İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca, TCMB'nin ana hissedarı olduğu BKM nezdinde 2023'te gerçekleştirilen ihalelerde usulsüzlükler yapıldığı iddiasıyla yürütülen soruşturma tamamlandı.
Hazırlanan iddianamede, Bankalararası Kart Merkezi AŞ "mağdur", TCMB "şikayetçi", eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Emrah Şener "örgüt elebaşı", eski BKM Genel Müdürü Baran Aytaş ise "örgüt yöneticisi" olarak yer aldı.
İddianamede, eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Emrah Şener'in elebaşılığını yaptığı suç örgütünün, geçmiş dönemlerden tanıdıkları kişilere usulsüz olarak ihale verilmesini ve hizmet alımı yapılmasını sağlayarak, BKM kaynaklarının üçüncü kişilere aktarılmasına neden olduğu ifade edildi.
Dosyadaki şüphelilerin birçoğunun ortak noktasının Emrah Şener olduğu belirtilen iddianamede, Baran Aytaş'ın Şener'in yüksek lisans öğrencisi olduğu ve Şener'in 2017-2020 yılları arasında Aytaş'ı Merkez Bankası'nda kendisine bağlı danışman olarak çalıştırdığı anlatıldı.
İddianamede, Şener'in, Aytaş'ın 2020 yılı ve devamında BKM'de genel müdür yardımcılığı ve genel müdür görevlerine getirilmesini sağladığı ve yönlendirdiği kaydedildi.
İddianamede, Şener'in, BKM'nin, Boğaziçi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisinden (TTO) ihalesiz bir şekilde hizmet alımları yapmasını ve Enarge'nin "Çipli Plastik Kart Alımı" ve "Troy için Spesifikasyon ve Applet Yazılım Geliştirme" ihaleleri almasını sağladığı, yine üniversiteden öğrencisi olan örgüt üyesi şüpheli Bora Koç'u 2018'de TCMB'ye danışman olarak işe aldırdığı, burada dört yıl görev yaptıktan sonra BKM'de genel müdür yardımcılığı görevine getirdiği vurgulandı.
- Emrah Şener'in Singapur'da örgüt üyesine paravan şirket kurdurduğu tespit edildi
Emrah Şener'in, Bankada Bilişim Başuzmanı olan tanık C.U'yu "Dijital Kimlik" ve "Tokenizasyon" konularında çalıştırdığı, bu hususta çalıştığına ilişkin C.U'yu özellikle kimseyle temas ettirmemeye çalıştığı aktarılan iddianamede, Şener'in, C.U'dan temin ettiği dokümanları hizmet alımı öncesinde Singapur'da paravan şirket kurdurduğu eski BKM çalışanı ve örgüt üyesi şüpheli Muhammed Güven'e ilettiği ve Boğaziçi TTO'nun, bu firmadan hizmet alımı yapmış gibi fatura düzenlemesini sağladığı aktarıldı.
İddianamede, Şener'in yönlendirmesi ile BKM üst yönetimine atanan kişilerin banka hesap hareketlerinde birbirleri arasında borç, bağış ve benzeri isimlerle para transferlerinin bulunduğu, bu işlemlerin Aytaş tarafından Muhammed Güven'in hesabına gönderildiği değerlendirmesi yapıldı.
BKM tarafından yurt dışında görevlendirilen kişilere ödenen ödemelerin yarısının, bu kişiler tarafından Güven'in hesabına gönderildiği aktarılan iddianamede, Baran Aytaş'ın emniyette ve savcılıkta verdiği ifadesinde pek çok kez, kendisini Merkez Bankası ve BKM'ye Şener'in aldırdığını, ihale süreçleri ve ihaleye davet edilen firmaların Şener tarafından yönlendirildiğini söylediği aktarıldı.
İddianamede, Aytaş'ın ifadesinde, ihale bedellerinin bir gün sonra ödenmesi talimatını Emrah Şener'in verdiğini, ihale ve hizmet alımlarındaki birçok talimatın Şener tarafından verildiğini, Şener ile genelde kendisinin görüştüğünü, diğer şüphelilerin arka planda olduğunu, Güven'in, Şener'in talimatı ile Singapur'a göreve gönderildiğini, burada EM Smarttechs adında paravan şirket kurduğunu, Boğaziçi TTO ile işbirliği yapılması talimatını da Şener'in verdiğini söylediği belirtildi.
Aytaş, Şener'in BKM'ye ait kurumsal kredi kartını kendisini işten çıkarmakla tehdit ederek aldığını, yemek kartı verilecek öğrencilerin isimlerini de Şener'in verdiğini ifade ettiği iddianamede yer aldı.
Şüphelilerden Bora Koç da ifadesinde, BKM'nın Şener'in talimatıyla çalıştığını, kendisine ödenen maaşın bir kısmının Şener tarafından alındığını, şüpheli Şener ile uğraşan kişilerin mesleki hayatları son bulduğundan kendisinden çekindiğini anlattı.
- HİZMET ALIMI YAPILMIŞ GİBİ BKM'YE FATURA KESTİLER
İddianamede, şüphelilerin cep telefonlarına dair alınan adli bilişim raporuna göre, Şener'in, Aytaş, Koç ve Güven ile sürekli olarak irtibatlı olduğu, özellikle örgütün kasası olarak nitelendirilen Muhammed Güven ile WhatsApp ve Signal üzerinden mesajlaşma kayıtlarının tespit edildiği belirtildi.
İddianamede, "Elde edilen menfaatin izinin zorlaştırılması açısından yurt dışında paravan şirket kurmak, hizmet alımı yapılmış gibi fatura düzenlettirmek, suçtan elde edilen mal varlığını ülkeye geri sokmak gibi bir kısım gizlilik prensibi içerisinde hareket ettikleri, şüphelilerin Signal isimli özel bir uygulama üzerinden iletişim sağladıkları, Baran Aytaş'ın ise Emrah Şener'in talimatı ve yönlendirmesi ile BKM Genel Müdürü olarak eylemler üzerinde hakimiyet kurduğu ve örgüt yöneticisi olduğu, diğer şüphelilerin ise eylemlerin bir kısmına iştirak ederek örgüt üyesi oldukları kanaatine varılmıştır." değerlendirmesi yapıldı.
Soruşturma konusu 6 eylem iddianamede, "Çipli Plastik Kart Alım İhalesi, Troy için Spesifikasyon ve Applet Yazılım Geliştirme İhalesi, Boğaziçi Üniversitesi TTO'dan Yapılan Hizmet Alımları, Be Bold Reklam Tasarım Yazılım Ticaret Limited Şirketinden Yapılan Hizmet Alımları, Yemek Kartlarıyla Yapılan Ödemeler, Kurumsal Kredi Kartı Kullanımı" olarak sıralandı.
İddianamede, söz konusu eylemlerin ihale ve sözleşme bedellerinin toplam 177 milyon 192 bin 538 lira olduğu ifade edilerek, BKM Ürün Yönetim Bölümü'nün talebine istinaden 22 Mayıs 2023'te 2,5 milyon çipli plastik kart alımı ihalesine çıkıldığı, ihaleye idari 'Şartname, Çerçeve Sözleşme, Kapsam Dokümanı ve Teklif Mektubu' hazırlanarak, aynı yıl 17 Mayıs'ta Enarge şirketinin de arasında olduğu 3 şirkete söz konusu dokümanların gönderildiği ifade edildi.
İhalenin gerçekleştirildiği tarihte sadece Enarge şirketinin teklif ilettiği, 3 milyon 235 bin dolar nihai bedel karşılığında ihalenin Enarge'nin üzerine kaldığı, Satın Alma Komisyonu Kararında o dönem 19,867 kur seviyesinden 64 milyon 269 bin 745 liraya anlaşıldığı aktarılan iddianamede, Merkez Bankası'nın inceleme raporu ile alınan bilirkişi raporunda usulsüzlükler ile kanuna aykırılıklar tespit edildiği ifade edildi.
İddianamede, bu usulsüzlükler ve aykırılıklar şöyle sıralandı:
"İhale konusu mal alımının 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunun 'İstisna' başlıklı 3. maddesinin (g) bendi kapsamında yer almadığı, ihale konusu mal alımı için yaklaşık maliyet hesaplaması yapılmadığı, idari şartname ve kapsam dokümanındaki taahhütlerin ve teslimat süresinin fiyat teklifi vermeyi zorlaştıran koşullar içerdiği, ihaleyi kazanan isteklinin ihaleye katılmak için gereken belgelere sahip olmadığı ve ihaleden önceden haberdar olduğu, ihaleye ilişkin idari şartnamede ihaleye katılabilmek için istenen belgelerin taşıması gereken kriterlerin belirtilmediği, ihaleyi kazanan firmaya ödemenin, kartların tesliminden ve faturanın düzenlenmesinden önce yapıldığı, BKM'nin finansal varlıklarının bir ticari bankaya çipli kart tedarik etmek için kullanıldığı tespit edilmiştir."
- BKM'NİN KAYNAKLARI HİLELİ YOLLARLA YURT DIŞINA ÇIKARILDI
İddianamede, Troy için Spesifikasyon ve Applet Yazılım Geliştirme ihalesinde ise, ihale konusu hizmet alımı için tek istekliden fiyat teklifi alındığı, kapsam dokümanında işin konusuyla ilgisiz ve iş artışına yol açabilecek taahhütlere yer verildiği, ihale konusu iş tamamlanmadan ihale bedelinin tamamının ödendiği, ihale konusu işin kapsam dokümanında taahhüt edilen sürede teslim edilmediği aktarıldı.
Bu ihalenin Çipli Plastik Kart Alımı İhalesi'nin parçası niteliğinde olduğu, birbirleri ile bağlantılı olarak tek bir ihale kapsamında yapılması gerektiği aktarılan iddianamede, spesifikasyon ve applet yazılımı olmadan çipli plastik kartların pratik anlamda bankalar tarafından kullanılamayacağı kaydedildi.
İddianamede, söz konusu durumun bilirkişi raporuyla da teyit edildiği, dolayısıyla mevcut haliyle dahi her iki ihalenin tek bir ihale olarak yapılması durumunda yasada belirtilen istisnai sınırın (66 milyon 224 bin 498 lira) aşılacağı bariz olduğundan, iki ayrı ihale yapılarak ihale bedellerinin kasten kanunda belirtilen istisnai sınırın altında bırakıldığı, bunun da 4734 sayılı Kanun'a aykırı olduğu ifade edildi.
İhale konusu hizmet alımı için en az üç istekliden teklif alınması gerekirken, tek istekliden fiyat teklifi alındığı ve başka bir firmadan fiyat teklifi alınmamasına ilişkin geçerli bir sebep öne sürülemediği belirtilen iddianamede, dolayısıyla ihaleye Enarge dışında başka firma davet edilmeyerek potansiyel isteklilerin ihaleye katılmasının engellendiği kaydedildi.
İddianamede, ihale konusu iş için hazırlanan kapsam dokümanının Enarge'nin kazandığı ilk ihale olan çipli kart tedarik sözleşmesinin eki yapıldığı ve ihale konusu iş için ayrı bir idari şartname ve sözleşme düzenlenmediği, ihale için idari şartname hazırlanmadığından, ihale mevzuatı ve BKM Satın Alma Yönetmeliğinde talep edilmesi gereken ekonomik ve mali yeterlilik ile mesleki ve teknik yeterliğine ilişkin ve ihaleye katılabilmek için istenen diğer belgelerin Enarge'den talep edilmediği ve belgelerin taşıması gereken kriterler ile iş deneyimi olarak kabul edilecek benzer işlerin tanımı belirtilmeden, ihale konusu işle ilgili deneyimi olmayan bu şirkete ihalenin bırakılarak, ihaleye fesat karıştırıldığı anlatıldı.
Kapsam dokümanına aykırı olarak ihale konusu iş tamamlanmadan ihale bedelinin tamamının ödendiği ve işin taahhüt edilen sürede teslim edilmeyerek BKM'nin zarara uğratıldığı vurgulanan iddianamede, ihaleyi kazanan firmaya menfaat sağlandığı ve bu suretle edimin ifasına fesat karıştırıldığı bilgisi yer aldı.
Söz konusu iki ihaleye ilişkin iddianamede, "BKM kaynaklarının, fesat karıştırılan ihaleleri kazanan istekli Enarge üzerinden paravan firmalara aktarılarak, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun'da yer alan 'zimmet' suçunun işlendiği, suçtan kaynaklanan malvarlığı gelirlerinin özel belgede sahtecilik yapılarak yurtdışına çıkarılmak suretiyle aklandığı tespit edilmiştir." değerlendirmesi yapıldı.
İddianamede, Boğaziçi TTO'dan yapılan hizmet alımlarının mali yönden incelenmesine ilişkin, BKM kaynaklarının hileli davranışlarla TTO'ya aktarılarak "zimmet" suçunun işlendiği, suçtan kaynaklanan malvarlığı gelirlerinin özel belgede sahtecilik yapılarak, yurtdışına çıkarılmak suretiyle aklandığı ifade edildi.
- CEZA İSTEMLERİ
İddianamede, Emrah Şener, Baran Aytaş, Bora Koç, Muhammed Güven ve İbrahim Şener'in de aralarında bulunduğu 9 şüphelinin, "suç işlemek amacıyla örgüt kurmak", "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak", "kamu kurum veya kuruluşlarının ihalesine fesat karıştırmak", "edimin ifasına fesat karıştırmak", "6493 sayılı yasaya muhalefet", "nitelikli dolandırıcılık" ve "özel belgede sahtecilik" suçlarından 14 yıldan 57 yıla kadar değişen sürelerde hapisle cezalandırılmaları istendi.
Hazırlanan iddianame, değerlendirilmek üzere İstanbul Ağır Ceza Mahkemesine gönderildi.
