Eyüp TATLIPINAR
eyup.tatlipinar@aksam.com.tr
Sırtçantalılar topluluğu, gezmekle aralarında tutkulu ilişki bulunan gezginlerin kurduğu bir platform. Belki de bir ‘sosyal ağ’ demek daha doğru olur. Dört yıl önce Ömürden Sezgin, Onur İnal ve Engin Kaban tarafından kurulmuş. Aralarına daha sonra katılan Burak Sıraç, Kemal Kaya ve Cihan Ersoy’la çekirdek kadro şekillenmiş ve grup hızla genişlemiş.
Grubun tek toplu fotoğrafının 2009’dan çekilmesi, biraz sözünü ettiğimiz ‘gezme tutkusuyla’, biraz da sosyal ağ biçiminde örgütlenmeleriyle ilgili. Kuruculardan Ömürden Sezgin “Buluşup tekrar bir fotoğraf çektirme fikri güzel ama herkes sürekli geziyor, bir araya getirmek imkânsız gibi” diyor.
Gezginleri buluşturan, deneyimlerini paylaştıkları yer www.sirtcantalilar.com adresindeki forum bölümü. Üye sayısı şu sıralarda 700’ü aşıyor. Sezgin, topluluğun niyetlerinden bahsederken gezi kültürünü oluşturmayı hedeflediklerini, yola çıkmayı aklından geçirenlere cesaret vermek istediklerini söylüyor. Fakat “Sırt çantasını alıp yola çıkmayı herkese önerir misiniz?” sorusuna verdiği yanıt “Evet” değil; “Bu herkesin yapabileceği bir şey. Evden çıkıp işe gitmek kadar kolay. Fakat herkese önermiyoruz, insanların geziden beklentileri farklı.”
EN PAHALI PASAPORT
Açıklaması basit; sırt çantası, özgürlüğü ve keşfetmeyi simgeliyor aslıda. Sırt çantalı gezginler için bilindik yerler görmek, hayata konforlu bir mola vermek, örneğin tur organizasyonu aracılığıyla paketlenircesine bir yerden başka bir yere götürülüp getirilmek değil; keşfedilmemiş yerleri keşfetmek, başka insanları ve kültürleri tanımak, ‘kaybolmak’ için yola çıkmak önemlidir.
İşin ‘gezi kültürü oluşturma’ kısmına geri dönelim. Malum, Türkiye’de böyle bir kültürün gelişmişliğinden söz etmek pek mümkün değil. Sezgin durumu özetleyen bir istatistik veriyor; “Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının sadece yüzde 5’inin pasaportu var. Yani yüzde 95’i dışarıdaki dünyayla tanışmamış. İçine kapanık bir ülkede yaşıyoruz.”
Bu durumun nedenleri tartışılırken, insanların seyahat etme konusundaki isteksizliklerinden daha büyük bir engelden sıklıkla bahsedilir; özellikle 1980’den sonra pek çok ülkenin Türk vatandaşlarına vize uygulamaya başlaması.
Fakat görünmeyen, ikinci bir ‘vize’den bahsediyor Sezgin; bizzat Türkiye’nin kendi vatandaşlarına uyguladığı vizeden; “446 liralık fahiş fiyatla dünyanın en pahalı pasaportunu kullanıyoruz. Devletin bize vermek zorunda olduğu bir kimlik belgesini satmasını istemiyoruz.” Grup bu durumu protesto etmek için iki yıl önce Guinness Rekorlar Kitabı’na başvurmuş. ‘En pahalı pasaport’ kategorisi bulunmadığı için Türkiye pasaportunun rekorlar kitabına girmesini sağlayamamış ama kampanya pek çok yerde haberlere konu edildiği için bir kamuoyu yaratmayı başardığı söylenebilir.
YARIŞMA VAR
Sezgin, Sırtçantalılar topluluğunun bu tür kampanyalarının, etkinliklerinin süreceğini söylüyor. Şu sıralarda, ayrıntılarını topluluğun internet sitesinde görebileceğiniz, seyahat konulu bir fotoğraf yarışması düzenlediklerini, yarışmanın önümüzdeki bir ay boyunca herkesin katılımına açık olduğunu söyleyelim. Sözü, “Önemli olan ucuz değil akılcı seyahattir” diyen Sezgin’e ve diğer sırt çantalı gezginlere bırakalım…
Ucuz değil akılcı seyahat
Sırtçantalılar topluluğu büyük bir platform olarak seyahat danışmanlığı görevi de görüyor. “Açıkçası seyahate bir proje gibi bakıyoruz” diyor Ömürden Sezgin; “Ulaşımından konaklamasına, bilgi araştırmasından yemeğine kadar tam bir projedir seyahat planlaması. Bilinenin aksine seyahati ucuz yapmak değil, akılcı yapmak önemli. Bütçesi az öğrenci için de ekonomik durumu iyi olan bir iş insanı için de bu durum geçerli.”
Peki, akılcı gezgin nasıl olunuyor? Sezgin, 10 maddede açıklıyor:
1 - Seyahate çıkmadan önce gideceğiniz yerler hakkında sıkı bir araştırma yapın
2 - Yıldızlı oteller dışındaki pansiyon, hostel ve konukseverlik ağları gibi alternatifleri tercih edin.
3 - Uçak dışında gemi, tren, otobüs, otomobil ve bisiklet gibi ulaşım araçlarının da olduğunu aklınızdan çıkarmayın
4 - Havayolu ulaşımında farklı alternatifleri karşılaştırın; düşük bütçeli havayollarını göz ardı etmeyin
5 - Yerel yemek yapan lokantaları tercih edin. Yerli insan nerede yiyorsa siz de orada karnınızı doyurun.
6 - Alışverişlerinizde pazarlık yapın, her zaman yapılacak bir indirim mutlaka vardır.
7 - Seyahatlerinizde diğer gezginlerle tanışın, onların tavsiye ve deneyimlerine kulak verin
8 - Sırt çantanızı hafif tutun, yanınıza fazla eşya almayın. Sırt çantanızdaki her malzeme için “Buna gerçekten ihtiyacım var mı?” sorusunu sorun.
9 - Bulunduğunuz ülkenin kültürüne ve değerlerine saygı gösterin, önyargıları evde bırakın.
10 - Sırtcantalilar.com sitesindeki forumu ve @sirtcantalilar twitter adresini muhakkak takip edin, sorular sorun. Yaşadığınız ülkeden kişilerin tavsiyesi sizin için çok değerli olacaktır.
Modern Evliya Çelebi’yim
Güneş Akdoğan, 32 yaşında
“10 yıldır hayalini kurduğum, planlarını yaptığım yolculuğa 2 Ocak 2012’de başladım. Amacım vize uygulamasına karşı durarak seyahatin mümkün olduğunu göstermek. Aynı zamanda alternatif seyahat şekli olan yürüyüşü deneyimleyerek gerçek hayatları, gerçek mekânları keşfetmek, paylaşmak. İnsanoğlu binlerce yıl yürüyerek seyahat etti; bense 6 aydır yürüyorum. Evliya Çelebi’nin geçtiği köylerden, patikalardan, dağ yollarından geçiyorum. Sponsorsuz, kendi imkânlarımla sadece yürüyerek seyahat ediyorum. Gördüklerimi ve yaşadıklarımı www.drummerlizard.com internet sitem ile twitter hesabımdan paylaşıyorum.”
İnsanlara cesaret veriyorum
Engin Kaban, 30 yaşında
“2010 da gerçekleştirdiğim bir yıl süren Güney Amerika yolculuğumda 8 ülkeyi, karayollarıyla 35 bin kilometre kat ederek ve yerel halkı tanıyarak görmeye çalıştım. Böyle bir seyahatin bana kazandırdıklarını birkaç cümlede özetlemem mümkün değil. Ama kısaca şunu söylemeliyim ki Güney Amerika yolculuğum sayesinde seyahat etmek bir tutku ve hayat tarzına dönüştü. Tecrübemi TV ve radyo programlarında, gazete ve dergilerde, ayrıca internet sitem www.enginkaban.com’dan paylaşmaya devam ediyorum. Dünyayı tanımak, bambaşka bir vizyon kazanmak isteyen ve yeni yerler görmek için yanıp tutuşanlara yola çıkmaları için cesaret veriyorum.”
Evden çıkmak lazım
Zeynep Bakır, 30 yaşında
“Gitmeliyim, çünkü gidememek, olduğun yerde taş kesilmek ve uysallaştırılmış bir toprağa çakılıp kalmak demektir.”
Bu cümle Halil Cibran’ın ‘Ermiş’ kitabında geçer ve beni çok etkiler. 16 yaşımdan bu yana otobüsle, bisikletle, otostopla ya da yürüyerek gezmeye başladım. Sonra yurtdışına açılmam, oralarda da yürümem gerektiğini fark ettim. Yolculuk etmek isteyen ancak türlü bahanesi olan insanlar tanıyorum. İnsanın yeryüzüne ait olduğunu fark etmesi için evden çıkması lazım. En son yaptığım gezi Hindistan, Nepal, Tayland ve Kamboçya oldu. 10 bin kilometreden fazla yol yaptım. Hindistan’ı tren ve otobüsle gezdim, Tayland’ı bisikletle… evdencikmaklazim.tumblr.com adresli blogumda gittiğim yerlerle ilgili anekdotlar paylaşıyorum. Sırt çantalı olmak zahmetli ama güzel bir yaşam biçimi. En güzel tarafı gittiğiniz yerin rengine bürünebilmenizi sağlıyor. Zaten bunu yapmayacaksam gitmemin ne anlamı var ki?
Bir geziyle hayatım değişti
Kemal Kaya, 41 yaşında
“Birkaç hafta önce 685 gün süren Okyanusya ve Güney Doğu Asya gezimden döndüm. Son 2,5 yıldır ise neredeyse tüm zamanımı gezerek geçirdim. Ağustos 2010’da İstanbul’dan başladığım uzun soluklu gezimde 11 ülke ziyaret ettim ve 70 bin kilo metreden fazla yol yaptım. Dünyanın etrafını neredeyse 2 defa dolaşacak kadar yani. Seyahatimden önce profesyonel iş dünyasında, rutin bir hayatım varken, gezi sonrası hem dünyaya bakışım, hem yaşam tarzım değişti. Kendi evimi eşyalarıyla birlikte kiraya vermiştim ve şimdi döndükten sonra ailemde kalıyorum ve evime geçmeyi düşünmeyip bir sonraki gezi için planlarımı yapıyorum.
Daha önceki gezilerde sadece tatil konseptinde olup birkaç fotoğrafa sığarken, şimdi yolda edindiğim bilgi ve yaşadığım deneyimleri sürekli yazmak arzusundayım. www.yoldaolmak.com ile www.gezgintech.com adlı web sitelerimde deneyimlerimi paylaşıyorum. Gezi öncesi bir satış ve pazarlama uzmanıyken, şimdi blogger, editör ve gezi yazarı olarak hayatımı sürdürüyorum ve birkaç kitap üzerinde çalışıyorum.”
Herkes hayretle bakıyor
Gülşah Korkusuz, 27 yaşında
“İlk gezime trenle Selanik’e doğru yola çıkarak başladım. 3,5 ayda Avrupa’yı tek başıma gezdim. 20 yaşında bir kızın tek başına yola çıkması şaşırtıcı bir şey gibi gelebilir. En büyük destekçim babam oldu ve uzun gezilerim sonunda anlattığım hikâyeleri keyifle dinledi. Ne de olsa sağ salim geri gelmiştim.
Neden tek başıma geziyorum? Bağımsız olduğum için diyebilirim. Çok planlı bir gezgin değilim. Anlık kararlarla rotamı çizmekten hoşlanıyorum.
Kadın olarak yaşamak ne kadar tehlikeliyse kadın olarak yolculuk yapmak da o kadar tehlikeli. Güvenlik sorunu genel olarak günlük hayatımızda nasılsa, gezimizde de öyle. Kimi önlemler alabiliriz tabii, ama kendimizi seyahat özgürlüğünden mahrum etmek bunlardan birisi olmamalı.
Farklı bölgelerde farklı tip tehlikeler mevcut. Rehber kitaplarda gezginlere gezi önerileri, uyarıları yapılıyor olsa da gidenlerin deneyimlerine başvurmak daha gerçekçi öneriler almamızı sağlar. Sadece kadınların değil, herkesin yola çıkmadan önce gideceği bölgedeki kültürle ilgili bir şeyler öğrenmesinde fayda var.
Biraz cesaretle yola çıkmak sonuçta size çok şey katacaktır. Döndüğünüzde çok kişi, daha maceralarınızı anlatmadan, sadece uzaklara tek başınıza gitmenize bile hayret ediyor. Ben de onların imkânları olmasına rağmen dünyayı keşfe çıkmaya korkmalarına hayret ediyorum.”
