HABER MERKEZİ
Gazlı içecekleri bırakan bazı kişilerde şişkinlik ve gaz şikâyetlerinin azaldığı gözlemleniyor.
Gazlı içecek tüketimi, özellikle şekerle tatlandırılmış ürünler söz konusu olduğunda, uzun süredir birçok sağlık sorunu ile ilişkilendiriliyor. Uzmanlara göre, her gün gazlı içecek içmeyi bırakmanın vücutta kısa ve uzun vadede çeşitli etkileri bulunuyor.
İlk günlerde yoksunluk belirtileri görülebiliyor
Gazlı içecekleri bırakmanın ilk aşaması bazı kişiler için zorlayıcı olabiliyor. Şekerin dopamin sistemi üzerindeki etkisi nedeniyle, beslenmeden çıkarılmasının kaygı ve depresif hislere yol açabildiği ifade ediliyor. Ayrıca gazlı içeceklerin çoğunda kafein bulunması da geçici yorgunluk ve baş ağrısı gibi belirtileri beraberinde getirebiliyor.
Tufts Üniversitesi'ndeki Food Is Medicine Institute'un direktörü ve kardiyolog Dariush Mozaffarian bu süreci şöyle değerlendirdi:
"Gazlı içeceklerin çoğu aynı zamanda kafein içerir; bu nedenle onları bırakmak birkaç gün sürebilen yorgunluk, baş ağrısı ya da genel bir 'halsizlik' hissine neden olabilir." Mozaffarian, bu şikâyetlerin kısa sürede geçtiğini de vurguladı.
Odaklanma ve enerji artabiliyor
Uzmanlara göre düzenli gazlı içecek tüketimi, kısa süreli bir "şeker yükselişi"nin ardından enerji düşüşüne neden oluyor. Mozaffarian, bu durumu şu sözlerle açıkladı:
"Bu durum enerji, konsantrasyon ve ruh halini tüketebilir ve açlığı artırarak atıştırmaya ve aşırı yemeye yol açabilir."
Gazlı içeceklerin bırakılmasıyla birlikte bu dalgalanmaların önüne geçilebildiği, birkaç gün içinde daha iyi odaklanma ve daha dengeli enerji düzeyleri görülebildiği belirtiliyor.
Sindirim sistemi rahatlayabiliyor
Gazlı içecekleri bırakan bazı kişilerde şişkinlik ve gaz şikâyetlerinin azaldığı gözlemleniyor. Aile diyetisyeni ve The Nutrition Changer'ın kurucusu Qianzhi Jiang bu konuda şunları söyledi:
"Bazı insanlar daha az şişkinlik hissedebilir, çünkü gazlı içecekler sindirim sisteminde gaz birikimine katkıda bulunabilir."
Diyabet riski düşebiliyor
Araştırmalar, şekerle tatlandırılmış içeceklerin tip 2 diyabet gelişme riskini artırdığını ve diyabeti olan kişilerde daha olumsuz sonuçlarla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlara göre, birkaç hafta ya da ay boyunca gazlı içecek tüketmemek kan şekerinin daha sağlıklı seviyelerde seyretmesine katkı sağlayabiliyor.
Haziran ayında Amerikan Diyabet Derneği toplantısında sunulan bir çalışmada, tip 2 diyabetli kadınların öğünlerden sonra diyet soda yerine su tüketmesinin daha iyi glisemik kontrol sağladığı ve diyabet remisyonu olasılığını artırdığı bildirildi.
Kilo kaybı görülebiliyor ama tek başına yeterli değil
Gazlı içeceklerin bırakılması, özellikle bu içeceklerden yüksek miktarda kalori alan kişilerde kilo kaybına yol açabiliyor. 2023 tarihli bir çalışmada, gazlı içecek gibi şekerli içeceklerin hem çocuklarda hem de yetişkinlerde daha yüksek vücut ağırlığı ve vücut kitle indeksiyle ilişkili olduğu belirtildi.
Qianzhi Jiang, bu durumu şöyle ifade etti:
"Şekerle tatlandırılmış içecekler genellikle boş kalori açısından zengindir; yani vücut işlevlerini desteklemek için fazla besin öğesi sağlamadan kalori verirler."
Ancak Uluslararası Gıda Bilgi Konseyi'nde gıda ve beslenme kıdemli direktörü olan Monica Amburn kilo kaybının garanti olmadığını hatırlattı:
"En önemli olan, günlük toplam kalori alımıdır. Gazlı içeceği bırakmak, hâlâ yaktığınızdan fazla kalori alıyorsanız kilo kaybını garanti etmez."
Cilt sağlığı ve yaşam süresi üzerinde etkiler
Araştırmalar, rafine şeker tüketiminin cilt sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini gösteriyor. Günlük gazlı içecek tüketiminin ergenlerde orta ve şiddetli akne riskini artırdığı da belirtiliyor.
Uzun vadede ise gazlı içecekleri bırakmanın kronik hastalık riskini azaltabileceği ifade ediliyor. 2019'da yapılan bir Avrupa araştırmasında, günde en az iki bardak gazlı içecek içmenin erken ölüm riskini artırdığı bulundu.
Mozaffarian'ın 2025 tarihli çalışması da şekerli içeceklerin küresel ölçekte tip 2 diyabet ve kalp hastalığı yüküne milyonlarca yeni vaka düzeyinde katkı sağladığını ortaya koydu.
Mozaffarian, bu süreci şu sözlerle özetledi:
"Zamanla bu durum, visseral yağlanmaya, insülin direncine, kilo alımına, iltihaplanmaya ve nihayetinde diyabet ve diğer metabolik hastalıklara yol açar."
Kademeli azaltma önerileri
Uzmanlar, gazlı içecekleri tamamen ve bir anda bırakmak yerine kademeli azaltmayı öneriyor. Daha küçük bardaklar kullanmak, sıfır kalorili aromalı maden suları gibi alternatiflere yönelmek, etiketleri dikkatle okumak ve yüzde 100 meyve suyunu suyla seyreltmek bu öneriler arasında yer alıyor. Yanında su şişesi taşımanın da gazlı içecek tüketimini azaltmaya yardımcı olabileceği belirtiliyor.