HABER MERKEZİ
İslam fıkhında orucu bozan durumların temel ölçütü, vücuda dışarıdan besin veya besin değeri taşıyan bir maddenin girmesidir. Günümüzde modern tıp uygulamaları arasında yer alan enjeksiyon yöntemleri, hastaların tedavi süreçlerini aksatmadan sürdürmeleri için kritik bir öneme sahiptir.
Diyanet İşleri Başkanlığı, gelişen tıbbi teknikler ve ilaç içerikleri doğrultusunda tedavi süreçlerinin oruç üzerindeki etkilerini her yıl titizlikle incelemektedir. Öte yandan iğne vurulması gereken vatandaşlar, iğne yaptırıldığı takdirde oruçlarının bozulup bozulmayacağını oldukça merak etmektedir. Peki, iğne orucu bozar mı?
İĞNE YAPTIRMAK ORUCU BOZAR MI?
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun resmî açıklamalarına göre;
Oruç; yemek, içmek, cinsel ilişki ve bunların kapsamına giren şeylerle bozulur. Bu sebeple gıda ve keyif verici olmayan enjeksiyonlar, yemek ve içmek anlamına gelmediklerinden orucu bozmazlar. Aşı da böyle olup orucu bozmaz. Ancak gıda veya keyif verici enjeksiyonlar orucu bozar.
Tedavisi devam eden hastalar, sağlıklarına kavuşup tedavileri sona erinceye kadar oruçlarını erteleyebilirler. Bununla birlikte Ramazan ayında herkesle birlikte oruca devam etmeyi arzu ediyorlar ve oruç tutmalarına da başka bir engel bulunmuyorsa, iğnelerini iftardan sonra yaptırmaları yerinde olur. Bu imkâna sahip olmayanlar, tedavi ve aşı amaçlı iğne yaptırabilirler. Ancak oruçlu iken gıda ve vitamin iğneleri yaptıranların, ağızdan aşı alanların, damardan serum ve kan verilenlerin orucu bozulur. Daha sonra bu oruç kaza edilir.
BESLEYİCİ VE GIDA TAKVİYESİ İÇERİKLİ İĞNELER
Diyanet, vücuda gıda maddesi veya enerji verecek nitelikte olan enjeksiyonlar konusunda kesin bir ayrım yapmaktadır. İçeriğinde vitamin, serum, glikoz veya benzeri besleyici maddeler bulunan iğneler, vücudun temel gıda ihtiyacını karşıladığı veya takviye ettiği için orucu bozmaktadır.
Şayet bu tür bir iğnenin yapılması tıbbi bir zorunluluk ise kişinin orucunu bozması ve iyileştikten sonra kaza etmesi fıkhî bir gereklilik olarak belirtilir.
AŞI VE ANESTEZİ UYGULAMALARINDA ORUÇ BOZULUR MU?
Kronik rahatsızlığı bulunan veya bağışıklık sistemini desteklemek adına aşı olan bireyler için özel bir değerlendirme mevcuttur. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre;
Acı ileten sinir yolları üzerinde iletimin değişik seviyelerde engellenmesi anestezi oluşturmaktadır. Lokal, bölgesel ve genel anestezi olmak üzere üç türlü anestezi vardır. Küçük ameliyatlarda ameliyat bölgesinin yakın çevresine iletimi engelleyen ilaçların verilmesi ile oluşan anesteziye lokal anestezi denir. Vücudun daha geniş bölgeleri, örneğin belden aşağısı veya bir yarısı, iletimin omurilik düzeyinde engellenmesi için omuriliğe veya omuriliğe varmadan geniş bir sinir grubunun oluşturduğu bağlantı yerleri üzerine ilaç verilerek oluşturulan anesteziye bölgesel anestezi denir. Hastanın uyutulup ağrının duyulmasının beyin düzeyinde engellenmesi hâlinde bu tür anesteziye genel anestezi denir.
Anestezi, nefes yolu veya iğne ile vücuda ilaç verilerek oluşturulmaktadır. Nefes yolu veya iğne ile yapılan anestezi, mideye ulaşmadığı gibi yeme-içme anlamı da taşımamaktadır. Ancak bölgesel ve genel anestezide, acil durumlarda ilaç ve sıvı vermek amacıyla damar yolu açılarak, bu açıklık işlem süresince serum vermek suretiyle sağlanmaktadır. Bu itibarla lokal anestezi, orucun sıhhatine engel değildir. Bölgesel ve genel anestezide serum verildiği için oruç bozulur.
İNSÜLİN İĞNESİ ORUCU BOZAR MI?
Din İşleri Yüksek Kurulu'nun açıklamasına göre, iğnenin orucu bozup bozmayacağı kullanım amacına göre değerlendirilmektedir. Konuyla ilgili olarak Din İşleri Yüksek Kurulu açıklaması şöyledir;
İğnenin orucu bozup bozmayacağı, kullanılış amacına göre değerlendirilebilir. Ağrı dindirmek, tedavi etmek, vücudun direncini artırmak, gıda vermek gibi amaçlarla enjeksiyon yapılmaktadır. Gıda ve keyif verici olmayan enjeksiyonlar, yemek ve içmek anlamına gelmediklerinden orucu bozmazlar. Ancak gıda ve/veya keyif verici enjeksiyonlar orucu bozar. (DİYK 22.09.2005 tarihli karar) Şeker hastalarının kullandıkları insülin iğnesi bu nitelikte olmadığı için orucu bozmaz.
Diğer yandan ehil doktorların, oruç tutmasının sağlık açısından zararlı olacağı teşhisini koyduğu bir hasta, Ramazan'da oruç tutmayabilir. Böyle bir kişi, eğer iyileşme ihtimali varsa orucunu daha sonra kaza etmek üzere bırakır; böyle bir ihtimal yoksa Ramazan ayının her günü için birer fidye verir. İnsüline bağımlı olarak yaşayan hastaların da oruç tutmaları sağlıklarına zarar veriyorsa, oruç tutmayabilirler. Tutamadıkları oruçlarının sayısınca her gün için bir fidye verirler.