Afetler ve vedalarla dolu bir yıl…

İhtiyar dünyanın yine zor zamanlarını ard arda yaşadığımız bir yıl oldu 2021. İnsanoğlunun doymak bilmez hırsının neticesi olan pandemi ve iklim krizinin habercisi yangınlar, afetler derin izler bıraktı hafızalarda. Peki nasıl geçti bu bir yıl? İşte öne çıkan başlıklar...

Afetler ve vedalarla dolu bir yıl…

AKŞAM CUMARTESİ

Pandemi yasakları ile başladı 2021. Umutsuzluk, belirsizlik tüm dünyayı fazlasıyla yordu. Her gün yaşanan kayıplar acımızı katmerledi. İnsanî ilişkilerin, sevdiklerimizle temasın neredeyse tamamen hayatımızdan çıktığı günler neyse ki aşılanma sürecinin hızlanması ile son buldu. Yıl bitmeden yerli aşı TURKOVAC'ın kullanım onayı alması sevindirici bir gelişme olarak kayıtlara geçti. Yeni normallere hızla adapte olurken 2022'de pandeminin son bulacağı beklentisi ve öngörüsü hayli yüksek.

Türkiye için sadece COVİD-19 değildi acılı bilançolara neden olan. Yaşanacak çevre sorunlarının ilk habercisi İstanbul Boğazı ve Marmara'da ortaya çıkan müsilaj sorunu oldu.

Dünyanın pek çok ülkesi ile beraber ülkemizde de ardarda orman yangınları iklim krizinin görünen yüzüydü. Ancak dünyadaki örneklerinden farklı olarak ülkemizdeki yangınları PKK terör örgütüne bağlı Ateşin Çocukları adlı yapılanma üstlendi. Temmuz ayının sonunda Akdeniz ve Ege bölgelerinde çıkan orman yangınları ağustosta da devam etti. Yaklaşık aynı tarihlerde 49 farklı noktada 299 orman yangını meydana geldi. Akdeniz ve Ege bölgelerinde etkili olan orman yangınlarında yüzbinlerce hektar alan kül oldu. Sekiz kişi hayatını kaybetti, binlerce hayvan can verdi.

Yangınların acısı çok taze iken Kastamonu, Sinop ve Bartın'da etkili olan aşırı yağış sonucu meydana gelen sel başka bir afet haberi olarak düştü gündeme. Özellikle Bozkurt ilçesinde yaşanan sel felaketinde 82 kişi yaşamını yitirdi.

Bu yıl Prof. Mehmet Genç, Rasim Öztekin, Kartal Tibet, Ferhan Şensoy, Uğurtan Sayıner, İlyas Tetik, Hüner Coşkuner, Doğan Cüceloğlu, Ali Demirel, Kemal Kuruçay, Nedret Güvenç, Yunus Güner, Sezai Karakoç, Ali Murat Altınmeşe, Toygun Ateş, Atilla Pekdemir, Sezai Aydın ve Alaaddin Yavaşca gibi sanat, sinema, kültür ve düşünce dünyasından pek çok isim de ebedi hayata uğurlandı.

GÜNDEM DÜNYA DİLİ TÜRKÇE'YDİ

NECİP TOSUN

2021 yılının ilk yarısı salgın nedeniyle kapanmalarla geçti. Yılın ikinci yarısında ise edebiyat dünyası, yayın yeniden hareketlendi ve paneller, kitap fuarları düzenlendi. 2021 yılının edebiyat ve kültür dünyasında en önemli iki olayı, bu yılın hem Yunus Emre hem de Mehmet Âkif yılı ilan edilmesiydi. 2021 yılı, Türk dili ve kültürünün en önemli şahsiyetlerinden Yunus Emre'nin vefatının 700. yıl dönümü olması münasebetiyle UNESCO tarafından anma ve kutlama yıl dönümleri arasına alındı. Ayrıca genelge ile 2021 yılı Cumhurbaşkanlığı tarafından "Yunus Emre ve Türkçe Yılı" olarak ilan edildi. Bu kapsamda "Dünya Dili Türkçe" adıyla yurt içinde ve dışında etkinlikler düzenlendi. Diğer yandan TBMM'de, beş siyasi partinin imzasıyla sunulan önergenin kabulüyle 2021'in "İstiklal Marşı Yılı" olmasına karar verildi. Böylece 2021 yılı boyunca tüm kamu kurum ve kuruluşlarınca İstiklal Marşı'nın kabulü ve Mehmet Akif Ersoy'u anma etkinlikleri düzenlendi.

Yılın önemli edebiyat olaylarından biri de 2021 Nobel Edebiyat Ödülü'nü 73 yaşındaki Tanzanyalı yazar Abdulrazak Gurnah'a verilmesi oldu. Abdulrazak Gurnah 1948'de Zanzibar'da Müslüman bir ailenin altı çocuğundan biri olarak dünyaya geldi. Ülkesinde yaşanan kaos sonrası 1968'de İngiltere'ye göç etti ve yaşamını burada sürdürdü.

2021 yılı içinde Orhan Pamuk'un Veba Geceleri romanı yayınlandı ve roman tartışma yarattı. Mustafa Namık Çankı'nın Felsefe Lügati, İz Yayıncılık tarafından yayınlandı.

KAYBETTİĞİNİ BULMAK GİBİ...

BEDİR ACAR

Geçen yıl ile karşılaştırdığımızda 2021 kültür ve sanat açısından yeniden nefes almaya başladığımız bir yıl oldu. Evet, 2021 yılı da salgınların, ekonomik sıkıntıların gölgesinde geçti. Ancak yine de bir iyileşme süreci içinde yüz yüze sayısız sanat etkinliği gerçekleşti; art arda iptaller yerine, peşi peşine sanat organizasyonlarının yapıldığı hızlı bir yıla tanıklık ettik. Film festivalleri yapıldı, tiyatrolar perde açtı, konserler verildi, sergiler vs. derken yeniden sanatla buluşmanın sevincini yaşadık. Kaybettiğini bulmak gibi bir heyecan... En azından kendi adıma konuşacak olursam, yurt dışında düzenlenen Türk Filmleri Haftaları'na katılmak gerçekten heyecan vericiydi. Taşkent, Varşova ve Almatı'daki sinema etkinliklerinde Türk sineması rüzgârı esti diyebilirim. Yeniden ve modern bir anlayışla inşa edilen Atatürk Kültür Merkezi'nin sanat hayatımıza kazandırılması da yılın önemli sanat olayları arasındaydı. Aynı şekilde Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası binasının faaliyete geçmesi, millet kıraathanelerinin sayılarının artması, Türkiye'nin en kapsamlı resim koleksiyonuna sahip Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'nin 9 yıl sonra kapılarını yeni yerinde açması yine sanat gündeminin artı hanesine yazılması gereken faaliyetlerdendi. Ve gidenler... Cumhuriyet tarihimizin en büyük şairlerinden Sezai Karakoç, düşünce dünyamızın mümtaz şahsiyetlerinden Prof. Dr. Teoman Duralı, Osmanlı iktisat tarihi çalışmalarıyla bilinen Mehmet Genç ve Yunus gönüllü insan hazinelerimizden şair-yazar Mustafa Yazgan gibi sanat ve fikir insanlarımız da 2021'in hüzünlü takvim yapraklarında yerini aldı. Gidenlere rahmet, kalanlara selam olsun.

TÜRK DÜNYASI SİNEMASI KORKUT ATA'DA BULUŞTU

İHSAN KABİL

Pandemi, dünyada ve Türkiye'de genel sinema ortamını belirleyen en önemli etken oldu. Salon katılımı herhalde dünya savaşı dönemi dışında tarihin en düşük seviyelerini yaşadı. Dolayısıyla birçok film gösterime çıkma şansı bulamadı veya oldukça az seyirci kitlesi toplayabildi. Seyircinin bu kadar aşağı oranlarda olması bir süre daha devam edeceğe benziyor. Türk sinemasında önemli bir olay, Semih Kaplanoğlu'nun Bağlılık Hasan filminin Uluslararası Film Oscarı'na Türkiye'den aday gösterilmesi oldu. Oscar jürisinin, filmdeki metafizik, metafor ve katmanları sezmesi durumunda, dünya sineması genelinde içerdiği sinematografik unsurları göz önüne alarak değerlendirmesi sinema için bir kazanım olacaktır. Pandemi şartlarının hafiflemesiyle Antalya, Adana gibi festivaller genellikle yeniden yüz yüze yapıldı. Bazı tematik festivaller de bu sene görünür oldu. Bunlardan On5 Sıfır7 Film Haftası, 15 Temmuz haftasında İstanbul'da, darbe, direniş ve özgürlük temalarında gerçekleştirilen bir etkinlik oldu. Hafta boyunca bu konularda çekilen dünya sinemasından seçme on yedi film sinemalarda yer aldı. Bir diğer tematik festival, yine İstanbul'da yapılan Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali'ydi. Kasım ayı içinde sinemalarda, geniş Türk dünyası coğrafyasından kırk iki film gösterildi. Kurmaca ve belgesel film yarışmalarının yer aldığı festivalde, tarihi ve güncel bölümlerin yanı sıra, Aytmatov uyarlamaları, belgesel ve animasyon yapımlar da beyazperdeye yansıtıldı. Festivale yurtdışından yönetmen, oyuncu, yapımcı, bakanlık ve sinema kurumu temsilcileri olmak üzere yüz yirmi civarında konuk katıldı. Festival kapsamında gerçekleştirilen geniş katılımlı Sinema Zirvesi'nde sinema alanında her türlü işbirliğini öngören bir deklarasyon imzalandı. Gelecek yıl festivalin Bursa 2022 Türk Dünyası Kültür Başkenti etkinlikleri kapsamında geçirilmesi kararlaştırıldı.

AYLİN ŞENGÜN TAŞÇI: PANDEMİ MÜZİK SEKTÖRÜNÜ DE DERİNDEN ETKİLEDİ

Dünya tarihine pandemi dolayısıyla sıkıntılı bir dönem olarak kaydedilen 2021 yılı sona eriyor. 2021'de insanlar arası etkileşimin azalması her alanı olduğu gibi müzik sektörünü de derinden etkiledi kuşkusuz. Sağlık endişesiyle konserlerde, müzik sohbetlerinde, kalabalık müzik çalışmalarında ve hatta stüdyo kayıtlarında bir araya gelemeyenler 2021 yılının ilk aylarını sanat üretimine katkıda bulunamadan geçirmek zorunda kaldılar. Bu kesintiye bağlı olarak, geçimini sahnelerdeki konser ve etkinliklerden sağlamaktan başka bir kaynağı olmayan sektör çalışanları 2021 yılında çok zor günler geçirdiler. İntihar eden müzisyen haberlerinin gazetelere yansıması bizleri derinden sarstı. Yaz ayları da bir rehavet havasındaydı. Dolayısıyla 2021 yılı sonbahar ayları müziğe duyulan özlem içinde geldi. Sonbaharda aşılanmanın etkisiyle rahatlayan atmosferde müzik çalışmaları yeniden harekete geçmeye başladı. Bu çerçevede 2021 için müzik alanındaki tüm gelişmeleri son üç aylık dilim içinde özetlemek mümkün. İstanbul için sanat buluşmalarına ev sahipliği yapacak AKM'ye yeniden kavuşmuş olmak bence 2021 yılının en önemli sanat olaylarının başında geliyor. Yıllar öncesinin şehrin en merkezindeki sanat ortamı olan Atatürk Kültür Merkezi, özellikle ciddi sanat yapmak isteyen kişi ve kurumların eskisi gibi izleyiciye rahatça ulaşabilecekleri bir atmosfer olarak yeniden faaliyette. Üstelik çok modern bir çehre ve alt yapıya sahip olarak yenilendi. Bundan sonraki süreçte burada gerek içinde olacağımız, gerek takip edeceğimiz müzik etkinliklerinin 2021 yılının ilk dönemindeki açığı kapatacak güce sahip olduğuna inanıyorum. Bu duygularla müzik dolu geçmesini dilediğim yeni bir yıla "Hoş geldin! Her günün müzikle dolsun!" diyorum. Sevgilerimle...

SPORDA TARİHİ BAŞARILAR

Türk sporcular bu yıl olimpiyatlara, dünya ve Avrupa şampiyonlarına adını altın harflerle yazdırdı. VIRTUS Avrupa Salon Atletizm Şampiyonası'nda Türkiye Özel Sporcular Kadın Milli Takımı Avrupa şampiyonu oldu. Türkiye, Fransa'nın Nantes kentinde yapılan şampiyonayı 6 altın, 5 gümüş ve 2 bronz madalya olmak üzere toplamda 13 madalya ile tamamladı. Şampiyonada Esra Bayrak ise en iyi kadın atlet seçildi.

Grekoromen stil 130 kilo finalinde Rıza Kayaalp, kariyerindeki 10. Avrupa şampiyonluğuna ulaştı. En fazla Avrupa şampiyonluğuna ulaşan Türk sporcu unvanının sahibi olan Rıza Kayaalp, kendisine ait rekoru geliştirdi. THY Avrupa Ligi Dörtlü Finali'nde Barcelona'yı mağlup eden Anadolu Efes, şampiyon oldu. Milli cimnastikçi Ayşe Begüm Onbaşı, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen organizasyonun bireysel kadınlar finalinde dünya şampiyonu oldu. 2020 Tokyo Olimpiyat Oyunları'nda Türkiye, 13 madalyayla tarihinin en çok madalya kazandığı olimpiyatını yaşadı. Altın madalya alan Mete Gazoz, bu başarısıyla okçulukta Türkiye'ye tarihindeki ilk olimpiyat madalyasını da getirdi. Boksta kadınlar 69 kiloda Busenaz Sürmeneli, altın madalya kazandı. Milli cimnastikçi Ferhat Arıcan da bronz madalya kazanarak Türkiye'ye cimnastik tarihindeki ilk olimpiyat madalyasını getirdi. Milli güreşçi Yasemin Adar da aldığı bronz madalyayla Türkiye'ye kadınlarda güreşte ilk madalyayı getiren sporcu oldu. Tokyo Paralimpik Oyunları'nda Türkiye, 15 madalyayla tarihinin en başarılı organizasyonunu geçirdi. Golbol Kadın Milli Takımı, Paralimpik Oyunları'nda üst üste ikinci olimpiyat şampiyonluğunu elde etti. Ampute Futbol Milli Takımı da Avrupa Şampiyonası'nda üst üste ikinci kez şampiyon oldu. Milli motosikletçi Toprak Razgatlıoğlu, Dünya Superbike Şampiyonası'nda 2021 sezonunun şampiyonu oldu. VakıfBank, 2021 FIVB Kadınlar Dünya Kulüpler Şampiyonası'nda 4. kez Dünya Şampiyonu oldu.

Tüm Cumartesi haberleri için tıklayın