KADİR TEKİN
Bilim dünyasından çarpıcı bir uyarı geldi. Rafine şeker, hücre hasarına yol açarak biyolojik yaşlanmayı hızlandırıyor ve kronik inflamasyonu tetikledi.
California Üniversitesi'nden bilim insanlarının son araştırması, özellikle paketli gıdalarda yaygın olarak bulunan rafine şekerin, obezite, diyabet, kalp hastalıkları ve hatta kanser gibi ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırladığını ortaya koydu.
Uzmanlar, modern diyetlerdeki bu tatlı tehdidin insan sağlığını sinsice sabote ettiğini vurguladı.
ŞEKERİN HÜCRELERE SALDIRISI: BİLİM NE SÖYLÜYOR?
California Üniversitesi San Francisco Tıp Fakültesi'nde beslenme ve metabolizma üzerine çalışan Prof. Dr. Robert Lustig, rafine şekerin vücutta yarattığı tahribatı şu sözlerle özetledi:
"Rafine şeker, özellikle fruktoz formunda, karaciğerde metabolize edilir ve bu süreçte hücrelere zarar veren serbest radikaller oluşur. Bu, kronik inflamasyonun temel taşlarından biridir."
Lustig'in liderliğinde yürütülen bir araştırma, şekerli içeceklerin ve işlenmiş gıdaların düzenli tüketiminin, vücuttaki inflamatuar belirteçleri artırdığını gösterdi.
Journal of Clinical Nutrition'da yayımlanan bir meta-analiz, günlük şeker tüketiminin azaltılmasının çocuklarda proinflamatuar belirteçlerde %31'lik bir düşüş sağladığını ortaya koydu.
Benzer şekilde, Yale Üniversitesi'nden beslenme uzmanı Dr. David Katz, şekerli içeceklerin "boş kalori" kaynakları olduğunu ve kalp sağlığını doğrudan tehdit ettiğini belirtti.
Journal of the American College of Cardiology'de yayımlanan bir çalışma, haftada iki kutudan fazla şekerli içecek tüketenlerde kalp krizi riskinin %20 arttığını ortaya koydu. Katz, "Bu içecekler sadece kalori bombası değil, aynı zamanda damar duvarlarında hasara neden oluyor" dedi.
KRONİK İNFLAMASYON: SESSİZ KATİL
İnflamasyon, vücudun yaralanma veya enfeksiyona karşı doğal bir savunma mekanizması olsa da, kronik hale geldiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor.
Kronik inflamasyon, Alzheimer, tip 2 diyabet, romatoid artrit ve çeşitli kanser türleriyle ilişkilendirildi.
İngiltere'deki King's College London'dan beslenme uzmanı Dr. Sarah Berry, "Rafine şeker, kan şekeri seviyelerini hızla yükselterek damar duvarlarında mikro hasarlara neden oluyor. Bu hasarlar, bağışıklık sisteminin sürekli bir 'savaş' moduna geçmesine ve kronik inflamasyona yol açıyor" dedi.
Araştırmalar, rafine şekerin bağırsak mikrobiyomunu da olumsuz etkilediğini gösterdi.
Journal of Nutritional Biochemistry'de yayımlanan bir çalışma, yüksek fruktozlu diyetlerin bağırsak bakterilerinde dengesizlik oluşturarak hipokampusta hasara neden olduğunu ve bunun hafıza sorunlarıyla bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, şekerin sadece fiziksel değil, zihinsel sağlığı da tehdit ettiğini kanıtladı.
HANGİ GIDALAR TEHLİKE SAÇIYOR?
Rafine şeker, şekerli içecekler, kahvaltılık gevrekler, paketli ekmekler, meyveli yoğurtlar, sucuk ve salam gibi işlenmiş et ürünleri gibi birçok gıdada gizlendi.
Beslenme epidemiyoloğu Marialaura Bonaccio, bu gıdaların besleyici açıdan yetersiz olmasının yanı sıra şeker, tuz ve doymuş yağlar açısından zengin olduğunu belirtti. Bonaccio, "Bu gıdalar, modern diyetin %60'ını oluşturuyor ve bu oran, özellikle Batı toplumlarında alarm verici" dedi.
SAĞLIKLI ALTERNATİFLER VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Uzmanlar, rafine şeker tüketimini azaltmanın yanı sıra anti-inflamatuar bir diyet benimsenmesini öneriyor. Akdeniz diyeti, bu konuda en etkili yaklaşımlardan biri olarak öne çıktı.
Zeytinyağı, yağlı balıklar, yeşil yapraklı sebzeler ve bitter çikolata gibi gıdalar, antioksidan ve anti-inflamatuar özellikleriyle inflamasyonu azaltmada etkili.
Dr. Berry, "Günde bir bardak limonlu su, C vitamini ve antioksidanlarla bağışıklık sistemini desteklerken, şekerli içeceklerin yerini alabilir" önerisinde bulundu.
Oxford Üniversitesi'nden obezite araştırmacısı Dr. Emma Derbyshire ise elma sirkesinin antienflamatuar etkilerinin altını çizdi:
"Seyreltilmiş elma sirkesi, inflamasyonu azaltabilir ve kilo kontrolüne yardımcı olabilir. Ancak aşırı tüketimden kaçınılmalı"
SON SÖZ: ŞEKERİ AZALT, ÖMRÜ UZAT
Bilim insanları, rafine şekerin sağlık üzerindeki yıkıcı etkilerine karşı bireyleri bilinçli olmaya çağırdı.
Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği günlük şeker alımının, toplam kalori ihtiyacının %10'unu aşmaması gerektiği vurgulandı.
Dr. Lustig, "Vücudumuzun rafine şekere ihtiyacı yok. Doğal kaynaklardan alınan şeker, lif ve besin öğeleriyle dengeleniyor. Ancak işlenmiş gıdalardaki şeker, sağlığımızın sessiz düşmanı" diyerek uyardı.
Sağlıklı bir yaşam için rafine şeker tüketimini sınırlandırmak ve gıda etiketlerini dikkatle okumak, bu tatlı tehdide karşı alınabilecek ilk adımlar.
Uzmanlar, şekerin tatlı cazibesine kapılmadan önce uzun vadeli sağlık etkilerini göz önünde bulundurmanın hayati önem taşıdığını vurguladı.