Gülay Altan / Aksam.com.tr
FOTOĞRAFLAR: Oğuz Bilkardeşler
Yeniden görülen Balyoz davasında, mahkeme eski çelişkileri gidermek ve dijital belgelerde sahtecilik iddialarını araştırmak için, yeni bir bilirkişi heyeti kurulmasına karar verdi. Yani Balyoz’da süreç ‘sil baştan’ yaşanacak. Ancak davalar nedeniyle hayatlarında geri dönülemez değişiklikler olan 236 kişinin ve ailelerinin hayatı ‘sil baştan’ denilemeyecek kadar örselendi. Ortada bir soru var; tıpkı Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz’in duruşmada sorduğu gibi ‘gasp edilen hayatlar geri dönebilir mi?’
Balyoz Davası’nı türevlerinden ayıran bir yanı hükümlü ve tutuklularının hemen hepsinin ‘asker’ olması. ‘Asker’ olma disiplini içinde yaşananları anlatırken ‘gasp edilen hayatlarından’ hiç bahsetmemişlerdi. Mahkemeden tüm süreci değiştiren bir karar çıkmışken Emekli Tümgeneral Ayhan Gümüş’le “değişen hayatlarını” konuştuk… Bir saati aşkın söyleşimiz boyunca ajitasyon olarak algılanabilecek hiçbir cümle etmedi ve bundan özellikle kaçındı, bu nedenle maddi ve manevi kayıplarını ‘ısrarlarımızla’ öğrenebildik.
İki yıl süren hapishane sürecine, ‘esaret’ demeyi tercih ediyor ve bunda ısrarlı. Balyoz Davası başladığında TSK’da 30. yılını yaşayan, tümgeneral rütbesine yeni terfi etmiş bir asker. Bir taraftan da göğüs kanseri olan eşine destek olmaya çalışan, terapiler için İstanbul’a gidip gelen iki kız çocuğu sahibi bir baba. Kızlarından biri yeni nişanlı, biri yüksek lisans öğrencisi. Kendi deyimiyle ‘iyi bir aile reisi, iyi bir vatandaş olmaya, görevini en iyi şekilde yapmaya çalışan; mesaisini işine ve evine harcayan biri’. Balyoz’da ilk dalgada alınanlardan değil; dolayısıyla süreci dışarıda izlerken içi rahat Ayhan Gümüş’ün; “Balyoz davası başladıktan sonra özellikle bu maksatla yayın hayatına başlamış gazeteler ve internet siteleri hayatımızın olağan akışını, dengemizi ve sinirimizi bozmaya yönelik yayın yaptılar. İtibarımızı yok etmeye çalıştılar. Başlangıçta bunları çok önemsemedik. Zaten TSK’nın içinde vardır, terfiler sırasında bazı karalama kampanyaları yapılır ama su akar yolunu bulur, her şey yoluna girer diyorduk.”
Eşi Nurten Gümüş’ün hastalığı, Balyoz öncesi başlamış, dolayısıyla Ayhan Gümüş’ün önceliği tedavi sırasında yanında olmak, moral vermek. Kendinden ve işinden öylesine emin ki “Bana bir şey yapamazlar, arkadaşlarıma olan da eninde sonunda ortaya çıkacak” diyerek hayatına devam ediyor ama bugün anlatırken bile öfkeyle gözlerinin dolmasını engelleyemediği iftira geliyor ikiz kızlarına…
ETRAFIMI JANDARMALAR SARDI
2010 yılı Şubat ayında başlayan Balyoz operasyonu davasının 21 Eylül 2012’deki karar duruşmasına kadar muvazzaftır Ayhan Gümüş ve suçsuzluğunun ortaya çıkacağına inancını korur. Karar duruşması günü salon kalabalık, içeri giremez, kapıda kalır ve tutuklanma açıklamasını orada duyar… “Yoklamaya katılamadığım için tutuklayamadılar. Arabaya gittim ve etrafımı jandarma sardı. İşte o zaman kızlarım Selin ve Pelin asla unutamayacakları anlar yaşadılar. Vatanına hizmet etmiş, suçsuz olduğunu bildikleri babalarının etrafını jandarma sarıyor ve evine gitmesini engellemeye çalışıyor. Başka hiçbir çocuğa inşallah bu bir daha yaşatılmaz Türkiye’de. Savcılığın müzekkere çıkarması ve tebliğ etmesi gerekiyordu, eve geldik. Merkez Komutanlığı’na haber gönderip ‘Sakın bizi almaya eve gelmeyin, müzekkere geldiğinde haber verin, ben kendim gelirim’ dedim. Haber verdiler, gittik teslim olduk. Selin ve Pelin yanımdaydılar, bana destek oldular. Onlar beni esarete teslim ettiler.”
EŞİM VE ÇOCUKLARIM İÇİN ENDİŞELENDİM
Ne zaman biteceği belli olmayan bir tutukluluk için giderken son gece yine bir asker disipliniyle kızlarını ve eşini karşısına oturtur; saatlerce anlatır: Kira, faturalar nereye, ne zaman ödenir, günlük düzenleri nasıl işler, tek tek anlatır: “Benim açımdan değil ama çocuklarım ve eşim açısından çok zordu. Eşimin tedavisi sırasında yanında olamamanın sıkıntısı, çocuklar okullarını yeni bitirmiş, hayata atılacaklar, ne yaparlar endişesi...
Yeni mezundu ikisi de, iş arama sürecindelerdi.”
LOJMANDA SELAM VEREMEYENLER…
Asker olarak yetiştirilen biri için hapishane koşulları zor değildir ama eş ve çocuklar için gerçekten zorlu bir süreç başlar. Öncelikle lojman… Sekiz daireli lojmanda dört ailenin reisi Balyoz’dan tutuklu, dördü değil. Gerginlik, sıkıntı elle tutulur neredeyse; selam verilemez; gözler kaçırılır… Ailece hemen lojmandan taşınma kararı alırlar: “Biz tutuklandık, diğer dört ailenin durumu daha sıkıntılıydı. Ne diyeceklerini bilememenin endişesi içindeler; aslında bir suçluluk duygusu içindeler. Çok karışık duygulardı… Onların bizi hasım olarak görmediklerini çok iyi biliyorum. Tutsaklığımıza üzüldüklerini de biliyorum. Ama nasıl düşünürlerse düşünsünler içlerinden bir kısmının bizim tutsak edilmemizden nemalandıklarını, bizler içeri alındığımız için, terfi ettiklerini bildiğimiz kişiler var. Bunları onlar da biliyor, biz de…”
EVİNİZİ SATAMAZSINIZ, KOCANIZ TUTUKLU!
Nurten Hanım için zor günlerdir çünkü yeni ev bulma, eşya taşıma pek kolay işler değildir. Tek başına, hele bir de sağlık sorunlarıyla uğraşırken… Maddi ve manevi büyük bir yükü ‘asker eşi’ olarak bu duruma yakışır şekilde taşıdığını söylüyor. Kolay değil, bu sırada nişanlı olan kızını evlendirip iki kez ev taşır, bir ev ve bir araba satar. Özellikle evlerinin satışı sırasında, Noter’de belge almak için kalabalık içinde beklerken yaşadıklarını şöyle anlatıyor Nurten hanım: “Katibin odasından çıkıp onlarca insanın içinde ‘Siz ev satamazsınız, kocanız hapishanede’ diye bağırınca neler hissettiğmi anlatmaya kelimler yetmez. Ama gururla başımı kaldırdım ‘Evet, kocam hapiste ama Balyoz’dan’ dedim!”
KIZIMI CEZAEVİNDEN GELİN ETTİM
Ve tabii kızlarının düğünü; her anne-baba çocuğunun en mutlu gününde yanında olmak ister. Ayhan Gümüş de çok istemiş: “Kızımın gelinliğini giyip yanıma gelmesini, benim onu oradan gelin olarak gönderdiğim günü asla unutamam. Keşke o gün orada olmasaydım dedim. Ama kızım sağ olsun ‘Baba bu onur bana yeter. Dünyada kaç tane kız babasının vatanseverliği nedeniyle tutsak edildiği yerden gelin gidiyor. Bir kahramanın kızı olarak herkes gibi değil, bana özel bir gelin uğurlaması oldu’ dedi. Bu beni o zaman çok rahatlatmıştı ama tabii ki yanında olmayı, onu evimizden herkes gibi gelin etmeyi çok isterdim. Ama olsun, yeter ki vatan sağ olsun.”
GEÇMİYOR DEĞİL, YETMİYOR GÜNLER
Dışarıda anne ve kızları günlük hayatın akışına uyum sağlama mücadelesi verirken Ayhan Gümüş hapishanede bambaşka bir mücadelenin içinde bulur kendini. Silivri Cezaevi’nde yaşananların anlatıldığı kitaplardan aşina olduğumuz çamaşır yıkama, yemek yapma, kantin vesaire türünden sıkıntılar değildir; ne de olsa onlar askerdir… “Aile, yaşamını size göre düzenliyor, kısıtlı görüşmeler var, yaşadığınız yerle esir alındığınız yer arasında büyük mesafe var. Çocuklarınızla kesintisiz, istediğiniz kadar görüşme imkanı elinizden alınıyor. Biri İstanbul’da biri İzmir’de… Ya biriyle ya diğeriyle görüşeceksiniz. Bir tarafta eşiniz var… Benim durumumdan daha özel durumda olanlar vardı.
YA KIZINLA KONUŞACAKSIN, YA EŞİNLE
Yaşlı anne-babasıyla konuşmak zorunda olanlar, eşleri ve çocuklarıyla konuşamıyorlardı. 10 dakikalık süreyi başta tek telefonla kullandırıyorlardı çünkü bu savcılığın takdirinde olan bir şey. Yavaş yavaş Balyoz’un bir kumpas olduğu anlaşılınca savcılık bazı kuralları yasal çerçevede yumuşattı.
TEK TİP KIYAFET SİVİL CEZAEVİNDE BİLE YOKTU
Biz girdiğimizde durum yumuşamıştı, ancak Cengiz Köylü’nün çektiğini kitabında okusunlar, tek tip kıyafet giydirmeler, ailelerinin çocuklarının karşısına böyle çıkarılmaları, sivil cezaevlerinde bile olmayan uygulamaları yaptılar. Bunlar insanın çok ağırına gidiyor. Üstelik bunu size kurumunuz yapıyor! Ali Tatar’ın intihar etmesinin asıl nedeni bu. Bırakıldığında, ‘Tekrar oraya dönemem. Tekrar onları yaşama gücünü kendimde bulamıyorum’ diye intihar etti. Başta askeri cezaevlerinin durumu Silivri’den çok çok daha kötüydü. Birçok aile psikolojik destek almak, antidepresan kullanmak zorunda kaldı. 50 yaşında sigaraya başladım. Sigaranın mazereti olmaz ama özellikle son 3-4 ay dayanılmaz bir ruh halindeydik. Anayasa Mahkemesi’nin kararını bekliyorduk. Bir türlü gelmiyordu. Eninde sonunda bunun aslında bir ceza davası olmadığı, bir proje olduğu ortaya çıkacaktı. Asla bu dünyadan suçlu olarak gitmeyecektik, bunu herkes bekliyordu. Balyoz ve Ergenokon davalarında kendilerine iftira atılan sanıkların yaş ortalaması 50. Bu yaştaki insanların belli hastalıkları, diyetleri, alışkanlıkları var. Herkes aynı şekilde yaşamadı ama sağlık sorunları olanların birçoğu çok zor günler geçirdi. Aşırı kilo verenler oldu. Tedavi görenler oldu ama biz yıkılmadık, yıkılmayacağız. İnanmayacaksınız ama hapishanede vakit çok çabuk geçiyordu. Bazen gün yetmiyordu yapacaklarımıza. Sabah kalkınca bütün gazetelerin gözden geçirilmesi, kimlerin komploya devam ettiğinin okunması, notlar alınması, gazetelerin kesilmesi, saklanması, yazılar yazılması, davaya hazırlıklar, gazetelere tekzipler gönderilmesi, bütün bunlar tüm günü alıyordu. Sağlıklı kalmak için spor yapmak, kafanızı dağıtmak önemliydi. Binlerce mektup yazdık, tüm taksi duraklarına, berberlere, kuaförlere, muhtarlara, bütün yerel ve ulusal gazetelere gönderdik. Herkese ulaşmaya, Balyoz’un aslında bir dava olmadığını anlatmaya çalıştık.” Sigaraya başlamasının nedeni çıkacak denilen Arnayasa Mahkemesi kararı…
HER PERŞEMBE TAHLİYE BEKLENDİ
Üç-dört ay devam eden ‘ha çıktı ha çıkacak’ günleri en zoru olmuş: “Anayasa Mahkemesi perşembe açıklar kararları. Her Perşembe bir milat. Bu perşembe mi, sonraki mi? Çıkacağımız hafta artık kararın açıklanacağını kesin biliyorduk; herkes eşyalarını toplamıştı; ben hariç! Güvensizlikten dolayı, tahliye kağıdını elimde görene kadar eşyalarımı toplamadım. İnsanın özgürlüğüne kavuşmasının mutluluğu bambaşka.”
Balyoz Davası, herkesin hayatını bir şekilde etkiledi, kişiden kişiye pozisyondan pozisyona değişti bu ama Ayhan Gümüş, genç arkadaşlarının durumunun daha zor olduğunun altını çiziyor: “Genç arkadaşlar, haklarında hüküm bulunduğu için çalışamıyor. Bir kısmı emekliliği de hak etmediği için mağduriyetleri devam ediyor. Anayasal hakları olan çalışma hürriyetleri ellerinden alınmış durumda. Başkalarından yardım almak zorunda olanlar var.”
SIĞACIK’TAKİ YENİ YUVA
Hava kuvvetlerinden emekli olan pilotların sivil havacılığa geçmesi olağan bir şeydir ama Ayhan Gümüş bunu düşünmüyor. “Önce yeni düzenimizi kuralım, yerleşelim. Evimizi, yuvamızı kuralım. benim gibi mağdur dört arkadaşımla İzmir Sığacık’ta yer aldık, İzmir’e yerleşeceğiz. Birbirimize destek olacağız.”
HAVA KUVVETLERİ KOMUTANI OLACAKLAR ÖNÜNÜ KESTİLER
Ayhan Gümüş, birçok meselede komutanlığın verdiği mağrur duruşuyla yapıyor açıklamalarını. Askerliğin doğasında olan emir-komuta zincirinde belli bir noktaya ulaşmış herkes daha yukarısını hedefler; Hava Kuvvetlerinin Komutanı olmaya giden yolda henüz yarıştayken o yarışın dışında kalmayı bir kez daha soruyorum söyleşiyi bitirmeden: “Geçtiğimiz ağustosta TSK’dan ‘ayırılmış’ bir emekliyim. Ayırıldım; elbette çalışmak isterdim ama bizi zorla kurumdan tasfiye ettiler… Tabii ki benim pozisyonumda olan birinin Hava Kuvvetleri’ni komuta etmek istemesi kadar doğal bir şey olamaz. Herkes işinin en iyisini yapmak ister. Ben de TSK’da gelebileceğim en yüksek pozisyonda milletime hizmet etmek isterdim, bu hak benim elimden alındı. Benim gibi başka kişilerin de alındı. Amaç bu tasfiyeydi zaten. Olurdum veya olmazdım, sekiz sene vardı önümde ama sonuçta haksız bir şekilde bu yarıştan koparıldık. Hava Kuvvetleri Komutanı olması kesinleşmiş Bilgin Balanlı’nın elinden alındı bu hak!”
YÜZDE 99 ADALET OLMAZ
Elbette Ayhan Gümüş, aslında davaya dair de çok şey anlattı; mahkeme süreci devam ediyor, adaletin eninde sonunda tecelli edeceğini inanıyor. Ancak TSK’ya sitemi çok: “14 yaşında devlete emanet edilmiş biriyim. Kişiliği daha yeni oluşan 14 yaşında biri olarak beni alıp yetiştiren devlettir; eğer yanlış şeyler yaptıysam beni 56 yaşına kadar eğitememiş devlettir bunun sorumlusu. Asla hata yapmadık, kötü bir şey yapmadık. Devletimize milletimize hizmet ettik. Bunun dışında başka da bir şey düşünmedik. Bize atılmak istenen iftirayı asla ve kata aklımızın ucundan geçirmedik. İşimizi yaptık. Size bir komplo uygulanıyor, suçsuz olduğunuzu herkes biliyor. Bilmemesi mümkün değil. Kumpas olduğunu bilmek için ortalama zeka seviyesi yeter. Ben görmedim, duymadım deyip, konuşmayan dilsiz şeytanlar vardı.
İhtisasım pilotluk. Devletin bana teslim ettiği uçağı emniyetle uçurup geri getirmek görevim. Bunun için bazı günler 18-20 saat mesai yaptık.
HER ŞEYİMİ DEVLETE BORÇLUYUM
Okuldan 73 kişi mezun olduk pilot olarak. Bunun içinden dokuz kişi şehit oldu. Dünyada başka hiçbir meslek grubunda böyle uçurumun kenarında değilsinizdir. Beraber teğmen çıktığımız arkadaşlarla sağlık muayenesi sonrası gittiğimiz kutlama yemeğinden bir fotoğrafımız var. Beş kişiyiz o karede ve aralarından bir tek ben hayattayım. Bunu yadırgamıyorum. Biz bunun için yetiştirildik. Sahip olduğum her şeyi bu devlete millete borçluyum. Kumpas kurulacağını hiç düşünmemiştim ve buna hazırlıklı değildim. Havacılıkta yüzde 99 emniyet çok büyük emniyetsizliktir. Havaya kalkan her 100 uçaktan birinin düşmesi kabul edilebilir mi? Ben aynı şeyi adalet için de istiyorum. Yüzde 99 adalet adalet değildir. Adalet şaşmamalı.”
