Manav baba, temizlikçi anne, Barcelona’nın Hollandalı mimarı: Johan CRUYFF
Bahri Çiftçi bahri.ciftci@aksam.com.tr
FUTBOL istatistiklerle izah edilmeye çalışılıyor. 68 yaşında hayatını kaybeden Johan Cruyff’u hangi rakam tarif edebilir ki! Amsterdam’da doğdu. Babası Hermanus ve annesi Nel, manav işletiyordu. Babası kalp krizinden öldüğünde
12 yaşındaydı. Annesi, manavı tek başına işletemeyince Ajax Stadı’nda temizlikçiliğe başladı. Başına buyruk zekâsı yüzünden Johan, okuyamadı ve 13 yaşında Perry van der Kar’ın spor malzemeleri dükkanında part time çalışmaya başladı. Perry van der Kar’ın Ajax’la arası iyiydi, Johan’ın sabahları antrenmana çıkmasını sağladı. Ajax’ın saha görevlisi "Henk", annesiyle evlenip üvey babası oldu. Johan, her türlü havada üvey babasıyla sahada çalışıyor, saha çizgilerini çizip, traktörü kullanıyordu. Sonra kramponları ve soyunma odalarını temizlemeye terfi etti. Cruyff 15 yaşındayken Benfica’nın Amsterdam’da R.Madrid’i yendiği 1962 Şampiyon Kulüpler Kupası finaline top toplayıcı olarak seçildi. O maçta Arjantinli forvet Alfredo Di Stefano’yu izlemesi hayatını değiştirdi. Cruyff artık nasıl oynaması gerektiğini biliyordu.
17 yaşında Ajax’ta ilk maçına çıktı. Ancak hocası Rinus Michels, Cruyff’un sigara içmesinden memnun değildi. Takımın forveti sakatlanınca kendini kanıtlamak için bir şans buldu. Michels, Barcelano’ya gidip, Stefan Kovacs gelince Cruyff, Ajax’ın kadrosu ve taktikleri konusunda daha belirleyici olmaya başladı. Ajax, Hollanda ligini domine edip 1965-1973 arası 6 kez şampiyon oldu. 1971-1973 arası üç kez Avrupa şampiyonluğu yaşadı. Cruyff; 1968’de elmas ve saat tüccarı Cor Koster’in kızı Danny ile evlendi. Cruyff’un 1973’te Barcelona’ya transferiyle uzun ve fırtınalı bir ilişki başladı. Ajax’taki hocası Michels’le yeniden buluşmuştu. Başarılar geldikçe Cruyff’a "El Salvador" (Kurtarıcı) lakabını taktılar. Cruyff da hayattaki en büyük başarısızlığı olan oğluna Barcelona kentinin azizi Jordi’nin adını verdi. Michels, Ajax’a dönünce Cruyff, bu kez Barca’nın en güçlü adamı oldu. Futbolcu olarak kazandırdığı kupaların ardından teknik direktör olarak da tiki-takayı armağan etti. Guardiola’yı kanattan orta sahaya çekip, bir efsanenin temellerini attı. Barca’da 11 kupa kazandı. İspanya, Cruyff’un Barca’ya oynattığı futbolla Avrupa ve Dünya şampiyonu oldu.
Solcular kaçıracaktı
Dünya futbol tarihinin en büyük gizemlerinden biri Johan Cruyff’un Arjantin’deki 1978 Dünya Kupası’nda Hollanda forması giymemesidir. Hollanda, finalde Arjantin’de 3-1 yenilirken, kupayı kaybetmelerinin en önemli nedeni olarak Cruyff’un oynamaması gösterildi. Cruyff’un Arjantin’i boykot etmesinin sebebi olarak sponsorlarla anlaşamaması ve Arjantin’deki sağcı askeri cuntayı protesto etmesi gibi faktörler öne sürüldü. Asıl sebep başkaydı: Cruyff ve ailesi Dünya Kupası’ndan birkaç ay önce kaçırılma teşebbüsünün kurbanı oldu. Bir grup solcu çete üyesi, Barcelona’daki evini basıp, silah zoruyla Cruyff ve ailesini bağladı. Cruyff, o anları yıllar sonra "Barcelona’daki evimde kafama silah dayayıp gözümün önünde eşimi ve çocuklarımı bağladılar" diye anlattı. Hollandalı efsane, ellerinden kurtulmayı başardı ama hayata bakış açısı değişti. Cruyff olayı, "Çocuklar okula polisle gidiyordu. Polis aylarca evimde uyudu. Maçlara bodyguardlarla gidiyordum. Bunlar bakış açınızı değiştiriyor. Bu yüzden Dünya Kupası’na gidemedim" diye anlattı.
Hayatta kovulmak da varmış
25 Nisan 1947: Amsterdam’da Ajax’ın stadına yakın bir yerde doğdu.
1957 Nisan: Ajax altyapısının futbol ve beysbol bölümüne kaydoldu. 15 yaşına kadar beysbol oynadı. 15 yaşından sonra futbola konsantre oldu.
1964 Mayıs: Ajax ile ilk maçına çıktı. GVAV’ı 3-1 yendikleri maçta gol attı.
1966 Mart: Telstar’a 3 gol attı, 4 gün sonra Veendam’a 4 attı. Sezonu 25 golle kapatırken, Ajax şampiyon oldu. 2 yıl daha aynı sevinci yaşadı.
1966 Eylül: Macaristan’a karşı ilk kez Hollanda Milli Takımı forması giydi. 48 kez milli olup 33 gol attı.
1971 Haziran: Finalde Panathinaikos’u yenip Ajax ile Avrupa şampiyonu oldu. Yılın futbolcusu seçildi.
1972: Şampiyon Kulüpler finalinde Ajax, onun golleriyle Inter’i 2-0 yendi.
1973: Üst üste 3. kez Avrupa şampiyonluğu ve Avrupa’da yılın futbolcusu ödülü onuru yaşadı. Ağustos’ta 922 bin pounda Barca’ya transfer oldu.
1974 Mayıs: Barcelona ile ilk La Liga şampiyonluğu yaşarken yine Avrupa’da yılın futbolcusu seçildi.
1974 Temmuz: Hollanda’yı Almanya’ya yenildikleri Dünya Kupası finaline çıkardı,
1977 Ekim: Milli Takım’ı bıraktı.
1979 Mayıs: Los Angeles Aztecs ile sözleşme imzaladı.
1980: Washington Diplomats’a transfer oldu.
1981 Ocak: Levante’ye geçti.
1983: Ajax’ın en büyük rakibi Feyenoord’a transfer oldu.
1984 Mayıs: Futbolu bıraktı,
1985 Mayıs: Ajax’a teknik direktör oldu.
1987 Mayıs: Kupa Galipleri Kupası’nı kazandı.
1988 Mayıs: Barcelona teknik direktörü oldu.
1989 Mayıs: Finalde Sampdoria’yı yenip Kupa Galipleri Kupası’nı kazandı.
1991 Haziran: La Liga’daki 4 şampiyonluğununilkini yaşadı.
1992 Mayıs: Sampdoria’yı Wembley’de yenip ilk kez Barcelona’yı Şampiyonlar Ligi şampiyonu yaptı.
1996 Mayıs: İki sezon üst üste kupa kazanamayınca Barcelona’dan kovuldu.
2011 Şubat: Ajax’a danışman oldu, sonra istifa etti.