MERVE KANTARCI ÇULHA
Mide yanması, şişkinlik ve hazımsızlık gibi şikâyetlerle kendini gösteren gastrit, modern çağın en yaygın sağlık sorunlarından biri haline geldi. Peki, gastrit teşhisi alan her hasta aynı beslenme programını mı uygulamalı, gastrite ne iyi gelir? Sosyal medyada dolaşan mide için kesin yasaklar listesi ne kadar doğru?
Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral, Merve Kantarcı Çulha'nın sorularını yanıtlayarak ezber bozan açıklamalarda bulundu.
Gastrit tedavisinde tek bir mucize reçete olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Göral, midedeki yangıyı dindirecek doğal desteklerden bilimsel temelli probiyotik kullanımına kadar merak edilen tüm sorulara açıklık getirdi. İşte kudret narından kantaron yağına, ev yoğurdundan bitki çaylarına kadar mide dostu bir yaşamın şifreleri...
Gastriti olan hastalarda tamamen yasaklanması gereken besinler var mı, yoksa kişiye göre değişen bir diyet mi uygulanmalı?
Gastrit söz konusu olduğunda "herkes için tamamen yasak" tek bir liste yoktur, ama bazı besinler çoğu hastada belirgin şekilde şikâyetleri artırdığı için, genelde kaçınılması önerilir.
Acılı, baharatlı gıdalar, çok sıcak ve çok soğuk içecekler, alkol, kahve, turşu, sirke, acılı ve bol salçalı besinler mideyi rahatsız edebilir ve mide şikâyetlerinin artmasına neden olur. Yine de en doğru yaklaşım kişiye özel bir diyet planıdır.
Genelde hangi yiyeceklerden uzak durulmalı?
Aşağıdaki yiyecek ve içecekler mide mukozasını tahriş edebilir ve reflü, gastrit belirtilerini artırabilir:
-Aşırı baharatlı yiyecekler (acı biber, pul biber vb.)
-Kızartmalar ve çok yağlı gıdalar
-Alkol, koy çay
-Kafeinli içecekler (kahve, bazı çaylar, enerji içecekleri)
-Asitli içecekler (gazlı içecekler)
-Çok asidik gıdalar (portakal, limon, domates bazı kişilerde)
İşlenmiş ve paketli gıdalar
Yüksek dozlarda C vitamini almayın.
Kavurma, sakatat, mayonez ve soslar,
Bunlar "kesin yasak" değil, ama çoğu hastada semptomları kötüleştirir.
Kişiye göre değişenler yiyecekler hangileri?
Bazı besinler bir kişide sorun yaratırken diğerinde yaratmayabilir. Örneğin:
-Süt ve süt ürünleri (bazı kişilerde rahatlatıcı, bazılarında rahatsız edici olabilir)
-Çiğ sebzeler
-Lifli gıdalar
-Kahve ve çay
-Baharat düzeyi düşük yemekler bile bazı hassas kişilerde sorun çıkarabilir
Bu yüzden deneme–yanılma ve semptom takibi önemlidir.
Genelde daha iyi tolere edilen yiyecekler neler?
Haşlama, buharda veya fırında pişmiş yemekler
Az yağlı proteinler (tavuk, balık)
Muz, pirinç, patates gibi mideyi yormayan gıdalar, yulaf ezmesi, yoğurt, badem
Ilık ve yumuşak kıvamlı yiyecekler
Genelde gastriti ve mide şikâyeti olanlara, organik pekmez, tahin, kudret narı, karanfil ve kantaron yağı (özellikle batı anadoluda) öneriyoruz ve yarar sağlamaktadır.
Doğal yöntemler (bitki çayları, probiotikler v.b), gastrit tedavisinde ne kadar etkili ve güvenilirdir?
Doğal yöntemler; gastrit şikâyetlerini hafifletmeye yardımcı olabilir, ancak tek başına tedavi edici olarak görülmemelidir.
Gastrit; Helicobacter pylori enfeksiyonu, aşırı mide asidi, ağrı kesici ilaç kullanımı (özellikle NSAİİ), stres veya reflü gibi nedenlerle oluşabilir ve bu nedenlerin bir kısmı tıbbi tedavi gerektirir.
1. Bitki Çayları (Papatya, Zencefil, Rezene, Melisa vs.)
Etkililik: Bazı bitkiler gastrit semptomlarını hafifletebilir: Örneğin,
Papatya: Antienflamatuar etki, mideyi yatıştırabilir.
Zencefil: Bulantıyı azaltır, mide boşalmasını düzenleyebilir.
Rezene: Gaz ve şişkinliği azaltır.
Melisa / Nane: Spazm çözücü etki; fakat nane reflüyü artırabilir, gastritte bazı kişilerde kötüleşme yapabilir.
Güvenilirlik: Genelde güvenli, ancak çok yoğun tüketim mide asidini artırabilir. Ancak, gastriti H. pylori'ye bağlı olan kişilerde tek başına yeterli değildir. Reflü eşlik ediyorsa nane ve zencefil bazı kişilerde rahatsızlık verebilir.
2. Probiyotikler
Bilimsel çalışmalar probiyotiklerin, H. pylori tedavisinde antibiyotik etkinliğini artırabileceğini, yan etkileri (ishal, gaz) azaltabileceğini, mide-mukozasında iyileşmeyi destekleyebileceğini gösteriyor.
Helikobakteri tedavisi sonrası, bağırsak mikrobiyatası bozulmaması için de, probiotikler öneriliyor. Probiotik, ilaç şeklinde alınabileceği gibi, ilaç dışı yollardan da alınır.
En iyi probiyotiler, aslında, ev yoğurdu, ev yoğurdan yapılan ayran, kefir, şalgam suyu ve lahana turşusudur.
Tek başına H. pylori'yi ortadan kaldırmaz, ancak destek tedavi olarak bilimsel temeli güçlü yöntemlerden biridir. Genelde güvenlidir. Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde hekime danışarak kullanılması gerekir.
3. Evde uygulanabilecek doğal destekler
Bal (özellikle Manuka Balı): Antimikrobiyal etkisi nedeniyle H. pylori'yi baskılayabilir, fakat yok etmez.
Aloe vera suyu: Antienflamatuardır, bazı hastalarda rahatlatıcı olabilir. Aşırı tüketimde ishale yol açabilir.
Lahana suyu: Mide mukozasını iyileştirmeye yardımcı olduğuna dair eski çalışmalar var, ancak modern kanıtlar sınırlıdır.
Zerdeçal (Kurkumin): Güçlü antienflamatuar etkisi; mideyi rahatlatabilir. Ancak yüksek dozlar mideyi daha da tahriş edebilir.
Kantaron yağı, organik dut pekmezi, tahin ve kudret narı
Ne kadar güvenilir?
Doğal yöntemler genellikle: Semptom hafifletici, Destekleyici olup, yan etkisi ilaçlara göre daha düşüktür. Ancak tek başına tedavi değildir.
Şu şekilde özetleyebiliriz;
✔ Bitki çayları semptomları hafifletir.
✔ Probiyotiklerin etkisi bilimsel olarak en güçlü destek yöntemidir
✔ Bal, aloe vera, zerdeçal gibi ürünler yardımcı olabilir
❌ Hiçbiri tek başına H. pylori veya ciddi gastriti tedavi etmez
❌ Aşırı kullanım mideyi tahriş edebilir