Zona hastalığı su çiçeği benzeri bir hastalıktır. Karakteristik bir kabarcıklı döküntü ile ortaya çıkan, oldukça bulaşıcı akut bulaşıcı bir hastalık olduğu bilinmektedir. Söz konusu konu ile ilgili araştırma yapanlar "Zona hastalığı nedir, belirtileri neler, tedavi yöntemi nasıl?" sorularına yanıt arıyor.
Zona hastalığı bir çok vatandaşın merak ettiği konular arasında. Söz konusu bilindiği üzere zona hastalığı bulaşıcı bir hastalıktır. Hasta bir kişiden sağlıklı bir kişiye havadaki damlacıklar yoluyla bulaşır (konuşurken, küçük bir odada kalarak). Su çiçeği hava akımı ile uzun mesafelere (20 m'ye kadar) yayılabilir. Zona hastalığı olan bir hastadan da enfeksiyon meydana gelebilir (aynı tip herpes virüsünün neden olduğu). Virüs dış ortamda dengesizdir, bu nedenle hastadan sonra son dezenfeksiyon yapılmaz. Peki zona hastalığı nedir, belirtileri neler, tedavisi var mı?
Küçük, sıvı dolu kabarcıklar şeklindeki bir döküntü, vücudun ve mukoza zarlarının büyük bir bölümünü kaplayabilir. Kabarcıklar oldukça hızlı bir şekilde patlar ve küçük yaralara dönüşür; bu, bir doktor tarafından reçete edildiği gibi sulu bir parlak yeşil veya potasyum permanganat, asiklovir ve diğer merhem çözeltileriyle tedavi edilmelidir. Kızarıklık iyileştikçe, yavaş yavaş kaybolan bir kabukla kaplanır ve böylece iyileşme gösterir. Döküntü genellikle iz bırakmadan iyileşir ancak taranırsa iyileştikten sonra ciltte yara ve izler kalabilir.
ZONA HASTALIĞI NEDİR?
Zona ya da diğer adıyla varicella zoster, tek bir sinirin ya da tek bir sinir tarafından kontrol edilen cilt yüzeyinin varicella zoster adı verilen virüs tarafından enfekte olması durumudur. Geçmişte suçiçeği geçirmiş olan herkeste zona hastalığı görülebilir. Suçiçeği veya buna neden olan suçiçeği virüsüne hiç maruz kalmamış olanların, zonaya yakalanması mümkün değildir. En yaygın olarak 50 yaşın üzerindeki kişilerde görülmektedir. Bununla birlikte daha önce suçiçeği geçirmiş olan her yaştan insanda bir ya da daha fazla kez ortaya çıkabilir.
ZONA HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?
Zona hastalığı belirtileri genellikle döküntülerin ortaya çıkacağı bölgede yanma, karıncalanma, kaşıntı veya batma ile başlar. Bazen bu bulgular çok şiddetli olabilir ve bireyler dayanılmaz bir ağrı tarif eder.
Etkilenen bölgede kırmızı yama şeklinde kızarıklık tipiktir. Bu başlangıç belirtilerinden 1-5 gün sonra, döküntüler oluşur ve bunlar içi sıvı dolu kabarcık kümelerine dönüşür. Nadir durumlarda karakteristik zona döküntüleri görülmez.
Döküntüler suçiçeği ile aynıdır; fakat suçiçeğindeki gibi tüm vücutta görülmez. Zona hastalığında döküntüler sadece yüz, boyun, sırt, kalça yada gövde gibi sadece tek bir alanda sınırlıdır ve vücudun bir yarısında konumlanmıştır. Optik zona olarak bilinen ve gözde görülebilen enfeksiyon ağrılı göz iltihabına yol açarak oldukça tehlikeli olan geçici veya kalıcı görme kaybına sebep olabilmektedir.
ENFEKSİYONUN DİĞER BELİRTİLERİ:
baş ağrısı
ateş ve titreme
baş dönmesi
mide bulantısı
karın ağrısı
mide ekşimesi
lenf nodlarında şişme
yorgunluk
halsizlik
ZONA HASTALIĞI NEDEN OLUR?
Uçuk virüsünün de içinde bulunduğu herpes virüs ailesinden olan varicella zoster virüsü zona hastalığının nedenidir. Sadece daha önce suçiçeği geçirmiş olanlar ve nadiren de su çiçeği aşısı olanlar yaşamın ilerleyen dönemlerinde zona geliştirebilir. Varicella zoster virüsü ile hiç karşılaşmamış olanlarda hastalığın görülmesi mümkün değildir.
Tipik olarak çocuklarda ya da ergenlerde ilk kez ortaya çıkan varisella zoster enfeksiyonu suçiçeği gelişimine yol açar. Suçiçeği iyileştikten sonra virüs, omurgada bulunan bazı sinir hücrelerinde uyku moduna geçer. Virüs uyku durumda iken, kişide herhangi bir belirti ya da bulgu gözlenmez. Bununla birlikte bazı bireylerde varicella zoster virüsü yıllar sonra yeniden aktifleşebilir ve zonaya yol açarak sinir yollarında ilerleyebilir. Zonada görülen döküntünün yeri ve paterni, etkilenen sinirlerin bölgesini yansıtır.
ZONA HASTALIĞI TANISI NASIL KONUR?
Zona hastalığı belirtileri durumunda enfeksiyon hastalıkları bölümüne başvurmak gerekir. Doktor hastanın şikayetlerini sorgulayarak ve fizik muayene yaparak kolaylıkla tanı koyabilir. Gerekli durumlarda döküntülerden kazıntı alarak ya da kabarcıklardaki sıvı ile kültür yapılıp kesin tanı koymak mümkündür.
ZONA HASTALIĞI TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Hastalığın kesin bir tedavisi yoktur fakat belirtileri sınırlandırmak ve ilerlemesini durdurmak için ilaç tedavisi uygulanır. Zona hastalığı tedavisi için varisella zoster virüsüne karşı etkili asiklovir ve valasiklovir isimli antiviral ilaçlar kullanılır. Ağrı, yanma, batma gibi belirtiler için de ağrı kesici haplar, kremler ve losyonlar reçete edilir.