Merve Kantarcı Çulha
Türkiye'de son yıllarda halı saha maçları sırasında kalp krizi geçirerek hayatını kaybedenlerin sayısındaki artış dikkat çekiyor. Son olarak Bolu'da halı sahada kalp krizi geçiren Ahmet Bilal Güler'in (39) yaşamını yitirmesi halı sahada maç yapanları korkuttu. Peki, halı sahada kalp krizi belirtileri neler, kimler için halı sahada maç yapmak riskli, kalp krizi anında neler yapmak gerekiyor? Tüm soruların cevabını Kardiyoloji Uzmanı Dr. Akın Torun, Merve Kantarcı Çulha'ya açıkladı.
Özellikle orta yaş ve üzeri bireylerde görülen bu durumun ciddiyetine dikkat çeken Akın Torun, halı sahalarda yaşanabilecek kalp krizlerini ve belirtilerini anlattı.
Halı sahada kalp krizi riskini artıran faktörler neler?
Halı sahada kalp krizi geçirilmesinin arkasında birçok risk faktörü bulunmaktadır. Bunların başında hareketsiz yaşam tarzı gelir.
Haftanın büyük bölümünü masa başında geçiren bireyler, aniden yoğun tempolu spora başladığında kalp zorlanır.
Sigara ve alkol kullanımı da kalp krizini tetikleyen önemli faktörler arasındadır.
Sigara damarları daraltır ve kalbin oksijen almasını zorlaştırır.
Alkol ise kalp ritmini bozarak ani kriz riskini artırabilir. Ayrıca yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve kolesterol de kalp krizinin önemli nedenleri arasındadır. Bu hastalıklar damarların tıkanmasına ve kalp kasının zarar görmesine yol açar.
Genetik yatkınlık da göz ardı edilmemelidir. Ailesinde kalp hastalığı olan bireylerin halı saha gibi yoğun aktivitelerde daha dikkatli olması gerekir.
Isınmadan maça başlamak da ciddi bir risk oluşturur. Kaslar ve kalp ani efora hazırlanmadığında, kalp aniden yüksek tempoya girmek zorunda kalır. Bu da kriz ihtimalini artırır.
Halı sahada kalp krizi belirtileri nelerdir?
Halı sahada kalp krizi genellikle aniden ortaya çıkar, ancak çoğu zaman önceden bazı belirtiler verir. Bu belirtileri bilmek, hayat kurtarıcı olabilir.
En yaygın belirti göğüs ağrısıdır. Kişi göğsünde baskı, sıkışma veya yanma hissedebilir. Bu ağrı genellikle sol kola, omuza, boyuna veya çeneye yayılabilir.
Nefes darlığı da önemli bir belirtidir. Kişi normalden fazla yorulur ve nefes almakta zorlanır. Koşarken aniden nefesi kesilen kişiler bu durumu ciddiye almalıdır.
Aşırı terleme de kalp krizinin önemli sinyallerinden biridir. Özellikle soğuk terleme şeklinde ortaya çıkar. Kişi normalden fazla terler ve kendini halsiz hisseder.
Baş dönmesi, mide bulantısı ve bayılma hissi de görülebilir. Bazı kişilerde kalp krizi sırasında mide ağrısı veya hazımsızlık hissi oluşabilir.
Halı sahada kalp krizi geçirme anındaki belirtiler neler?
Halı saha maçları sırasında kalp krizi geçiren kişilerde genellikle şu belirtiler görülür:
* Göğüste şiddetli ağrı veya baskı
* Nefes alamama
* Sol kola vuran ağrı
* Aşırı terleme
* Baş dönmesi
* Yere yığılma
* Bilinç kaybı
* Kalp ritminde düzensizlik
* Halsizlik ve güç kaybı
Bu belirtiler ortaya çıktığında zaman kaybetmeden müdahale edilmelidir. Çünkü kalp krizinde ilk 5-10 dakika hayati önem taşır.
Halı sahada kalp krizi geçiren birine nasıl müdahale edilmeli?
Halı sahada kalp krizi geçiren birine doğru müdahale hayat kurtarabilir. Öncelikle kişi hemen yere yatırılmalı ve hayati bulguları değerlendirilmeli aynı anda da bir başka kişi tarafından acil sağlık ekipleri aranmalıdır. Bu tarz durumlarda biri 112'yi arasında demek yerine ismen bir kişiyi görevlendirmek daha net bir yaklaşım sağlayacaktır.
Eğer kişi bilincini kaybetmişse ve nabzı alınamıyorsa, kalp masajı yapılmalıdır. Kalp masajı, kalbin yeniden çalışmasına yardımcı olur ve beyne oksijen gitmesini sağlar.
Olay yerinde otomatik kalp şok cihazı (AED) varsa, mutlaka kullanılmalıdır. Bu cihazlar kalp ritmini düzenleyerek hayatta kalma şansını artırır.
Panik yapılmadan hızlı ve bilinçli hareket edilmesi, kişinin hayatını kurtarabilir.
Halı sahada kalp krizi riskini azaltmak için neler yapılmalı?
Halı sahada kalp krizi riskini azaltmak için bazı önlemler alınmalıdır. Öncelikle düzenli sağlık kontrolü yapılmalıdır. Özellikle 30 yaş üzeri bireylerin spor yapmadan önce en az 1 kez kalp muayenesinden geçmesi önemlidir.
Isınma hareketleri mutlaka yapılmalıdır. Maça başlamadan önce en az 10-15 dakika ısınmak kalbin tempoya alışmasını sağlar.
Sigara ve alkol kullanımından uzak durulmalıdır. Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz kalp sağlığını korur. Yeterli su tüketimi de oldukça önemlidir. Susuzluk kalp ritmini olumsuz etkileyebilir.
Kimler halı sahada daha fazla risk altındadır?
Bazı kişiler halı sahada kalp krizi açısından daha yüksek risk altındadır. Bu kişiler şunlardır:
* 35 yaş üstü bireyler
* Sigara kullananlar
* Yüksek tansiyon hastaları
* Şeker hastaları
* Kolesterol hastaları
* Aşırı kilolu kişiler
* Hareketsiz yaşam sürenler
* Ailesinde kalp hastalığı olanlar
Bu gruptaki kişilerin spor yapmadan önce mutlaka doktora başvurması gerekir. Unutulmamalıdır ki spor bir risk faktörü değil aksine bilinçli yapıldığı taktirde her türlü kalp damar hastalığının önüne geçmek için bir şifadır.