Merve Kantarcı Çulha
Görünüşüyle iştah kabartan, kokusuyla büyüleyen çilek, aslında sofralarımızın en "hassas" misafirlerinden biri. Çünkü çileğin kabuksuz ve gözenekli dokusu, onu dış etkenlere karşı savunmasız bırakırken, üretim aşamasında kullanılan tarımsal ilaçların (pestisit) meyvenin içine sızmasına neden olabiliyor. Peki, severek tükettiğimiz bu meyve nasıl yıkanmalı, sirkeyle mi karbonatla mı?
Merve Kantarcı Çulha'ya açıklamalarda bulunan Beslenme ve Diyet Uzmanı Nilay Sampanoglou Cansever, çilek tüketiminde doğru bilinen yanlışları ve temizleme yöntemlerini anlattı.
Cansever'e göre, çileği sadece suyun altına tutmak yeterli değil. Tarım ilacı kalıntılarını minimize etmek için bilimsel yöntemlerle temizlik şart. Ayrıca çilek sonrası oluşan kaşıntıların her zaman "alerji" olmayabileceğine dikkat çeken uzman, "histamin intoleransı" riskine karşı da tüketicileri bilgilendirdi.
Çilekte ilaç kalıntıları neden çok fazla görülüyor?
Çilek tamamen uzak durulması gereken bir meyve değil, gerçekten alerjiniz yoksa tabi, sadece dikkatli tüketilmesi gereken bir meyve. Çilek, yüzey yapısından ve kabuğunun olmamasından dolayı tarımsal ilaç kalıntılarını tutabilen meyveler arasında gösteriliyor.
Narin yapısı, toprağa yakın yetişmesi ve gözenekli yüzeyi kısacası zararlılara karşı hassas olması sebebiyle üretim sürecinde yapılan yoğun ilaçlamalar, bu endişeyi artırıyor.
Yapılan analizlerde çileklerde pestisit kalıntısının fazla olduğu söylenmektedir bu yüzden mümkünse organik tarım ile üretilmiş çilekler tercih edilmelidir. Ayrıca tüketilmeden önce karbonatlı su veya sirkeli suda bekletilerek yüzeysel pestisitler azaltılabilir.
Çilek nasıl yıkanmalı?
Evde uygulanabilecek en pratik yöntemlerden biri karbonatlı suyla/sirkeli suyla temizleme yöntemidir.
Tuzlada yıkanabilir ama tuz böcekçileri veya yüzey kirlerini çıkarmaya yardımcı olabilir, pestisit temizleme konusunda karbonat kadar güçlü değildir.
Karbonatlı su kalıntılar için, sirke küf/mikroplar için daha doğru tercihlerdir.
Çilekleri yıkamadan önce saplarını kesinlikle koparmayın.
Karbonatla yıkama nasıl olmalı?
* 1 litre suya 1 tatlı kaşığı karbonat ekleyin
* Çilekleri 10–15 dakika bekletin
* Ardından bol suyla durulayın
* Kâğıt havlu üzerinde kurutun
Sirke ile yıkama nasıl olmalı?
* 1 ölçü sirke+3 ölçü su(1 bardak sirke +3 bardak su) koyun
* Çilekleri 5 dakika bekletin
* Ardından bol suyla durulayın
* Kâğıt havlu üzerinde kurutun
Çilek yedikten sonra kaşıntı oluyorsa ne anlama gelir?
Bazı kişiler çilek tükettikten sonra dudakta karıncalanma, ağız içinde kaşıntı, ciltte kızarma ya da mide rahatsızlığı yaşayabiliyor. Çilek küçük tohumlu ve yüzeyi geniş olduğu için alerjen proteinlerle temas fazladır.
Çilek alerjisinde belirtiler neler?
Bağışıklık sisteminin çilekteki bazı proteinlere aşırı tepki vermesidir.
Belirtiler:
* Dudak ve dilde kaşıntı
* Boğazda rahatsızlık hissi
* Kurdeşen
* Burun akıntısı
* Göz sulanması
* Nefes darlığı
Histamin İntoleransı nedir?
Bu durum klasik alerji değildir. Vücudun histamini parçalamakta zorlanması sonucu ortaya çıkar.
Belirtiler:
* Baş ağrısı
* Yüz kızarması
* Çarpıntı
* Şişkinlik
* Gaz
* İshal
* Burun tıkanıklığı
* Kaşıntı
Alerji mi, histamin mi? Nasıl ayırt edilir?
1. Az miktarda bile oluyorsa alerji ihtimali daha yüksektir
2. Yenilen miktar arttıkça oluyorsa, histamin intöleransı düşünülebilir
3. Her seferinde aynı tepki varsa, alerji ihtimali daha yüksek
4. Başka gıdalarda sorun yaratıyorsa, histamin hassasiyeti düşünülebilir
En doğru çilek hangisi?
Sonuç olarak çilek ne masum ne de tamamen suçlu bir meyve. Doğru yerden alınmış, iyi temizlenmiş ve kişisel hassasiyetlere dikkat edilerek tüketilmiş çilek çoğu insan için sağlıklı bir besindir. Tabi ki en doğru çilek mevsiminde yenilendir ve tabi ki ölçülü tüketmeye de dikkat etmek gerekir.