay adlarını da kullanabilecek.
Derneğin adı, bayrağı ve amblemi, uluslararası sözleşmelerle kabul edilen bütün hak ve bağışıklıklardan yararlanması ile tarafsızlık ve koruma işareti olduğu hüküm altına alınacak.
Türk Kızılayın adı, bayrağı ve amblemi Türk Kızılay tarafından kurulan teşekküller hariç olmak üzere gerçek ve tüzel kişiler tarafından herhangi bir amaçla izinsiz olarak kullanılamayacak.
Dernek, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşü alınmak suretiyle savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret etme, koşulları izleme, aile haberleşmesini sağlama, kayıpları araştırma ve insani yardım ulaştırma faaliyetlerini yerine getirecek ve esir değişimleri ile aile birleşimlerinde aracı olarak görev yapacak. Türk Kızılay bu görevini yerine getirebilmesi için gerçek kişilere ait gerekli olan verilere, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında yapacağı protokoller çerçevesinde erişebilecek. Bu kapsamda yapılacak veri erişimleri, yalnızca görevin gerektirdiği ölçüde ve yetkilendirilen kişiler tarafından yapılacak.
Düzenlemeye göre, Türk Kızılay, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içerisinde afet ve insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere erişebilecek, bu kişilere yönelik gözlem ve raporlama faaliyetleri yürütebilecek.
Türk Kızılay, Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu, Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve ülkelerin Kızılay ve Kızılhaç Milli Cemiyetlerinden Türkiye'ye olağan veya olağanüstü hallerde gelen ayni ve nakdi yardımlarının alınması ve kullanılması ile ilgili tek yetkili kuruluş olacak.
TÜRK KIZILAYA YAPILACAK TAHSİSLER
Teklifle, Türk Kızılayın hak ve muafiyetleri de hüküm altına alınıyor. Buna göre, afet ve acil durumlar ile afetlere hazırlık ve olağanüstü dönemlerde, ulusal afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi, tedarik güvenliğinin sağlanması, müdahale süreçlerinin hızlandırılması, ihtiyaç ve mağduriyetlerin giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi amacıyla, Türk Kızılay ile Türk Kızılayın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu iktisadi işletmeleri, iştirakleri veya şirketleri tarafından bizzat üretilen ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilecek. Bu alımlar, Kamu İhale Kanunu'na tabi olmaksızın doğrudan Türk Kızılaydan veya Türk Kızılayın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu iktisadi işletmelerinden, iştiraklerinden veya şirketlerinden temin edilebilecek. Bu alımlar afetin veya olağanüstü durumun kapsamı, aciliyeti ve ihtiyaç düzeyi dikkate alınarak şeffaflık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri çerçevesinde ilgili bakanlık ile Türk Kızılay arasında yürütülecek koordinasyon ve protokoller çerçevesinde yapılacak. Ancak yangın, sel, deprem gibi afetlerin ve acil durumların yaşandığı zamanlarda ve olağanüstü dönemlerde, ilk yardım ve afet lojistik hizmetleri ile geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler hakkında karar ve işlem yapma yetkisi Türk Kızılay Genel Merkezi Yönetim Kurulu'nda olacak.
Kamu kurum ve kuruluşları, Taşıt Kanunu kapsamındaki taşıtlar hariç olmak üzere, uygun görülen taşınır mallarını ilgili mevzuat hükümlerine göre Türk Kızılaya tahsis edebilecek. Ayrıca bu kurum ve kuruluşlarda bulunan makine, teçhizat, gereç ve benzeri taşınır mallardan uygun görülenler, kamu yararı kapsamında ve ilgili mevzuata uygun olarak Türk Kızılaya bedelsiz devredilebilecek.
İhtiyaç sahibi kişilere yapılacak yardımlarda mükerrerliğe yol açmamak ve daha fazla kişiye yardım ulaştırabilmek amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde bulunan sosyal yardımlara ilişkin veriler, yapılacak protokolle Türk Kızılaya Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında verilecek. Bu kapsamda yapılacak veri erişimleri, yalnızca görevin gerektirdiği ölçüde ve yetkilendirilen kişilerce yapılacak.
Dernek, Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkumlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanun'undaki hükme göre düzenlenen cezaevi yapı harcından muaf tutulacak.
Türk Kızılay tarafından kamuya ait sağlık hizmet sunucuları ile kamu üniversitelerine ait sağlık hizmet sunucularına temin edilen kan bileşenlerinin bedelleri, bu kurumlarla yapılan sözleşmeler uyarınca kan bileşenlerinin tesliminden sonra, sözleşme gereğince belirtilen ödeme tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Türk Kızılaya aktarılacak ve ilgili sağlık hizmeti sunucusunun alacaklarından mahsup edilecek.
Dernek tarafından kuruluş amacı doğrultusunda kullanılmak üzere, ticari amaç güdülmeksizin ithal edilen bilimsel alet ve cihazlar, tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma yapılmasına mahsus alet ve cihazlar, insan kaynaklı tedavi edici maddeler ile kan gruplama testleri ile ilaç özelliği olan ürünlerin kalite kontrolü amacına yönelik maddeler gümrük vergilerinden muaf tutulacak.
Komisyonda kabul edilen önergeye göre, bu hüküm kapsamındaki alet, cihaz, madde ve testler, serbest dolaşıma girdiği tarihten itibaren 5 yıl geçmedikçe, muafiyetten faydalanamayan kişi, kurum ve kuruluşlara belli bir para karşılığı veya karşılıksız olarak ödünç verilemeyecek, teminat olarak gösterilemeyecek, kiralanamayacak, devredilemeyecek, satılamayacak veya muafiyet amacı dışında kullanılamayacak. Aksine işlem yapılması halinde söz konusu eşyanın gümrük vergileri Gümrük Kanunu hükümlerine göre tahsil olunacak. Bunların serbest dolaşıma girdiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde, muafiyetten faydalanan kişi, kurum ve kuruluşlara belli bir para karşılığı veya karşılıksız olarak ödünç verilmesi, teminat olarak gösterilmesi, kiralanması, devredilmesi, satılması veya muafiyet amacı dışında kullanılması gümrük idaresinden izin alınmak koşuluyla mümkün olacak. Bu durumlarda bunlara yönelik gümrük vergileri aranmayacak.
BİLFİİL GÖREV ALAN PERSONELE DE NAKDİ TAZMİNAT
Teklife göre, Türk Kızılayın ilkeleri, kuruluş amacı, görevleri, teşkilat yapısı, üyelik hak ve görevleri, üyeliğe kabul ve üyeliğin sona ermesine dair esasları, organlarının görev ve sorumlulukları, bütçe uygulamaları ve ihtiyaç duyulan diğer hususlar Tüzük ile düzenlenecek. Tüzük, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak.
Düzenlemede hüküm bulunmayan hallerde, Türk Medeni Kanunu ile Dernekler Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanacak.
Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'da yapılan değişikliğe göre, olağanüstü dönemler ile afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türkiye Kızılay Derneğinin faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere faaliyet bölgesinde bilfiil görev alan personeline de nakdi tazminat ödenecek.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu il ve ilçelerde, Kızılay il merkez şube başkanı ile ilçe şube başkanları da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı mütevelli heyetinin üyesi olacak.
Komisyonda kabul edilen başka bir önergeyle, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndaki düzenlemelere aykırılık oluşmaması amacıyla Yasa'nın istisna hükmüne Türk Kızılay Kanunu da eklendi.
