Sena Parlar
Kanser, tek bir nedene bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalık değildir. Bu nedenle "kanserden tamamen korunmak" mümkün olmasa da riskin önemli ölçüde azaltılması mümkündür. Toplumda yaygın inanışın aksine, kanserlerin yalnızca %5–10'u kalıtsal yani genetik geçişle ilişkilidir. Vakaların büyük çoğunluğu ise %90–95 oranında çevresel ve yaşam tarzı faktörlerine bağlıdır.
Tütün ve tütün ürünleri, alkol kullanımı, obezite, hareketsiz yaşam, güneş ve UV ışınlarına maruziyet, radyasyon ve kimyasal maddeler, enfeksiyonlar ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları kanser riskini artıran başlıca çevresel faktörlerdir. Peki kanserin tedavi sürecinde nelere dikkat edilmelidir? Dr. Ebru Karcı Sena Parlar'a açıkladı...
Aşırı işlenmiş gıdalar, yüksek oranda şeker ve doymuş yağ içeren besinler, yanmış/közlenmiş etler, aşırı kırmızı et ve alkol tüketiminin kansere yol açtığını açıklayan Dr. Ebru Karcı, doğal beslenme tarzının kanserden koruduğunu ifade ediyor.
Beslenme Şekli Kanser Yapar mı?
Beslenme, kanser riskini etkileyen en önemli çevresel faktörlerden biridir. Özellikle uzun yıllar boyunca sürdürülen sağlıksız beslenme alışkanlıkları bazı kanser türleriyle ilişkilendirilmektedir.
Aşırı işlenmiş gıdalar, yüksek oranda şeker ve doymuş yağ içeren besinler, yanmış/közlenmiş etler, aşırı kırmızı et ve alkol tüketimi; başta mide, bağırsak, meme ve karaciğer kanserleri olmak üzere birçok kanser türünde risk artışıyla ilişkilidir.
Buna karşılık sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve liften zengin beslenme; bağışıklık sistemini destekleyerek kanser riskinin azalmasına katkı sağlar.
Özetle, beslenme tek başına kanser nedeni değildir ancak yanlış beslenme alışkanlıkları kanser gelişimini kolaylaştırıcı bir zemin oluşturabilir.
Onkoloji Hastalarının Özel Bir Diyeti Var mıdır?
Kanser hastaları için tek tip, herkes için geçerli bir "kanser diyeti" yoktur. Beslenme planı; hastanın kanser türüne, aldığı tedaviye (kemoterapi, radyoterapi, immünoterapi vb.), yaşına, kilosuna ve ek hastalıklarına göre kişiselleştirilmelidir.
Tedavi sürecinde; vücut ağırlığını ve kas kütlesini korumak, bağışıklık sistemini desteklemek, tedaviye bağlı yan etkileri (bulantı, iştahsızlık, ağız yaraları gibi) azaltmak temel hedeftir. Bu nedenle kanser hastalarının beslenme süreci mutlaka onkoloji uzmanı ve diyetisyen iş birliğiyle planlanmalıdır. Bilinçsiz takviye kullanımı veya kulaktan dolma "kanser diyetleri" hastaya fayda yerine zarar verebilir.
Kanserden Korunmak İçin 3 Temel Yaşam Pratiği
Kanser riskini azaltmak için günlük hayatta uygulanabilecek, bilimsel olarak etkisi gösterilmiş üç temel yaşam pratiği bulunmaktadır:
1. Dengeli ve doğal beslenme
Sebze ve meyve ağırlıklı, liften zengin, işlenmiş gıdalardan uzak bir beslenme düzeni benimsenmelidir. Aşırı şeker, tuz ve paketli gıdalar sınırlandırılmalıdır.
2. Düzenli fiziksel aktivite
Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) hem kilo kontrolünü sağlar hem de birçok kanser türüne karşı koruyucu etki gösterir.
3. Zararlı alışkanlıklardan uzak durmak
Sigara, kanserin önlenebilir en önemli nedenidir. Alkol tüketimi ise mümkünse tamamen bırakılmalı, en azından ciddi şekilde sınırlandırılmalıdır.