Kolesterol yüksekliği

Prof. Dr. Sabri DEMİRCAN
sabri.demircan@florence.com.tr

Kolesterol vücudumuzun bütün hücrelerinde bulunan yağ benzeri bir maddedir. Beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar, kaslar, karaciğer başta olmak üzere tüm vücutta yaygın olarak bulunur. Vücut kolesterolü kullanarak hormon, D vitamini ve yağları sindiren safra asitlerini üretir. Bu işlemler için kanda çok az miktarda kolesterol bulunması yeterlidir. 

Kötü kolesterol ve iyi kolesterol 

- LDL kolesterol, kanda, kolesterolü taşıyan başlıca pakettir. Kanda yüksek olduğu zaman damarların iç yüzüne yapışıp, plaklar oluşturur. Kolesterol dışındaki bazı maddelerin de eklenmesiyle bu plaklar büyür. Damar sertliğinin oluşumunda önemli olan bu rolü nedeniyle LDL kolesterol kötü kolesterol olarak bilinir. 
- HDL kolesterol, çevre dokulardaki kolesterolün karaciğere taşınıp eliminasyonunda rol alır. Yani dokuların kolesterolden zarar görmesini engeller. HDL kolesterolün yüksekliği hastalıklar açısından avantajlı olması sebebiyle iyi kolesterol olarak bilinir. 

Kolesterol yüksekliği kimlerde görülür? 

Kan kolesterol düzeyleri kalıtsal ve çevresel faktörlerin etkisiyle oluşur. Kolesterol metabolizmasında doğuştan oluşabilen farklılıklar, kişilerde yağların kan düzeylerinin de farklı olmasına yol açar. Beslenme şekli, şişmanlık, sigara içimi ve fizik aktivite çevresel faktörler içinde en önemlileridir. Günlük besin tüketimindeki yağ miktarı ve bileşimi, kalıtsal özelliklere göre değişen oranda kan düzeyini belirler. Sonuçta, genetik olarak kolesterol yüksekliği olan, şişman, diyabetik, günlük fiziksel aktivitesi fazla olmayan ve yüksek kolesterol içeren beslenme ürünlerini fazla tüketen kişilerde kan kolesterol değerleri yüksek saptanabilir. 20 yaşın üzerindeki kişiler, kan kolesterol düzeylerini bilmeli ve bunun gerektirdiği yaşam tarzı değişikliklerini uygulamalıdır. Özellikle anne, baba veya kardeşlerinde erken yaşta kalp hastalığı olduğu bilinen kişiler ve şeker hastaları mutlaka kan kolesterollerini ölçtürmeli ve gereken önlemleri almalıdır. 

Yüksek kolesterolün düşürülmesi için yapılması gerekenler nelerdir? 

Genetik olarak yüksek kolesterolü olmayan kişilerde kolesterol düzeyleriyle ilgili sorun yaşanmasında bazı etkenler vardır. Bunlar, beslenme alışkanlığı, egzersiz alışkanlığı, diyabet (şeker) hastalığı ve başka nedenlerle kullanılan birtakım ilaçlardır. Kolesterol düzeyi yüksek olarak saptanmış kişilerde, eğer tedavi gerekiyorsa, başlangıçta ve hastanın tüm yaşamı boyunca bu faktörlere dikkat etmesi ve mümkünse düzeltmesi gereklidir. Diyet, egzersiz gibi yaşamla ilişkili önlemlere rağmen kolesterol değerleri açısından hedeflenen değerlere ulaşılamamışsa, o zaman ilaçla tedavi başlanmalıdır. Bu noktada bilinmesi gereken en önemli durum, hastalık riski fazla olup tedavi gereken veya hastalığa maruz kalmış hastalarda kolesterolün hedeflenen değerlere düşürülmesi ilaçla sağlanıyorsa, ilaç tedavisine hayat boyu devam edilmelidir.