Orta kulak iltihabı başlangıçta kulak ağrısı, kulakta dolgunluk hissi, ateş gibi belirtilerle ortaya çıkabilir. İltihabın ilerlemesi ile kulak ağrısı artar, ateş yükselir, bulantı kusma gibi sistemik belirtiler ortaya çıkabilir. Bu safhalardan sonra kulakta biriken iltihabın kulak zarını delmesiyle kulak akıntısı ortaya çıkar. Kulaktan gelen akıntı kanlı olabilmektedir. Bu safhalardan sonra hastalık ilerleyebildiği gibi gerileyebilir de. Akut ortakulak iltihabını genellikle analjezikler ve antibiyotiklerle tedavi edilir, lokal veya sistemik dekonjestanlar ilave edilebilir.
ORTA KULAK İLTİHABI – AKUT OTİTİS MEDİA NEDİR ?
Orta kulak iltihabı veya diğer adıyla akut otitis media; kulak zarının hemen arkasında, hava ile dolu, işitmeyle ilişkili küçük kemik yapıları içerisinde bulunduran orta kulağın, genellikle bir bakteri veya virüs etken ile enfekte olmasıdır. Enfeksiyon süresince ortaya çıkan iltihaplanma ve bununla ilişkili sıvı birikimi dolayısıyla orta kulak iltihabı sıklıkla kulak ağrısıyla seyreder. Orta kulak iltihabı tedavi edilmediğinde, uzun süre devam eden sıvı birikimi ve iltihaplanma sonucunda kişide duyma kaybına ve istenmeyen bir çok etkiye neden olabilmektedir.
ORTA KULAK VE İLİŞKİLİ YAPILAR
Orta kulak; çekiç, örs ve üzengi olarak adlandırılan küçük kemik yapıları içerisinde bulunduran, kulak zarı ile dış kulak yolundan ayrılan, östaki borusu adı verilen dar bir açıklık ile burnun arkasına ve boğaza açılan yapıdır. Östaki borusu, insan vücudunda çift olarak bulunan bir kanaldır. Orta kulak içerisindeki hava basıncının düzenlenmesi, havanın yenilenmesi ve salgıların temizlenmesinde önemli rol oynar. Orta kulak iltihabında rolü olabilecek bir diğer ilişkili yapı adenoidlerdir. Adenoidler, burnun arka üst kısmında bulunan, bağışıklık sisteminin aktivitesinde önemli rol oynadığı düşünülen vücutta yine çift olarak bulunan bir yapıdır. Östaki tüplerinin buruna ve boğaza açıklığının yakınında bulunması ve enfeksiyonu durumunda östaki tüpünde tıkanıklığa neden olabilmesi dolayısıyla orta kulağın sağlığı açısından önemli bir yere sahiptir.1
ORTA KULAK İLTİHABI NEDEN OLUR?
Orta kulak iltihabı, bakterilerin veya virüslerin neden olduğu bir hastalıktır. Enfeksiyon genellikle; soğuk algınlığı, grip, alerji gibi burun kanallarının, boğazın ve östaki borularının şişmesiyle seyreden hastalıklar sonucunda ortaya çıkar. Örneğin; östaki tüplerinin üst solunum yolu enfeksiyonları veya alerjiler sonrasında şişkinliği, iltihaplanması ve salgılarla tıkanması orta kulakta sıvı birikimine yol açar. Sonrasında biriken bu sıvıda bakteriyel veya viral bir hastalık etkeninin üremesi kulak enfeksiyonundaki belirtilere neden olmaktadır.1
ORTA KULAK İLTİHABININ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Üst solunum yolu enfeksiyonlarının daha çok karşılaşıldığı sonbahar ve kış aylarında, orta kulak iltihabının görülme sıklığı da artmaktadır. Hastalık her yaşta görülebilmesine rağmen çocukluk döneminde daha çok ortaya ortaya çıkmakta ve 3 yaşından küçük çocukların %80’inden fazlasının en az bir kez orta kulak iltihabı yaşadığı biliniyor.3 Orta kulak iltihabında belirtiler ve bulgular, enfeksiyon ile birlikte hızlı bir şekilde başlamakta ve görülen belirti ve bulguların yaşa göre gösterdiği bazı farklılıklar vardır:
Çocuklarda Orta Kulak İltihabı Belirtileri:
Uyumada zorluk
Kulak ağrısı
Kulak akıntısı
Duyma kaybı ile kendini göstermektedir .
ORTA KULAK İLTİHABININ TANISI NASIL KONULUR?
Orta kulak iltihabının tanısı, sıklıkla hasta hikayesi ve hekimin fizik muayenesi ile konulur.2 Kulak fizik muayenesinde kulak içi yapıların görülmesi için otoskop adı verilen ışıklı enstrümanlar kullanılır. Hekimin orta kulakta sıvı birikimi ve enfeksiyon bulgularını tespit etmesiyle tanı konulur.2
Orta kulak içerisinde sıvı birikiminin kontrol edilmesi için pnömatik otoskop adı verilen ve kulak zarına hafif bir şekilde hava üflenir. Kulak zarının titreşimine göre sıvı miktarını tahmin etmeye yarayan işlem başlatılır. Timpanometri adı verilen kulak yoluna yerleştirilen kulak zarının hareketini ve indirekt olarak orta kulak basıncını ölçen, akustik reflektometri adı verilen kulak zarından geri yansıyan ve ses miktarını tespit eden ve timpanosentez adı verilen verilen orta kulak içerisindeki sıvıdan örnek alınır. Bunu sağlayan çeşitli test ve yöntemler de tanıda gerekli görüldüğünde hekimler tarafından kullanılmaktadır.
ORTA KULAK İLTİHABI TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Orta kulak iltihabı tedavisinde yaşa ve belirtilerin şiddetine göre farklı tedavi yöntemleri uygulanmaktadır. Belirtilerin tedavisine yönelik hastaların yaşadığı kulak ağrısı için ılık, nemli bir bezin ağrıyan bölgeye konulması ve ağrı kesici ilaçların kullanılması hekiminiz tarafından önerilebilir. Enfeksiyona yönelik antibiyotik tedavisi hekiminiz tarafından hastalığın seyrine göre değerlendirilecektir. Antibiyotik tedavisi reçetelendiyse tedavinizi hekiminizin yönlendirdiği şekilde tedavinizin sonuna kadar kullanmanız iyileşme için büyük önem taşımaktadır.
Çocuklarda sık tekrarlayan orta kulak iltihabına yönelik kulak zarı üzerinde açıklık oluşturularak, bu açıklık üzerine yerleştirilen kulak tüpleri ile sıvı birikiminin önlenmesi bir diğer tedavi yöntemi olarak kullanılmaktadır.
RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Orta kulak iltihabına neden olabilecek risk faktörleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Yaş – 6 ay ile 2 yaş arası çocukların östaki tüplerinin şekil ve boyutu tam olarak gelişmediğinden dolayı bu yaş aralığındaki çocuklar orta kulak iltihabına daha duyarlıdır.
Kreş, bakımevi – Sınıf düzeninde veya bir grup çocuğun bir arada bulunduğu kreş gibi ortamlarda çocuklar, evde kalan akranlarına göre daha sık grip ve orta kulak iltihabı geçirmektedir.
Bebeklerin beslenme şekli – Biberon ile beslenen bebekler -özellikle yatarken-, anne sütü emzirerek beslenen akranlarına göre daha sık orta kulak iltihabına yakalanmaktadır.
Mevsimsel faktörler – Orta kulak iltihabı genellikle sonbahar ve kış gibi soğuk algınlığının ve gribin sık görüldüğü mevsimlerde ortaya çıkar. Aynı zamanda mevsimsel alerjileri olan kişilerin özellikle yüksek polen yoğunluğu olan dönemlerde orta kulak iltihabına yakalanma riski daha fazladır.
Hava kirliliği – Tütün ürünlerinin dumanının bulunduğu veya yüksek hava kirliliği olan ortamlarda bulunmak orta kulak iltihabı riskini arttırmaktadır.