HABER MERKEZİ
Yaz aylarının vazgeçilmez lezzeti dondurma, serinletici özelliğiyle 7'den 70'e herkesin favorisi. Ancak, uzmanlar, hijyen kurallarına uyulmadan üretilen, saklanan veya servis edilen dondurmaların ciddi sağlık riskleri taşıdığı konusunda uyardı.
İçinde buz parçacıkları ve kristalleşme oluşan dondurmaların gıda zehirlenmesine yol açabileceği belirtiildi.
Salmonella, Listeria monocytogenes ve Enterobacteriaceae gibi tehlikeli bakteriler, uygun koşullarda saklanmayan dondurmalarda çoğalarak ishal, ateş, kusma ve halsizlik gibi semptomlara neden olabildi.
Bilimsel araştırmalar ve uzman görüşleri, dondurma tüketirken dikkat edilmesi gereken kritik noktaları ortaya koydu.
DONDURMANIN BESLEYİCİ YÜZÜ VE RİSKLERİ
Dondurma, protein, karbonhidrat, yağ ile A, B, C, D ve E vitaminleri, kalsiyum, fosfor, magnezyum, sodyum, potasyum, demir ve çinko gibi mineraller açısından zengin bir gıda.
Dondurma, besleyici bir tatlı olmasına rağmen, sütten üretildiği için mikroorganizma üremesine karşı son derece hassas.
Hijyenik koşullarda üretilmeyen veya uygun sıcaklıkta saklanmayan dondurmalar, zararlı bakterilerin üremesi için ideal bir ortam oluşturdu.
Dondurmanın sıfırın altında 18 derecede muhafaza edilmesi gerektiği vurgulandı.
Eğer dondurma erir ve tekrar donarsa, içindeki hava kaybolur, hacmi azalır ve kristalleşme oluşur. Bu, dondurmanın bozulduğunun en net göstergesi.
Kristalli bir yapı veya kumsu bir tat, dondurmanın gıda zehirlenmesi riski taşıdığını gösterdi.
BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR NE DİYOR?
Dondurmanın mikrobiyolojik riskleri, bilimsel çalışmalarla da doğrulandı. Food Control dergisinde yayımlanan bir çalışma, uygun olmayan saklama koşullarında dondurmalarda Listeria monocytogenes ve Salmonella gibi patojen bakterilerin çoğalabildiğini gösterdi. Bu bakteriler, özellikle bağışıklığı zayıf bireylerde, hamilelerde ve çocuklarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabildi.
ABD'deki Mayo Clinic'ten mikrobiyolog Dr. Robin Patel, "Listeria, menenjit ve hamilelerde düşük gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Dondurma gibi soğuk zincir gerektiren ürünlerde hijyen ve sıcaklık kontrolü hayati önem taşıyor" dedi.
İngiltere'deki Reading Üniversitesi'nden gıda güvenliği uzmanı Prof. Dr. Glenn Gibson, dondurmanın üretim, depolama ve satış aşamalarında sıkı denetim gerektirdiğini belirtiyor. "Elektrik kesintileri veya yanlış depolama, dondurmanın mikrobiyolojik kalitesini bozar. Tüketiciler, ambalajlı ürünlerde son tüketim tarihine ve ambalaj bütünlüğüne dikkat etmeli" dedi.
Journal of Food Protection'da yayımlanan bir çalışma, dondurma tezgahlarında kullanılan kaşıkların su içinde bekletilmesinin çapraz bulaşmaya yol açtığını ve bu durumun E. coli gibi bakterilerin dondurmaya geçmesine neden olabileceğini ortaya koydu.
HİJYEN VE SERVİS HATALARININ BEDELİ
Dondurma satış noktalarında sıkça yapılan bir hata, servis kaşıklarının bir bardak suda bekletilmesi.
Bu su, sıcak havalarda mikroorganizmaların çoğalması için ideal bir ortam. Kaşıklar sık sık yıkanmalı ve temizlenmeli. Bu ihmal, dondurmaya zararlı bakterilerin bulaşmasına neden odu.
Özellikle açıkta satılan dondurmalarda hijyen koşullarına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.
Renkli ve meyveli dondurmalarda kullanılan yapay boyalar ve aromalar, alerjik reaksiyonlara veya uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açabilir.
Trakya Üniversitesi'nde yapılan bir yüksek lisans tezi, özellikle mavi dondurmalarda kullanılan E-133 (Brillant Blue) gıda boyasının dikkat eksikliği ve hiperaktivite gibi nörolojik sorunlara neden olabileceğini gösterdi.
UZMANLARDAN TÜKETİCİLERE ÖNERİLER
Uzmanlar, dondurma tüketirken şu noktalara dikkat edilmesini önerdi:
Kristalleşme Kontrolü: Dondurmada buz parçacıkları veya kumsu bir tat varsa, tüketmekten kaçının. Bu, dondurmanın eriyip tekrar donduğunu gösterir.
Ambalaj Kontrolü: Ambalajlı dondurmalarda üretim ve son tüketim tarihini kontrol edin. Yırtılmış veya deforme olmuş ambalajlı ürünleri almayın.
Hijyenik Satış Noktaları: Dondurma alacağınız yerin Tarım Bakanlığı tarafından onaylı olduğundan emin olun. Tezgâh ve servis ekipmanlarının temizliğine dikkat edin.
Ev Yapımı Dondurma: Gıda Mühendisleri Derneği Başkanı Abdussamed Boyu, evde yapılan dondurmaların hijyen koşullarına uyulduğu sürece daha güvenli olduğunu belirtiyor. Ancak, evde dondurma yaparken pastörize süt kullanılması kritik.
Sade Dondurma Tercihi: Türk Gıda Kodeksi'ne göre, vanilyalı dondurmalarda renklendirici kullanımı yasak. Bu nedenle sade dondurmalar, katkı maddesi riskini azaltıyor.
SAĞLIK RİSKLERİ VE BELİRTİLER
Yanlış saklanan veya hijyenik olmayan dondurmalar, ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. ABD'deki Harvard Tıp Fakültesi'nden Dr. Uma Naidoo, "Salmonella ve Listeria gibi bakteriler, ishal, ateş, kusma, halsizlik ve hatta bağışıklığı zayıf bireylerde ölümcül enfeksiyonlara neden olabilir" dedi.
Çocuklar, yaşlılar ve hamileler, bu bakterilere karşı daha hassas. Journal of Food Safety'de yayımlanan bir çalışma, dondurma kaynaklı gıda zehirlenmelerinin %70'inin uygunsuz saklama koşullarından kaynaklandığını gösterdi.
DONDURMA TÜKETİMİNDE PRATİK ÖNERİLER
Öğün Arasında Tüketim: Dondurmanın aç karnına değil, öğün aralarında tüketilmesini öneriyor. Yemek sonrası ılık su içmek, mide rahatsızlığını önleyebilir.
Küçük Porsiyonlar: Çocukların dondurmayı küçük lokmalarla yemesi, boğazda tıkanma riskini azaltır.
Kase Tercihi: Külah yerine kasede dondurma tüketmek, ekstra kalori alımını önler ve hijyen açısından daha güvenli olabilir.
UZMAN UYARISI: DENETİM VE BİLİNÇLİ TÜKETİM ŞART
Türkiye'de küçük imalathanelerde üretilen dondurmalarda hijyen koşullarına uyulmaması, riskleri artırdı.
Üreticilerin 'İyi Üretim Uygulamaları' ve HACCP standartlarına uyması zorunlu. Ayrıca, elektrik kesintilerinin soğuk zinciri bozması, dondurmadaki mikrobiyolojik riskleri artırdı.
Meyveli dondurmalarda doğal meyve yerine boya kullanıldığını anlamak için etiket okumak kritik. Çilekli dondurma kırmızı, limonlu dondurma sarı olmamalı; bu renkler sentetik boya işaretidir.
DONDURMA KEYFİNİZİ GÜVENLE YAŞAYIN
Dondurma, besleyici ve lezzetli bir yaz tatlısı olsa da, hijyen ve saklama koşullarındaki ihmaller ciddi sağlık riskleri doğurdu.
Kristalleşmiş dondurmalardan uzak durarak, hijyenik satış noktalarını tercih ederek ve etiketleri dikkatlice okuyarak bu riskleri en aza indirebilirsiniz. Bilimsel araştırmalar ve uzmanların uyarıları, bilinçli tüketimin önemini vurguladı. Dondurma keyfinizi güvenle yaşamak için bu önerilere kulak verin ve yaz aylarını sağlıklı bir şekilde serinletin!