Hilal Çakır
Tansiyonun dengede olması çok önemlidir. Yüksek ve düşük tansiyon çeşitli rahatsızlıklara neden olur. Bu nedenle tansiyonu normal seviyeye getirmek için birçok kişi önlemler alır. Düşük tansiyonlular tuz tüketir. Yüksek tansiyonda sarımsağa sarılırız. Peki yüksek tansiyon kimlerde görülür?
YÜKSEK TANSİYON BELİRTİLERİ NELERDİR?
Yüksek tansiyon, vücudun atardamarlarını etkileyen yaygın bir durumdur. Buna hipertansiyon da denir. Yüksek tansiyonunuz varsa, kanın atardamar duvarlarına uyguladığı kuvvet sürekli olarak çok yüksektir. Kalp, kanı pompalamak için daha fazla çalışmak zorundadır.
Kan basıncı milimetre cıva (mm Hg) cinsinden ölçülür. Genel olarak hipertansiyon, 130/80 milimetre cıva (mm Hg) veya daha yüksek bir kan basıncı okumasıdır.
Amerikan Kardiyoloji Koleji ve Amerikan Kalp Derneği kan basıncını dört genel kategoriye ayırır. İdeal kan basıncı normal olarak sınıflandırılır.
Normal kan basıncı: Kan basıncı 120/80 mm Hg'den düşüktür.
Yüksek kan basıncı: Üstteki sayı 120 ila 129 mm Hg arasında değişir ve alttaki sayı 80 mm Hg'nin üstünde değil altındadır.
Evre 1 hipertansiyon: Üst sayı 130 ila 139 mm Hg arasında veya alt sayı 80 ila 89 mm Hg arasındadır.
Evre 2 hipertansiyon: Üstteki sayı 140 mm Hg veya daha yüksek veya alttaki sayı 90 mm Hg veya daha yüksek.
180/120 mm Hg'den yüksek kan basıncı hipertansif acil durum veya kriz olarak kabul edilir. Bu kan basıncı değerlerine sahip olan herkes için acil tıbbi yardım alın.
Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon kalp krizi, felç ve diğer ciddi sağlık sorunları riskini artırır. Tansiyonunuzu 18 yaşından itibaren en az iki yılda bir kontrol ettirmeniz önemlidir. Bazı kişilerin daha sık kontrollere ihtiyacı vardır.
Sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları —sigara içmemek, egzersiz yapmak ve iyi beslenmek gibi— yüksek tansiyonu önlemeye ve tedavi etmeye yardımcı olabilir.
Bazı kişilerin yüksek tansiyonu tedavi etmek için ilaca ihtiyacı vardır.
Kan basıncının artması ile ortaya çıkan yüksek tansiyon durumunda öncelikle tansiyona neden olan faktörün belirlenmesi gerekir.
Eğer neden tam olarak bilinmiyorsa yaşam tarzı değişiklikleri yapılmalı ve doktor tarafından verilen ilaçlar düzenli olarak kullanılmalıdır.
Tansiyonunuzun yükseldiğini fark ettiğinizde kan basıncını geçici olarak düşürmek için aşağıdakileri uygulayabilirsiniz:
Fazla Kilolardan Kurtulun
Fazla kilo, uyurken nefes almayı zorlaştırarak uyku apnesine ve bu nedenle kan basıncının yükselmesine neden olabilir. Obez ve aşırı kilolu kişilerde yüksek tansiyon görülme riski daha yüksektir. İdeal kilonuzu kontrol altında alarak yüksek tansiyon riskini azaltabilirsiniz.
Düzenli Egzersiz Yapın
Yürüyüş, koşu, yüzme, dans etme, bisiklete binme gibi aktiviteleri düzenli olarak yapmak kan basıncının düzenlenmesinde önemli rol oynar. Günde 30 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite ile haftada en az iki gün kuvvet antrenmanı ile egzersiz programını desteklemek yüksek tansiyon riskini azaltabilir.
Yeterli ve Dengeli Beslenin
Kan basıncının kontrol edilmesinde diyet programı büyük önem taşır. Tam tahıllı gıdalar, kaliteli protein içeriğine sahip et, süt, yumurta gibi besinler ile avokado, ceviz, fındık, badem, bitkisel yağlar gibi sağlıklı yağlar içeren bir beslenme programını takip edebilirsiniz. Diyetinize potasyumdan zengin muz, avokado, patates gibi taze sebze ve meyveler ekleyerek, tuzun (sodyum) kan basıncı üzerindeki etkilerini azaltabilirsiniz.
Diyet ile Tuz Alımını Azaltın
Tuzdaki sodyum, günlük alınması önerilen miktarın üzerine çıktığında damarlardaki kan hacminin artmasına ve böbreklerde sıvı-elektrolit dengesinin bozulmasına yol açarak yüksek tansiyona neden olabilir. Yüksek tansiyon hastalarında günlük tuz alımının 1.5 gramı geçmemesi önerilir. Diyet ile tuz alımını azaltmak için işlenmiş gıdalardan uzak durmalı ve yemeklere ekstra tuz kullanmaktan kaçınmalısınız.
Uykunuza Dikkat Edin
Uyku süresinde ve/veya kalitesinde azalma hipertansiyon riskini artırabilir ve hâlihazırda yüksek tansiyon hastası olanlarda semptomları şiddetlendirebilir. Uykuya dalmakta ve sürdürmekte zorluk yaşıyorsanız nedenlerini araştırmak ve çözüm yolları bulmak için mutlaka bir doktora danışmalısınız. Altta yatan herhangi bir neden yoksa iyi bir uyku için aşağıdaki önerileri dikkate alabilirsiniz:
Her gün aynı saatte yatmaya hazırlanın ve ılık bir duş almak, kitap okumak, rahatlatıcı bir egzersiz yapmak, dinlendirici bir müzik dinlemek gibi uyku ritüelleri edinin,
Uyuduğunuz odanın ışıksız, sessiz olmasına özen gösterin,
TV, bilgisayar ya da cep telefonu gibi parlak ekranlardan uzak durun.
Stresi Yönetin
Stres, kişinin tetikte kalmasını sağlayan ve dikkatini toplamasına yardımcı olan bir duygudur. Ancak uzun süreli stres kan basıncının artmasına neden olabilir. Stres yaratan ortam ve/veya kişilerden uzak durmak yüksek tansiyon riskini azaltabilir. Ancak her zaman stresten uzak durmak mümkün olmayabilir. Stresi yönetmek için bazı yöntemlere başvurarak kan basıncının düzenlenmesine yardımcı olabilirsiniz. Örneğin nefes teknikleri, meditasyon, yoga ve davranış terapileri gibi uygulamaları yaşamınıza dâhil edebilirsiniz.
Yüksek Tansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Yüksek tansiyon tedavisinin en önemli basamağını sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları edinmek oluşturur ve kan basıncının 140/90 mmHg'nin altına düşürülmesi hedeflenir. Doktorunuz tansiyona neden olan başka bir hastalık söz konusu ise öncelikle bu hastalığı tedavi eder. Yeterli ve dengeli beslenme ile fiziksel aktiviteye ek olarak kan basıncını kontrol altına almak için tansiyon ilaçları kullanmanızı önerebilir. Tansiyon ilaçlarının düzenli kullanılması, doktor önerisi olmadan bırakılmaması, tansiyon tedavisinin etkinliği ve kalp damar sağlığının korunması açısından hayati önem taşır.
Yüksek tansiyon kontrol altına alınmadığında kalp krizi, inme, kalp yetmezliği, periferik arter hastalığı, böbrek hastalıkları gibi ciddi komplikasyonlar gelişmesine neden olabilir. Özellikle genetik yatkınlığa sahip 40 yaş üstü yetişkinlerin ve yüksek tansiyon belirtilerine sahip kişilerin belirli aralıklarla kan basıncını kontrol ettirmek için en yakın sağlık kuruluşundan randevu almaları önemlidir.