AKŞAM GAZETESİ
Rusya'nın Ukrayna savaşı ve yaptırımların ardından ekonomideki dönüşümü internet dünyasına da yansırken, Kremlin Batı merkezli internet ağından kopuk bir dijital ekosistem inşa ediyor. Batılı ülkelerin kapsamlı yaptırımlarının ardından Rusya ile başlayan ekonomik gerilim dijital dünyaya da yansırken, Rusya Federal Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Denetleme Kurumu (Roskomnadzor), uyguladığı yasal düzenlemelerle ülkedeki internet trafiğinin kontrolünü büyük ölçüde merkezileştirdi.
REKOR BÜYÜME YAKALADI
Facebook ve Instagram'ın çatı şirketi Meta'nın "aşırılıkçı örgüt" olarak sınıflandırılması ve X ile YouTube gibi platformların erişime kapatılması, Rus kullanıcıların dijital alışkanlıklarında radikal değişimlere yol açtı. Batı merkezli platformların yasaklanmasıyla dünyanın en kalabalık ülkelerinden Rusya'da milyonlarca kullanıcı yerli alternatif platformlara yönelirken, Rus Facebook'u olarak bilinen VKontakte (VK) ve Telegram ortaya çıkan boşluğu doldurarak rekor büyüme rakamlarına ulaştı.
WHATSAPP TAMAMEN YASAK
WhatsApp ülkede tamamen engellenirken, Telegram da yer yer kısıtlamalara maruz kalıyor. Ülkede bir süre önce piyasaya sürülen yerli uygulama MAX, başta kamu kuruluşları olmak üzere hızla yayılmaya başlamıştı. MAX'ın halihazırda 70 milyondan fazla kullanıcı sayısına ulaştığı belirtiliyor. Uzmanlar, söz konusu dijital dönüşümün sadece platform değişikliği olmadığını, kullanıcı verilerinin Rus sunucularında (RuStore ve yerli veri merkezleri) toplanmasıyla devletin gözetim kapasitesinin arttığına da dikkati çekiyor.
VPN KULLANIMINI ZORLAŞTIRACAK ADIMLAR
Yasakların ardından Rus kullanıcıların VPN talebinde hızlı bir artış yaşansa da 2024 ve geçen yıl yürürlüğe giren düzenlemelerle, VPN servislerinin tanıtımını yapmak suç kapsamına alındı ve popüler VPN protokollerine de engellemeler getirildi. Rus yetkililer, VPN kullanımını tamamen engellemek yerine, sadece devletin onayladığı ve veri paylaşımını kabul eden servislerin çalışabildiği "beyaz liste" adı verilen sistem üzerinde çalışıyor.
DÜNYADAN BAĞIMSIZ İNTERNET PROJESİ
Rusya'nın uzun vadeli hedefi, küresel internetten tamamen koparıldığında bile çalışmaya devam edebilecek otonom bir ağ altyapısı oluşturmak. "RuNet" adı verilen söz konusu proje kapsamında, ulusal DNS sunucularının kurulması, devlet kurumlarının ve kritik altyapıların sadece yerli yazılımlar kullanması zorunluluğu gibi adımlar atılıyor.