İhbar tazminatı nedir? İhbar tazminatı hesaplaması nasıl yapılır?

İşçileri ve işverenleri ilgilendiren, işten çıkarılmayı kapsayan süreçle ilgili bir bilgi olan ihbar tazminatı her çalışanın sahip olması gereken hakların başında geliyor. İşçi ve işveren arasında anlaşmazlık sorunu yaşanmasına sebep olan konular arasında ihbar tazminatı yer alıyor. Peki ihbar tazminatını önemli kılan nedir? İhbar tazminatı nedir? Hesaplaması nasıl yapılır? Çalışanların merak edeceği ve bilmesi gerektiği detaylar sizlerle…

İhbar tazminatı nedir?

İşçi ve işveren arasında anlaşmazlık konusu olan tutarlardan bir tanesi de ihbar tazminatıdır. İşveren ve işçinin bilmesi gereken en önemli konulardan birisidir. İhbar tazminatı işçinin işten haber verilmeden veya ihbar süresi bitiminden önce işveren tarafından işçiye ödenmek zorunda olan tutardır. Bu durum tam tersi için de geçerlidir. Yani işçi kanununda belirtilen süreler dahilinde haber vermeden işin bırakılması durumunda işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalmaktadır. İhbar tazminatında amaç, çalışanın ya da işverenin işi bırakma ya da işten çıkarma niyetlerini makul bir sürede karşı tarafa bildirmelerini sağlamaktır.

İhbar süresi nasıl hesaplanır?

Aşağıda bulunan listede işte bulunma süresine (kıdemine) göre ihbar süresi nasıl hesaplanır, ihbar süresi nasıl kullanılır, 2015 ihbar sürelerini görebilirsiniz.

İş Sözleşmeleri;

A. İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,

B. İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

C. İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,

D. İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra feshedilmiş sayılır.

Yukarıda belirtilen iş sözleşmelerinde yer alan bildirim süresine uymadan fesih eden taraf, söz konusu sürenin ücretini ihbar tazminatı olarak karşı tarafa ödemekle yükümlüdür.

İhbar tazminatı alma koşulları nelerdir?

4857 sayılı iş kanununun 17. Maddesi gereğince iş sözleşmeleri fesih edilmeden önce diğer tarafa yazılı olarak bildirilmesi gerekmektedir. Buna göre 6 aya kadar süren çalışmalarda 2 hafta, 6 ay ile 1.5 yıl arası süren çalışmalarda 4 hafta, 1.5 yıl ile 3 yıl arası süren çalışmalarda 6 hafta, 3 yıldan uzun süren çalışmalarda ise 8 hafta bildirim süresi uygulanmaktadır. Yani bu uygulanan sürelerden önce iş sözleşmesinin fesih edileceği karşı tarafa yazılı olarak bildirilmelidir. Aksi halde ihbar tazminatı ödenmesi zorunludur.

Performans, işçinin davranışları, işin işverenin veya işyerinin gereklerine veya herhangi başka sebeple iş sözleşmesini fesih etmek isteyen taraf, sözleşmenin fesih edileceğini bu sürelere bağlı olarak karşı tarafa bildirmekle yükümlüdür. Bunun aksi durumunda ihbar tazminatı öder. Öte yandan iş sözleşmelerinin işveren tarafından deneme süresi içinde veya 4857/25 ile belirtilen esaslar içerisinde feshi halinde işçiye herhangi bir ihbar tazminatı ödenmez. İş sözleşmesinin işçi

Yeni yılla birlikte kıdem tazminatı hesapları da değişti. Çalışılan her yıl için asgari ücretlilere 528,9, yüksek maaşlılara 583,18 lira avantaj oluştu.

Milyonlarca SSK'lının sigortası niteliğindeki kıdem tazminatı, yeni yılla birlikte arttı. Tazminat tavanı memur maaşlarındaki artışla birlikte 583,18 lira yükselerek 5 bin 434 lira 42 kuruştan 6 bin 17 lira 60 kuruşa çıktı. Bu tutar 30 Haziran'a kadar geçerli olacak, 1 Temmuz'da memur maaşlarındaki artışla yükselecek. Asgari ücretlinin kıdem tazminatı da 1 Ocak'ta yürürlüğe giren yüzde 26.05 artışla yükseldi.

Buna göre, bu yıl işsiz kalanların tazminatı, çalıştığı her yıl için 2 bin 29 lira 50 kuruş yerine 2 bin 558 lira 40 kuruştan hesaplanacak. Çalışılan yıl başına kazanç 528,9 lira olacak. Kıdem tazminatı her yıla 1 aylık brüt ücret kadar hesaplanıyor.

Ancak tazminat, belirlenen tavanı aşamıyor. Çalışanın kıdem tazminatı alabilmesi için isteği dışında işten ayrılması gerekiyor. Bunun istisnaları da var. Erkek işçi askerlik, kadın evliliği nedeniyle (1 yıl içinde) ayrılırsa kıdem tazminatını alabilir. Emekli olmak için işten çıkanlar da kıdem alır. Haklı fesihle işten ayrılana da kıdem tazminatı ödenir.

Kıdem tazminatı tavanı altı ayda bir yükseltiliyor. Ödemenin yapıldığı tarihteki kıdem tazminatı tavanını aşmayan söz konusu tazminat tutarları için ödenen vergiler iade edilecek. Aşan tutarların vergisi ise iade edilmeyecek.

Örneğin geçen yılın ocak ayında işten ayrılan bir kişiye on yıllık hizmetinin karşılığı olarak 60 bin lira tazminat ödenmişse, o tarihteki 5.001 TL’lik tavan dikkate alınarak 50 bin 10 TL’ye kadar olan tutar için ödenen vergi iade edilecek.

Basın iş kolunda çalışanlar için ise 24 aylık brüt ücrete kadar olan tazminatlar için ödenen vergiler iade edilecek.

kendi isteği ile işten ayrılabilir ve tazminat alabilir. Emeklilik şartını yerine getirmiş çalışanlar da kıdem tazminatı alabilir.

4857 Sayılı İş Kanunu Süreli Fesih başlıklı 17.maddesine göre; Madde 17 – Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. İş sözleşmeleri;

1- İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,

2- İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

3- İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,

4- İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşme ile artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.

İş Kanunu'nun 13. maddesine göre işçi veya işveren, hizmet sözleşmesini aşağıda belirtilen bildirim sürelerine uymadan sona erdirirse, bildirim sürelerine ait ücret tutarını ihbar tazminatı olarak öderler. İhbar tazminatı, işçinin hizmet süresine bakılarak hesaplanır. İş Kanunu'na göre ihbar tazminatının hesaplanmasında esas alınacak süreler şu şekildedir.