Çocuklara, eğlenceli bir dünya içinde diş sağlığı bilincini aşılamak amacıyla 2 yıl önce DentGroup Kids’i kuran Pedodonti Uzmanı Dr. Neşve Kayabaşoğlu ile bebeklerin ağız ve diş sağlığı için dikkat edilmesi gerekenleri ve annelerin en çok merak ettiği soruların cevaplarını konuştuk.
HÜLYA YILDIRIM
hulya@anneoluncaanladim.com
Bebeklerin dişleri çıkmaya başladı mı, annelerin de sıkıntıları başlar… Kulaktan dolma, komşudan duyma bilgilerle ya da kaynağı belli olmayan internet haberlerini okuyarak bebeklerin diş çıkarma süreçlerine destek olmaya çalışılır.
Fakat bebeğin sağlıklı bir diş ve ağız sağlığı kazanabilmesi için doğru bilgilere ne yazık ki hâlâ yeterince sahip değiliz. Gelin, bebeklerimize sağlıklı dişler hediye etmek üzere, neler yapmamız gerektiğini ‘çocuk diş hekimi’ uzmanından öğrenelim.
“Bebeğimi anne sütüyle besliyorum, dişleri neden çürüsün ki?”
Anne sütünün çocuğunuzun gelişimi için son derece yararlı bir besin olduğu doğru. Bu noktada bilinmesi gereken, anne sütünün yüzde 8, normal inek sütünün ise yüzde 4 şeker içerdiğidir. İçeriklerindeki şekerden dolayı, dişler çıktıktan sonra, gece uyku öncesinde veya sırasında verilen süt yaygın ve hızlı gelişen çürüklere sebep olmaktadır. Gün içinde içilen süt, bu denli çürüklere sebep olmaz. Çünkü ağızda gün boyu salınan tükürük çürük oluşumunu engellemek için var gücüyle çalışır. Uyku sırasında ise tükürük akışı olmaz ve dişin yüzeyiyle neredeyse 12 saat boyunca temasta olan süt, dişleri çürütmeye başlar. Siz, siz olun 1 yaşından sonra gece yatarken bebeğinizin biberonuna süt koymayın. Biberonla uyumaktan keyif alıyorsa içine su koyabilirsiniz.
DOĞAR DOĞMAZ DİŞ BAKIMI
“Dişleri henüz çıkmadı ki, neden ağzını temizlemeliyim?”
Çoğu aile bebeklerin dişleri çıkmadan ağız sağlığına önem vermesi gerektiğini düşünmüyor. Ancak, önce anne sütüyle, sonra ise mama, meyve-sebze püresi ve sularıyla beslenen çocukların, dişleri çıkmamış dahi olsa, günde 2 kez dişetleri ıslak bezle temizlenmeli.
DİŞ FIRÇALAMASINA EŞLİK EDİN!
“Bebeğimin dişlerini fırçalamaya ne zaman başlamalıyım?”
Kural aslında çok açıktır. ‘Diş çıkar, fırçalama başlar.’ Azı dişleri çıkana kadar diş temizliğini ılık suyla ıslatılmış gazlı bezlerle veya diş temizleme mendilleriyle yapabilirsiniz. Azı dişlerini temizlemek içinse mutlaka fırçaya ihtiyacınız olacaktır. Fırçalama ancak anne veya baba tarafından yapılırsa sonuca ulaşır. Bu nedenle en az 7-8 yaşına kadar çocuğunuza diş fırçalama sırasında eşlik etmeniz gerektiğini ve çocuklarınız dişlerini fırçaladıktan sonra mutlaka sizin de onların dişlerini fırçalamanız gerektiğini unutmayın.
“Diş macunu kullanımına ne zaman başlamalıyım?”
Çocukların dişleri 3 yaşına kadar sadece su ve fırça yardımıyla fırçalanabilir. Macunsuz fırçalama yapıldığında çocuğun ağzında hoş olmayan koku ve tat oluşabilir. Bu da çocuğunuzun bu işe motive olmasını önleyebilir. O yüzden 0-3 yaş arası bebeklerin yutmasında hiçbir sakınca olmadığı bebek macunlarının kullanımını önermekteyiz. 3 yaş sonrasında tükürmeyi başarabilen çocuklarsa dişlerini çocuk diş macunlarıyla fırçalayabilir.
DİŞ ÇIKARAN BEBEĞE SOĞUK UYGULAMASI
“Bebeğim diş çıkarırken ona nasıl yardımcı olmalıyım?”
Diş çıkarma sırasında yaşanan sıkıntıları azaltmak için yapılacak en iyi yöntem soğuk uygulamasıdır.
Diş kaşıyıcılarını buzlukta 5 dakika beklettikten sonra verebilirsiniz. Ya da buzlukta bir süre beklettiğiniz havucu kemirmesini sağlamak onu çok rahatlatacaktır. Annenin elini çok soğuk suyla yıkadıktan sonra parmaklarıyla damaklarına yapacağı masaj da bebeğin büyük ölçüde rahatlamasını sağlar.
BEBEĞİN 6 AY İLA 4 YAŞ ARASINA DİKKAT!
“Bir aydır uyku uyumuyoruz, bebeğim diş çıkarıyor, acaba diş çıkardığı için mi durmadan ateşleniyor?”
Süt dişlerinin çıkma süreci 6 ay ila 4 yaş arasında yaşanan bir süreçtir. Bu dönemdeki neredeyse her ateş, ishal, huzursuzluk ve gece ağlamalarını dişe bağlamak son derece yanlış bir yaklaşımdır. Maalesef bunlar annelerin doğru bildiği yanlışların başında geliyor. Diş çıkma süresince yaşanan sıkıntılar bir haftayı geçmez. O yüzden bebeğinizin bir haftayı geçen sıkıntıları varsa, aslında çocuğunuzun başka bir sorununu atlıyorsunuz demektir. Diş çıkarma sırasında görülen ateş eğer 39 dereceyi geçiyorsa yine bebeğinizin başka bir sorunu olabileceğini unutmayın.
“Meyveleri büyük parçalara bölerek yedirmemin bebeğimin diş sağlığına önemli katkısı olur mu?”
Katı meyvelerin ısırılarak yenmesi çocukların diş ve ağız sağlığı açısından önemlidir. Çoğu ebeveyn çocuklarının boğazına kaçabileceği endişesiyle meyveleri küçük parçalara ayırarak veriyor. Oysa katı meyvelerin ısırılarak yenmesi, hem çocukların çiğneme fonksiyonlarını geliştirir hem de dişlerin dış yüzeyini temizler. 3 yaşına gelmesine rağmen çiğnemeyi bilmeyen çocuklar var. Çocuklar besinleri çiğneyerek yemediğinde yeterince tükürük salgılanmıyor. Bu da çürük olmasını hızlandırıyor.
SUYLA AĞIZ ÇALKALAMA
“Çocuğumuza çikolata, şeker yedirmiyoruz ama yine de dişleri çürür mü?”
Keşke her şey bu kadar basit olsaydı. Maalesef, çikolata, şeker gibi gıdaları tüketmeyen çocuklarda da çürüğe rastlanıyor. Çünkü diş yüzeyine yapışan her şey çürük yapar. Karbonhidrat (ekmek, makarna gibi), süt (laktoz) gibi içecekler diş çürüğüne neden olabilir. Rafineri besinlerin artmasıyla besinlerdeki şeker oranları da çok arttı. Bu da çocuklarda çürükten korunmayı zorlaştırdı. Önemli olan, besinlerin diş yüzeyinde tutulmalarını minimuma indirmek.
Çocuğunuzun dişlerini günde 2 kez 2 dakika fırçalayarak ve ara öğünlerden sonra ağızlarını suyla çalkalamalarını sağlayarak çürüğü engelleme konusunda önemli adımlar atabilirsiniz. 3 yaş sonrasında pedodontistlerin yapacağı fissür örtücü ve fluor uygulaması da çürüklerin önüne geçmenizi sağlar.
ÇOCUĞUNUZU DUDAĞINDAN ÖPMEYİN!
“Bir öpücükten çocuğa bakteri bulaşır mı?”
Anne ve babaların sıkça yaptığı bir hata da bebeklerini dudaklarından öpmek. Yetişkinlerin ağızlarındaki bir çürük başlangıcı veya ufak dahi olsa bir dişeti rahatsızlığı bakteri geçmesine neden olabiliyor. Hem psikolojik açıdan da sağlıklı değil. Öte yandan, çürük dişler veya sağlıksız dişetleri yüzeylerinde milyonlarca bakteri barındırır. Bu bakterilerin bebeğinize geçmesini sağlayan diğer durumlar ise, annenin yere düşen emziği önce kendi ağzında temizleyip sonra çocuğuna vermesi veya mamanın sıcaklığını anlamak için önce kaşıkla kendi tadına bakması daha sonra da çocuğunu aynı kaşıkla beslemesidir.
ATEŞLİ HASTALIKLAR DİŞE DE ZARARLI!
“Antibiyotikler yüzünden mi çocuğumun dişleri sağlıksız?”
Dişlerde renkleşme ve yapısal bozukluklara sebep olan tetrasiklin grubu antibiyotiklerin bebeklerde ve hamilelerde kullanımı seneler önce yasaklanmasına rağmen efsanesi hâlâ devam ediyor. Bilinenin aksine, antibiyotikler diş çürüğü yapmaz. Sağlıksız dişlerin sebebi aslında, antibiyotik kullanımına neden olan hastalıklardır. Örneğin, yüksek ateş kandaki kalsiyum ve fosfat düzeylerinde bozulmalara, bu da diş sağlığında ve gelişiminde bazı sıkıntılara yol açar.
ÇOCUK, DİŞ HEKİMİYLE ERKENDEN TANIŞSIN!
“Diş problemi yok ki, neden diş hekimine götüreyim?”
Aslında, bebeğinizin ağız ve diş sağlığı için yapabileceğiniz en doğru şey onu 1 yaşından itibaren düzenli pedodontist kontrollerine götürmektir. Erken yaşta başlayan bu muayeneler sayesinde bebeğinizin dişlerini çürütebilecek etkenlerden, doğru bilinen yanlışlardan ve koruyucu yöntemlerden daha sorunlar başlamadan bilgi sahibi olup; çocuğunuzu çürüklerden koruyabileceksiniz. Erken yaştan itibaren pedodontist kontrolüne giden çocuklar için ise tedaviler ve koruyucu uygulamalar keyifli seanslara dönüşecektir. Aksi takdirde, ağrıyla birlikte pedodontistle tanışan çocuklarda tedavi hem pedodontist hem aile hem de çocuk için çok yorucu ve yıpratıcı olabilir.
