Sena Parlar
Kiloluysanız ve 50 yaş üzeriyseniz kolon kanserine dikkat etmelisiniz... Kolon kanseri, günümüzde dünyada ve Türkiye'de en yaygın görülen kanser türlerinden biri olmasına rağmen, erken teşhis ve tedavi ile başarılı sonuçlar alınabiliyor. Ancak, hala birçok insan bu hastalık hakkında yeterli bilgiye sahip değil. Bu röportajda, kolon kanseri konusunda uzman bir hekimle yapılan görüşmeden, hastalığın belirtilerinden korunma yollarına, erken teşhisin öneminden tedavi yöntemlerine kadar pek çok önemli bilgiyi öğreniyoruz. Kolon kanseriyle ilgili farkındalığı artırmak ve bu hastalıkla mücadelede atılacak adımları konuşmak adına Prof. Dr. Raim İliaz önemli açıklamalarda bulundu...
Kolon kanseri erken tanı ve düzenli tarama sayesinde önlenebilen kanserlerden biri olduğunu ifade eden İliaz sözlerine şöyle devam etti:
"Bağırsakta oluşan bazı küçük oluşumlar erken dönemde tespit edilip çıkarıldığında kolon kanseri gelişmesi büyük ölçüde engellenebilir. Bu nedenle özellikle 45 yaşından sonra yapılan tarama testleri hayati önem taşımaktadır. Peki kolon kanseri nasıl gelişir? Kolon kanserlerinin büyük bölümü bağırsak duvarında oluşan polip adı verilen küçük oluşumlardan gelişir. Polipler genellikle iyi huyludur ve uzun yıllar hiçbir belirti vermeden büyüyebilir. Ancak bazı polipler zamanla değişime uğrayarak kansere dönüşebilir. Bilimsel araştırmalar kolon kanserlerinin yaklaşık yüzde 85–90'ının adenomatöz poliplerden geliştiğini göstermektedir. Bu dönüşüm çoğu zaman 7–10 yıl gibi uzun bir süreçte gerçekleşir. İşte bu nedenle düzenli tarama testleri kolon kanserini önlemede çok etkili kabul edilir."
Bağırsaklardaki polipler nasıl tespit edilir?
Polip, bağırsak iç yüzeyinden gelişen küçük kabarıklıklardır. Çoğu zaman herhangi bir belirti vermezler ve genellikle kolonoskopi sırasında tespit edilirler. Polipler saptandığında aynı işlem sırasında çıkarılabilir. Polipler genel olarak üç gruba ayrılır:
Adenomatöz polipler (adenomlar):
Kansere dönüşme riski olan poliplerdir.
Hiperplastik polipler:
Genellikle düşük risk taşırlar.
Serrated polipler:
Bazı türleri kanser gelişimi açısından önemlidir.
Araştırmalara göre 50 yaş üzerindeki bireylerin yaklaşık dörtte birinde polip görülebilmektedir.
Kimler kolon kanseri açısından risk altında?
50 yaş ve üzeri olan bireyler, ailede kolon kanseri öyküsü bulunanlar, ülseratif kolit veya çrohn gibi bağırsak hastalıkları olanlar, kilolu olanlar, sigara kullananlar, işlenmiş et ağırlıklı beslenenler, fiziksel olarak hareketsiz yaşayanlar ciddi risk altında. Ancak kolon kanseri bazı durumlarda hiçbir risk faktörü olmayan kişilerde de görülebilir.
Kolon kanserinin belirtileri nelerdir?
Kolon kanseri erken dönemde çoğu zaman belirti vermez. Bu nedenle tarama testleri çok önemlidir. Ancak belirti ortaya çıktığında; dışkıda kan görülebilir, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik dediğimiz kabızlık ya da ishal görülebilir, nedeni açıklanamayan kansızlık, karın ağrısı veya şişkinlik ve istenmeyen kilo kaybı görülebilir. Bu belirtiler her zaman kanser anlamına gelmez. Ancak görüldüğünde mutlaka bir doktora başvurulmalıdır.
Kolon kanseri taraması neden önemlidir?
Kolon kanseri taraması kanser varsa erken dönemde tespit edilmesini sağlaması ve henüz kansere dönüşmemiş polipler çıkarılarak hastalığın gelişmesi engellenmesi noktasında büyük öneme sahiptir. Bu nedenle kolon kanseri taraması, tıpta en etkili kanser tarama yöntemlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Tarama testleri ne zaman yapılmalı?
Kolon kanseri taramasına 45 yaşından itibaren başlanması gerekmektedir. Tarama için Kolonoskopi, Gaitada gizli kan testi, Dışkıda DNA testleri ve BT kolonografi yöntemleri kullanılmaktadır. Kolonoskopi en kapsamlı yöntem olarak kabul edilir. Çünkü işlem sırasında polipler görülebilir ve aynı anda çıkarılabilir. Kolonoskopi sonucu normal çıkarsa genellikle 10 yıl sonra tekrar edilmesi önerilir.
Sağlıklı yaşam kolon kanseri riskini azaltabilir
Araştırmalar bazı yaşam alışkanlıklarının kolon kanseri riskini azaltabileceğini göstermektedir. Özellikle lif açısından zengin beslenme, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı kiloyu korumak, sigara kullanmamak ve işlenmiş et tüketimini azaltmak büyük önem taşımaktadır.