ELİF ÇARMAN
Saç derisinde egzama kızarıklık, kaşıntı, pullanma ve bazen kepeklenme ile kendini gösterebilir. Mevsim geçişleri, stres, yanlış ürün kullanımı, beslenme tarzı ve genetik faktörler egzama riskini artırabilir. Bu rahatsızlıktan mustarip birçok kişi "egzama riskini azaltmak için beslenme tarzı nasıl olmalı?" diye araştırmalarda bulunuyor.
Elif Çarman'a Dermatoloji Bölümü'nden Uzm. Dr. Sena İnal Aptoula, beslenme tarzının saç derisinde görülen egzama riskini artırdığının altını çizerek, şu ifadeleri kullandı:
Saç derisinde egzamanın nedenleri nelerdir? Genetik etki ne kadar önemli?
Saçlı deride görülen egzamanın en yaygın formu seboreik dermatit veya daha yaygın bilinen ismiyle yağlı egzamadır. Bu durumun oluşumunda başta genetik yatkınlık olmak üzere; bağışıklık sistemi, stres, hormonal değişiklikler, bazı mikroorganizmalar (özellikle Malassezia mantarları) ve çevresel faktörler rol oynar. Genetik yatkınlık, kişinin cilt yapısının egzamalara daha açık olmasına neden olur. Ailede egzama öyküsü olması, bu riski artıran önemli bir etkendir.
Kadınlarda mı yoksa erkeklerde mi daha sık görülür? Hangi yaş aralığı risk altındadır?
Saç derisi egzaması hem kadınlarda hem erkeklerde görülebilir ancak erkeklerde hormonal etkiler nedeniyle daha sık ve daha yoğun seyredebilir. Yenidoğanlarda "konak" olarak bilinen formuyla ortaya çıkabilirken, en sık ergenlik dönemi ve sonrasında, özellikle 20'li ve 40'lı yaşlar arasında görülür. Bununla birlikte ileri yaşlarda da bağışıklık sistemi zayıfladığı için görülme sıklığı artabilir.
Saç derisinde egzama oluşumunu engellemek için neler yapılmalı?
Tetikleyicilerden uzak durmak, belirtilerin şiddetlenmesini önleyip atak sıklığını azaltabilir.
Saç bakımında:Alkol, paraben, sülfat ve yoğun parfüm içeren şampuanlardan kaçınılmalı.
Saç derisini kurutan sık fön, düzleştirici gibi ısıl işlemler azaltılmalı.
Saçlı deri temiz tutulmalı ancak saç çok sık yıkanmamalı, çünkü bu da cildi kurutarak egzama ataklarını tetikleyebilir.
Stresi azaltmak büyük önem taşır.
Mevsim geçişleri egzama riskini artırır mı?
Evet, özellikle sonbahar ve kış aylarında, havanın soğuması ve nem oranının düşmesiyle birlikte saç derisi daha kolay kurur ve tahriş olur. Ayrıca bağışıklık sisteminin bu dönemlerde zayıflaması da egzama ataklarını tetikleyebilir. Bu nedenle mevsim geçişlerinde nemlendirici özellikte ürünler kullanmak ve dış etkenlerden korunmak önemlidir.
Beslenme egzamayı etkiler mi? Hangi gıdalar önerilir?
Beslenme tarzı cilt sağlığını doğrudan etkiler. Şekerli, işlenmiş ve aşırı yağlı gıdalar, inflamasyonu artırarak egzama riskini artırabilir. Buna karşın:
Omega-3 yağ asitleri içeren balıklar (somon, sardalya),
Çinko ve selenyum içeren kabak çekirdeği, ceviz gibi kuruyemişler,
Antioksidan zengini sebze ve meyveler (ıspanak, havuç, yaban mersini),
Probiyotik içeren yoğurt ve kefir gibi besinler bağışıklık sistemini destekleyerek egzama riskini azaltabilir.
Egzama tekrarlar mı, tamamen geçer mi?
Saç derisi egzaması kronik seyirli bir hastalıktır. Yani dönem dönem iyileşip tekrar edebilir. Ancak doğru tedavi ve yaşam alışkanlıklarıyla kontrol altına alınabilir. Tamamen iyileşen dönemler mümkündür, fakat altta yatan nedenler ortadan kalkmadığı sürece yineleme olasılığı vardır.