Uzun zamandır ABD'de yaşayan TABDC Eş Başkanı Soyak, geçen ay Fransa meclisinde kabul edilen 1915 olaylarıyla ilgili Ermeni iddialarının reddini suç sayan yasa teklifi kapsamında New York'ta Fransa'nın protesto edilmesi, Türkiye-Ermenistan ilişkileri, ABD'deki Ermeni diasporası, Kafkaslar'da Türk dış politikasına bakış ve yaklaşan ABD seçimleri konularında New York'ta Türkevi'nde AA muhabirinin sorularını yanıtladı.
New York'ta Fransa'nın Protesto Edilmesi
Kaan Soyak, Genç Türkler Derneği tarafından New York'ta Fransa'nın protesto edilmesini nasıl değerlendirdiğinin sorulması üzerine, ''Bence verilen tepki son derece doğal ve olması gereken bir tepki. Fransız Başkonsolosluğunun önündeki protestonun ana tepkisi, 'Fransa artık Türkiye-Ermenistan ilişkilerine karışma, iki ülkenin arasına girme, bunu iç siyasi malzeme olarak kullanma', en önemli mesaj bence budur'' dedi.
Fransa'daki Ermeni Diasporasının Teklife Bakışı
Fransa'da mecliste kabul edilen 1915 olaylarıyla ilgili Ermeni iddialarının reddini suç sayan yasa teklifine o ülkedeki Ermeni diasporasının nasıl baktığının sorulması üzerine, Soyak, Fransa'daki Ermeni diasporasının ikiye ayrılmış durumda olduğunu belirterek ''Ermeni diasporasının aşırı milliyetçi olan kesimi bu tasarının Senato'da onaylanması için zorluyor. Kafalarında başka birşey yok, Türkiye-Ermenistan ilişkileri iyi olmuş, kötü olmuş, bunları düşünmüyorlar, tamamıyla bu tasarının Senato'da kabul edilmesinin istiyorlar, tek düşünceleri bu'' dedi.
Fransa'da Ermeni diasporası içinde aslında ''ılımlı ve sessiz bir kesimin'' de bulunduğunu kaydeden Soyak, ''Bu kesim de artık bu ilişkilerin bir an önce düzelmesini, Fransa gibi ülkelerin eline bırakılmamasını istiyorlar. Bir an önce (Türkiye ile Ermenistan arasındaki) protokollerin yürürlüğe geçip her türlü zorluğa rağmen bu noktada ilerlenmesini, yoksa ilelebet bu problemin birileri tarafından mutlaka gündeme taşınacağını ve her zaman iki ülke arasındaki yakınlaşmayı engelleyeceğini düşünüyorlar'' diye konuştu.
ABD'deki Ermeni Diasporasının Ve Ermenistan'daki Ermenilerin Konuya Bakışı
ABD'deki Ermeni diasporasının büyük bir kesiminin de aslında Fransa'nın bu tavrından çok mutlu olmadığını belirten Kaan Soyak, şunları kaydetti:
''Aslında bu kesim içlerinden bunu istemiyor. Fransa'nın böyle bir şeye girmesi, Türkiye-Ermenistan ilişkilerine hiçbir zaman yardımcı olmuyor. Bir de bu işin böyle çözüleceği yok zaten. Rusya ile çok yakın olan birkaç tane Ermeni hükümet görevlisi dışında Ermenistan'da genelde halk, iş kesimi, hemen hemen herkes diyeyim, artık Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin direkt olarak düzelmesi gerektiğine inanıyor. Bugün Fransa, yarın başka ülke olabilir, üçüncü ülkelerin karışmasını istemiyorlar.''
Protokollerin Geleceği Ve Rusya Faktörü
Türkiye ile Ermenistan arasındaki protokollerin yürürlüğe girme sürecine nasıl baktığına ilişkin bir soru üzerine Soyak, imzalanan protokollerin yürürlüğe girmesini eskiden daha az bir kesimin istediğini, şimdi ise bunu isteyen kesimin çoğaldığını ifade etti.
Soyak şunları söyledi:
''Dünyadaki Ermeni diasporasında da protokollerin yürürlüğe girip iki ülke arasındaki ilişkilerin düzelmesini isteyen çok önemli bir kesim var. Tabi azınlık olan aşırı milliyetçi kesimi söylemiyorum, onlar her yerde var ve onlar hiçbir zaman olumlu düşünmüyorlar zaten. ABD'deki Ermeni kurumlarının genel görüşleri, protokollerin yürürlüğe girip Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin düzelmesi. Tabii artık Kafkaslar'da bu ilişkiler kapsamında ortada Rusya faktörünün olduğunun da herkes farkında. ABD'deki Azeriler de Ermeniler de bu işin farkında.''
Ermeni Diasporasının Türk Dış Politikasına Bakışı, Kafkaslar Ve Rusya Faktörü
"Türkiye'nin dış politikasının ABD'deki Ermeni diasporası tarafından aslında çok beğenildiğini" söyleyen Soyak, şöyle konuştu:
''Türk dış politikası son derece aktif bulunuyor, özellikle Arap ülkeleriyle son yıllarda geliştirilen ilişkiler çok beğeniliyor, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu'nun politikasına karşı büyük bir sempati var burada. Balkan politikası da aynı şekilde.''
Ermeni diasporasının, Türk dış politikasının Kafkaslar'da biraz daha aktif olmasını bekledikleri yorumunu da yapan Soyak, ''Orada da tabii Rusya Federasyonu, zaman zaman Ermenistan üzerinden, zaman zaman Azerbaycan üzerinden, Türkiye'nin Kafkaslar'a girmesinden pek hoşnut olmadığı için, engeller çıkarıyor. Buradaki (ABD'deki Ermeni diasporası) diaspora bunun farkında, Avrupa'daki (Ermeni) diasporası da bunun farkında. Türkiye'nin bu engellerle karşılaşacağı biliniyor aslında. Kafkaslar'da bir Rusya engeliyle karşılaşılacağı biliniyor. O yüzden zaten Türkiye şu ana kadar Kafkaslar'da aktif değil, Ortadoğu ve Balkanlar'daki aktiflik Kafkaslar'da yok.''
ABD'deki Ermeni diasporasının içinde ılımlı ve aşırı milliyetçilerin oranının ne olabileceğine ilişkin bir soru üzerine ise, Soyak şu yorumda bulundu:
''ABD'de toplamda Ermeni diasporasına bakıldığında aşırı milliyetçi olarak Türkiye ile hiçbir dostluk istemeyenlerin oranı yüzde 20'leri geçmiyor. Diğer geri kalan yüzde 80'inin de birçoğu aktif değil zaten, aktif olanlar da Türkiye ile Ermenistan arasında bir yakınlaşma bekliyorlar ve birincil öncelikleri Türkiye'nin ve Ermenistan'ın protokolleri yürürlüğe sokması ve bu konuda adım atılması. Bu konuda örneğin doğu Amerika'daki Ermeni-Amerikan kiliseleri Başpiskoposu ve 25 kişilik yönetim kurulu heyetini daha iki ay kadar öncesinde Türkiye'ye davet ettik ve geldiler. Hatta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı (Kadir Topbaş) ile çok güzel bir yemek yendi, aralarında Türkiye'ye ilk kez gelenler vardı. Önemli görüşmeler yaptılar, hepsinin görüşü artık Türkiye ile Ermenistan arasında problem bitsin, protokoller yürürlüğe girsin, bir an önce ileriye gidelim. Hepsi tabi bu işin Kafkaslar'da üçüncü ülkeler tarafından karıştırıldığının da farkındalar.''
ABD'deki ılımlı Ermeni diasporasının, Türkiye ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin gelişmesinde engel teşkil edip etmediklerinin sorulması üzerine ise Kaan Soyak, ''Hayır kesinlikle etmiyor, tam tersine çok destekliyorlar. Bugün bekledikleri, Türk dış politikasının Kafkaslar'da daha aktif olması, Rusya engeline rağmen aktif bir şekilde Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan ile eşit oranda etkisini gösteren ve Kafkaslar'da barış için uğraşan ağırlıklı bir Türkiye beklentisi var. Aslında onlar da Rusya'nın Ermenistan ekonomisi ve devleti üzerindeki etkisinin farkındalar, bundan hoşnut da değiller. Dolayısıyla Türkiye'yi sanki bir kurtarıcı gibi görüyorlar bir yerde. Dengeler değişti, 10 yıl önce durum böyle değildi'' diye konuştu.
ABD'de Ermeni diasporası içindeki ''sessiz tarafın'' bu tür demeçler verdikleri zaman aşırı milliyetçi Ermeniler tarafından vatan haini ilan edildiklerini de vurgulayan Soyak, ''Benim bu söylediklerim tabi buradaki çoğunluk ve önemli Ermeni liderlerinin görüşleri'' dedi. Ilımlı Ermenilerin görüşlerini basında dile getirmelerinin zor olduğunu, ancak bu yönde düşündüklerini kendisinin bildiğini kaydeden Soyak, ''Bir yerde aktif bir Kafkasya politikası uygulayan Türkiye kendilerine de yardımcı olacaktır'' diye konuştu.
ABD'de Seçimler, Mitt Romney'in Ermeni Diasporasıyla Olan Yakın İlişkisi
ABD'de Cumhuriyetçilerin güçlü adayı eski Massachusett Valisi Mitt Romney'in Ermeni diasporasıyla ilgili ilişkilerine yönelik bir soru üzerine ise Kaan Soyak, Ermeni diasporasının yoğun yaşadığı yerlerden biri olan Massachusett bölgesinden gelmesi dolayısıyla Romney'in Ermeni cemaatiyle ilişkilerinin son derece iyi ve yakın olduğunu belirtti.
Soyak, ''ABD'de seçim dönemi geldiği için Türk-Ermeni ilişkileri seçimin malzemelerinden bir tanesi oluyor, inşallah bu sene olmaz. Ancak bu sene de (Türkiye-Ermenistan ilişkileri kapsamında) bir adım atılmazsa ABD'de yine seçim malzemesi olmasından korkuyorum. Tahmin ediyorum hem ABD Başkanı Barack Obama hem de Cumhuriyetçilerin adayı ki büyük olasılıkla Romney olacak, mutlaka Ermeni oylarına oynayacaklardır'' dedi.
Soyak, sözlerinin sonunda şunları kaydetti:
''Asıl benim çekindiğim 2015 yılı, çünkü (1915 yılındaki olaylara ilişkin) Ermeni iddialarının 100. yılı. Dolayısıyla bizim çok iyi bir strateji ve iyi bir planlama yapmamız lazım Türkiye olarak. Kafkaslar'ı aynen Ortadoğu'yu okuduğumuz gibi iyi okumamız gerekiyor, Azerbaycan-Rusya, Ermenistan-Rusya ilişkilerini de iyi okumamız gerekiyor. Artık ABD Temsilciler Meclisine bu konuların bu kadar sık gelmemesi için uğraşmamız gerekiyor. Aslında Amerikan devleti de bu işten sıkılmış durumda.
Türkiye'nin birkaç tane zayıf noktası kaldı, bunlardan biri de Ermeni konusu. Görüyorsunuz hem Libya'da olsun hem Ortadoğu'da olsun, Türkiye, Fransa ile karşı karşıya geliyor. Fransa daha düne kadar Suriye'yi ve Lübnan'ı kendi arka bahçesi olarak görüyordu. Şimdi oralarda artık bir Türkiye var. Türkiye güçlendikçe bu zayıf noktalarından da bir şekilde kurtulursa bizim için daha iyi bir gelecek var. Ama bir yandan Türkiye güçlenirken bir yandan da bu zayıf noktalarımızı meydanda bırakırsak işte onu üçüncü ülkeler kullanıyor, Fransa gibi. Onun için bizim ilerlerken arkada hiç bir zayıf nokta bırakmamız gerekiyor. O yüzden bizim Kafkaslar'da da aynen Ortadoğu'daki gibi başarılı bir dış politika sergilememiz gerekiyor, acilen, hemen, hiç vakit kaybetmeden, tamamıyla Kafkaslar'a eğilmemiz gerekiyor diye düşünüyorum.''
