Johann Sebastian Bach doğum gününde unutulmadı. Google kullanıcıları bugün çok farklı Johann Sebastian Bach Doodle ile karşılaştı. Johann Sebastian Bach'in doğum gününü kutlamak için hazırlanan interaktif doodle'da kullanıcılar istedikleri notalardan bestelerini hazırlayabiliyorlar. Bach'ın besteleri Brandenburg Konçertoları, Goldberg Varyasyonları, Si minor Missa, 2 Çile, ve 200 tanesi günümüze kadar ulaşmış 300'den fazla kantatayı kapsamaktadır. İşte Johann Sebastian Bach hakkında merak edilenler.
JOHANN SEBASTİAN BACH HAKKINDA BİLİNMEYEN O GERÇEK!
Ölümünden yüz yıl kadar sonra dünyanın en iyi bestecilerinden biri olarak genel kabul gören ve günümüzde de çoğu müzik insanı tarafından dünyanın en iyi müzisyeni olarak kabul edilen Bach, kendi yaşamı sırasında pek de anlaşılamamış ve yeterince takdir edilememiş bir sanatçıydı. Yaşamı maddi ve manevi güçlüklerle geçen Bach’tan mirasçılarına muazzam bir nota arşivinden başka pek bir şey kalmamıştır. Bu nedenle ciddi bir yoksullukla yüzleşen Bach’ın dul eşi, yalnızca 40 taler gibi çok düşük bir ücret karşılığında, Bach’ın ölümünden iki yıl sonra onun bazı müzik eserlerini satmak zorunda kaldı. Bach’ın kaybolan pek çok bestesinin yanında şanslı olan satılmış yapıtlar, bu sayede günümüze kaldı. Ne yazık ki Bach da çoğu büyük sanatçı gibi, gerçek değeri yaşadığı dönemde anlaşılamamış ve yapıtlarına gereken ilgi ve övgü gösterilmemiş bir dâhi olarak yaşadı.
Çağdaşları tarafından değerlendirilemeyen Bach, son yirmi üç yılını geçirdiği Leipzig kentindeki St. Thomas Müzik Okulu’na müdürlük, St. Thomas Kilisesi’ne de Kantorluk seçmelerine başvurduğunda, başvuran adaylar arasından yalnızca dördüncü yedek olarak seçilebilmiş ve ancak önünde yer alan kişilerin bu görevleri kabul etmemesi sayesinde bu unvanlara sahip olabilmişti. Dönemin Leipzig Başkonsülü bu atamayı “En iyilerine sahip olamadığında, vasatlarla yetinmek gerekir” şeklinde yorumlayarak Bach’ı vasat bir müzisyen olarak niteliyordu. Ölümünün hemen ardından da St. Thomas Müzik Okulu Kurulu Bach için “İyi bir öğretmen değildi” açıklamasını yapacaktı.
FEDAKÂRLIĞIN ACI SONUCU
Müzik yeteneği inanılmazdı fakat onun başarısının asıl parçasını, tüm yaşamını eşsiz müzikler yaratmak için varoluşunu yok sayarak kendisini çılgın bir takıntıyla notalara hapsetmesi oluşturdu. Bunun bedelini de kendi yeteneğinin, çalışkanlığının ve fedakârlığının çok altındaki meslektaşları tarafından kabul görmeyerek, yoksulluk çekerek, çevresine ve ailesine sonu gelmeyen sorunlar ve acılar yaşatarak ödedi.
MÜZİK, MATEMATİKTİR
Müziği armoni bilgisi ve matematikle tasarlarken, bir yandan da kullandığı bu iki araç sayesinde bestelerine sözdizimsel mesajlar katıyordu. Alman notalama sisteminde B-A-C-H harfleri, bu sıralamayla büyük bir basitliğe ve derin bir güzelliğe sahip olan kromatik (yarım tonlardan oluşan ses dizisi) motif Si bemol - La - Do - Si bekâr notalarına denk düşmektedir. Bach, ismini oluşturan bu harflerin alfabedeki sıra sayılarını da işin içine katarak dili, matematiği ve müziği bir araya getiriyordu. Bu harflerin alfabetik sıraları olan 2 - 1 - 3 - 8 rakamları toplandığında 14 sayısını veriyordu ve bu sayı, Bach’ın ön isimleri olan Johann ve Sebastian’ın ilk harflerinin alfabetik sıraları ile kendi isminin harflerinin alfabetik sıralarının toplamı olan 41’in tersiydi. Böylece Bach, Si bemol - La - Do - Si bekâr temasının bulunduğu 14 notalık 41 ölçü besteleyerek matematik ile müzik arasında ne kadar derin bağlar kurduğunu gösteriyor ve bu yolla kendi ismini yapıtlarına matematiksel-müzikal bir alfabeyle yerleştiriyordu.
Walther’a ithaf ettiği, 14 ölçü uzunluğundaki bir kanonunda her sesi, Walther’in harflerinin alfabetik sıralarının toplamı olan 82 nota içerecek şekilde düzenliyor, bu sayıyla, kendi isminin harflerinin toplamı olan 41 sayısının iki katını elde ederek, Walther’in, kendisinden iki kat değerli olduğuna vurgu yaparak onu övüyordu.
Yaşamının son üç yılında çoğunlukla Son Füg (Die Kunst der Fuge) isimli bestesi üzerine çalışan Bach, tamamlanmış kısımları bir saat kadar süren fakat bitiremeden hayata veda ettiği bu çalışmasında Si bemol - La - Do - Si bekâr temasını belirgin şekilde kullanmıştır. Son Füg’ü oluşturan kontrpuanlardan 4, 8, 11 ve 18’de B-A-C-H teması kendisini gösterir. On dört füg ve 4 kanondan oluşan bu yapıt, çoğu müzik insanı için Bach’ın başyapıtı sayılmaktadır.
BACH'IN İÇ DÜNYASINA YOLCULUK
Bach’ın yaşamının kesitlerini aktarmayı ve yaşamının tarihsel ilerleyişinden çok, bu büyük müzisyenin iç dünyasını kestirmeyi hedefleyen ve bir yandan da onun son yıllarının büyük çalışması olan Son Füg’ü inceleyen küçük fakat etkili bir kitabı, Fransa’nın en önemli yayınevlerinden Gallimard yayınlandı. Armand Farrachi’nin kaleme aldığı, ‘Bach, Son Füg’ adlı bu eseri Türkçe’ye kazandıransa Can Yayınları oldu.
Kitap, yapıt vermenin zor olduğu biyografi alanında, Stefan Zweig’in kaleme aldığı biyografilerin lezzetine benzer bir tat içeriyor ve kronolojiye boğulmuş bir yaşam öyküsü yerine, zihinsel bir öyküleme yaparak, Bach’ın iç dünyasına, onun dünyayı kavrayış biçimine dair girişimlerde bulunuyor.
JOHANN SEBASTİAN BACH KİMDİR?
Johann Sebastian Bach, 21 Mart 1685 tarihinde Almanya'da dünyaya geldi.
Bach sülalesi, yüzyıllar süren bir sülaledir ve hemen hemen her bireyi müzisyendir. Bach ailesi, 16. ve 17. yüzyıllar boyunca ailenin doğan her ferdini müzisyen olarak yetiştirdi ve eğitti. Dededen toruna her birey birbirine müzikle bağlanmıştır.
Henüz 9 yaşında annesini, bundan bir sene sonra da babasını kaybeden Bach, hayatının en sıkıntılı dönemlerini daha çocuk yaşlarda yaşamaya başladı.
Bu ani ölümlerle sarsılmasının yanı sıra, org çalan ağabeyinin yanında kendini geliştirmeye başladı.
Bach, Mattehaus Kilisesi'ne soprano olarak girdiğinde daha 15 yaşındaydı. O sırada besteci Georg Böhm Lüneburg’da Johannes Kilisesi'nin orgculuğunu yapıyordu. Bach bu ustadan çok faydalandı. Bach’ın org için yazdığı ilk eserlerde Böhm’ün etkileri fark edilir.
Bir süre sonra Armstad'ta org çalmaya başlayan Bach, daha ciddi, daha fazla para kazanabileceği, daha profesyonel bir iş istiyordu. Bir zaman sonra aradığını Mühlhausen’de buldu. Bugün mevcut olan eserlerinden birkaçını bu dönemde yapmasına karşın, burada yaptığı bestelerin büyük bir kısmı günümüze ulaşmamıştır.
Bach, hayatı boyunca 1000'in üzerinde beste yaptı. Ancak Günümüze ulaşan eserleri, ikinci evliliğinden olan Carl Phillip Emanuel’in arşivine aldıklarıyla sınırlı kaldı.
Bir süre sonra Leipzig’e dönen Bach’ın gittikçe artan hastalıkları kendisini ve yakınlarını endişelendirmeye başladı.
Yoğun çalışması ve özellikle nota kopyalaması sırasında yorulan gözleri, yıllar geçtikçe göremez hale geldi. 1749 senesinde gözlerinden bir ameliyat geçirdi ve ameliyat sonrasında mevcut durum daha da kötüleşerek gözlerini tamamen kaybetti.
Görme yetisini kaybetse de inancından ve hırsından hiçbir şey kaybetmeyen Bach, çalışmalarına aynen devam etti.
Bu dönem en önemli çalışmalarından biri damadı ve çömezi Altnikol’a yazdırdığı Son Koral’idir. Bu koral “En büyük sıkıntılara düştüğümüzde” sözleri ile başlıyordu. Bach, ölümünün yaklaştığını hissedince o koralin başına “Tanrım işte katına çıktım” cümlesini de ekletmiştir.
Ölümünden on gün evvel gözleri yeniden görmeye başlasa da, artık bir eser verebilecel halde değildi.
Johann Sebastian Bach, 28 Temmuz 1750 tarihinde, akşam saat 8:45'te yüksek bir ateşin ardından inme inmesi ve inmeye karşı yapılan sağaltım tedavisinin sonuçsuz kalmasının ardından hayata gözlerini yumdu.