KADİR TEKİN
Oyuncu ve model Müge Boz'un 20 yıldır sedef hastalığıyla mücadele ettiğini açıklaması, kamuoyunun dikkatini yeniden bu kronik cilt hastalığına çevirdi. Sosyal medyada ve arama motorlarında "Sedef hastalığı nedir, bulaşıcı mı, belirtileri neler, nasıl geçer?" gibi sorular öne çıkarken; bulaşıcı olmayan sedef hastalığına dair merak edilen tüm detayları derledik.
Sedef hastalığı nedir?
Sedef hastalığı (psoriasis), bağışıklık sisteminin cildi hızlandırılmış şekilde yenilemesine neden olan kronik (uzun süreli), bulaşıcı olmayan bir cilt hastalığıdır.
Normalde cilt hücreleri yaklaşık 3–4 haftada yenilenirken, sedefte bu süreç 3–7 güne kadar düşebilir.
Bu hızlanma ciltte:
Kalınlaşma
Kızarıklık
Kepeklenme/pullanma oluşturur.
Sedef hastalığı dönem dönem alevlenip (artış) sakinleşebilir (remisyon). Stres, enfeksiyonlar, bazı ilaçlar ve mevsim geçişleri tetikleyebilir.
Sedef hastalığı belirtileri neler?
Belirtiler kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen bulgular:
Cilt belirtileri
Kırmızı/pembe kabarık plaklar
Plakların üzerinde gümüş-beyaz pullanma
Kaşıntı (bazılarında yoğun)
Yanma, batma, hassasiyet
Ciltte çatlama ve kanama
Kuruluk ve "gerilme" hissi
En sık görülen bölgeler
Dirsekler
Dizler
Saçlı deri (kafa derisi)
Bel ve kuyruk sokumu
Kulak arkası
Göbek çevresi
Tırnaklar
Genital bölge (hassas bölgede farklı görünüm olabilir)
Tırnak belirtileri (çok tipik)
Tırnakta çukurcuklar (iğne ucu gibi)
Kalınlaşma
Renk değişimi
Tırnağın yataktan ayrılması (kalkma)
Kolay kırılma
Eklem belirtileri (Psoriatik artrit)
Bazı kişilerde sedef sadece ciltte kalmaz, eklemleri de etkileyebilir:
Eklemlerde ağrı, şişlik, tutukluk
Sabahları hareketle açılan sertlik
Parmaklarda "sosis parmak" görünümü
Eklem şikâyeti varsa gecikmeden doktora başvurmak önemlidir.
Sedef hastalığına ne iyi gelir?
Sedefin "tek bir mucize çözümü" yoktur; en iyi sonuç genelde doğru tedavi + tetikleyicilerden kaçınma + düzenli bakım ile alınır.
Evde destekleyici bakım (günlük rahatlatanlar)
Nemlendirici kullanımı: En önemli desteklerden biridir. Düzenli nemlendirme pullanmayı ve kaşıntıyı azaltabilir.
Ilık duş: Çok sıcak su cildi kurutup alevlenmeyi artırabilir.
Nazik temizleyiciler: Sert sabunlar tahriş edebilir.
Duştan hemen sonra nemlendirme: Cilt nemi daha iyi tutar.
Kaşımaktan kaçınma: Kaşıma, lezyonları artırabilir.
Güneş ve D vitamini etkisi
Bazı kişilerde kontrollü güneş ışığı şikâyetleri azaltabilir. Ancak güneş yanığı sedefi kötüleştirebilir.
Güneşlenme "kontrollü" olmalı; uzun süreli ve korumasız güneş doğru değildir.
Stres yönetimi
Sedefin en güçlü tetikleyicilerinden biri stres olabilir.
Uyku düzeni
Yürüyüş/egzersiz
Nefes egzersizi
Psikolojik destek alevlenmeleri azaltmaya yardımcı olabilir.
Sedef hastaları nasıl beslenmeli?
Her hastada aynı etkiyi göstermese de bazı kişilerde fayda sağlayabilen öneriler:
İşlenmiş gıdayı azaltmak
Aşırı şeker tüketiminden kaçınmak
Alkolü azaltmak/ bırakmak
Fazla kilo varsa kilo kontrolü
Omega-3 içeren besinler (balık gibi) bazı kişilerde destekleyici olabilir
Beslenme tek başına tedavi değildir ama alevlenmeleri etkileyebilir.
DOKTOR TEDAVİLERİ (EN ETKİLİ YÖNTEMLER)
Sedef hastalığında tedavi, hastalığın şiddetine göre planlanır:
Topikal tedaviler: Kortizonlu kremler, D vitamini türevleri, medikal şampuan/losyonlar
Fototerapi (ışık tedavisi)
Ağızdan ilaçlar
İğne/serum şeklinde ilaçlar
Bu tedaviler mutlaka dermatoloji hekimi kontrolünde uygulanmalıdır.
NE ZAMAN DOKTORA GİDİLMELİ?
Şu durumlarda gecikmeyin:
Hızla yayılan döküntü
Şiddetli kaşıntı ve çatlama/kanama
Saçlı deride yoğun kabuklanma
Tırnak bozulması belirginleşmesi
Eklem ağrısı/şişliği
Tedavilere rağmen geçmeyen alevlenme