HABER MERKEZİ
Trump, fiyaskoyla sonuçlanan uranyumu ele geçirme harekatı sonrası önce tehdit etti, ardından masaya oturdu. İran ve ABD, savaşın 40. gününde Hürmüz Boğazı'nın açılması ve saldırıların durması karşılığında 15 günlük geçici ateşkeste anlaştı.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın 40. gününde ateşkes sağlandı. ABD Başkanı Donald Trump'ın Tahran'a verdiği sürenin dolmasını kısa bir süre kala ateşkesin sağlandığı duyuruldu. Pakistan, Türkiye ve Mısır; ABD-İran arasındaki mesaj alışverişinin sürmesi ve sonuca ulaşması için yoğun çaba gösterdi. Ateşkes için görüşmeler cuma günü Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılacak.
TAHRAN'IN PLANI GAYET İYİ
İran'da askeri açıdan tüm amaçlarına ulaştıklarını ileri süren Trump, burada 'tam bir zafer kazandıklarını' söyledi. Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'ın teklifinin müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu ifade etti. Trump, "Dünya barışı için büyük bir gün. Saldırıları 2 hafta askıya alıyorum. İran'ın maddeleri çok iyi, talepleri aşırı değil. İran, uranyum zenginleştirmesi yapılmayacak ve ABD İran ile birlikte çalışarak nükleer tozları çıkaracak. İran ile gümrük vergileri ve yaptırımların hafifletilmesi konusunda görüşüyoruz. 15 maddenin çoğu üzerinde zaten anlaşmaya varıldı. Ortadoğu'nun Altın Çağı olabilir" dedi.
SİLAH VERENE YÜZDE 50 VERGİ
İran'a askeri silah tedarik eden her ülkeye, ABD'ye sattıkları tüm mallar üzerinden derhal geçerli olmak üzere yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını duyuran Trump, bu konuda hiçbir istisna veya muafiyet tanınmayacağını belirtti.
İRANLILAR SOKAKLARA DÖKÜLDÜ
Ateşkesin ardından binlerce İranlı meydan- larda toplandı, kutlama gösterileri düzenledi. Gösterilerde ABD ve İsrail bayrakları yakıldı, kalabalık gruplar sık sık Amerika karşıtı sloganlar attı.İRAN: BÜYÜK ZAFER KAZANDIK
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, 10 Nisan'da başlayacak ateşkesi dini lider Mücteba Hamaney'in onaylandığını, müzakerelerinin 15 günde sonuçlanacağını duyurdu. İran, "Büyük bir zafer kazandık. Savaştaki hedeflere ulaşıldı. ABD'nin sunulan 10 maddelik barış planını kabul etti. Parmağımız tetikte. Düşmandan gelebilecek küçük bir hataya güçlü karşılık verilecek" mesajını verdi.
■ ABD'nin tüm saldırgan eylemlerine son vermesi
■ İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün devam etmesi
■ Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin kabul edilmesi
■ İran'a uygulanan tüm temel yaptırımların kaldırılması
■ İran'la iş yapan yabancı kuruluşlara yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
■ BM Güvenlik Konseyi'nin İran'ı hedef alan tüm kararlarının sona erdirilmesi
■ Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararlarının sona erdirilmesi
■ İran'a tazminat ödenmesi
■ ABD muharip kuvvetlerinin bölgeden çekilmesi
■ Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi
Başkan Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden Çin Yuanı ve kripto para ile geçiş ücreti tahsil etmesine karşılık, dolarla ödeme şartıyla geçiş ücretini İran'la paylaşma konusunda ortaklık yapabileceği sinyalini verdi. ABC News Washington Temsilcisi Jonathan Karl, Trump'a "İran'ın Hürmüz'den geçen tüm gemilerden geçiş ücreti almasına razı olup olmadığını" sorduğunu, Trump'ın "Bunu ortak girişim olarak yapmayı düşünüyoruz. Bu, hem onu güvence altına almanın hem de birçok başka kişiden korumanın bir yolu. Bu çok güzel bir şey" cevabını verdiğini yazdı. İran, Hürmüz'den geçen tüm gemilerden geçiş ücreti olarak 2 milyon dolar karşılığı yuan ve kripto para almaya başlamıştı.
TÜRKİYE: Bölgedeki savaşta ilan edilen geçici ateşkes kararını memnuniyetle karşılıyoruz. Geçici ateşkesin sahada tam olarak uygulanması gerektiğini vurguluyor ve tüm tarafların varılan mutabakata bağlı kalmasını ümit ediyoruz. İslamabad'da yapılacak müzakerelerin başarıyla sonuçlanması için her türlü desteği vermeyi sürdüreceğiz.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER: ABD ile İran arasında sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkesi memnuniyetle karşılıyoruz. Tüm aktörler ateşkes şartlarına riayet etmeli.
AVRUPA BİRLİĞİ: 2 haftalık ateşkesi memnuniyetle karşılıyoruz. Bu, çok ihtiyaç duyulan bir gerilim azaltma sağlıyor. ABD-İran ateşkesinin ardından diplomatik çabaların sürmesi gerekiyor.
RUSYA: Her iki taraf da zafer ilan etti. Peki kim kazandı? ABD-İran çatışmasında sağduyu kazandı ancak çatışmalar devam edebilir. Trump'ın 10 maddelik planı istişare etmeyi kabul etmesi, İranlıların başarısı.
ÇİN: Ateşkesi memnuniyetle karşılıyoruz, Pakistan ve diğer ülkelerin çabalarını takdir ediyoruz.
İSPANYA: Adil ve kalıcı bir barışa yol açıyorsa ateşkes her zaman iyi haber. Ancak bu anlık rahatlama, kaosu, yıkımı ve kaybedilen hayatları unutturamaz. İspanyol hükümeti, sadece bir kova ile ortaya çıktıkları için dünyayı ateşe verenleri alkışlamayacaktır.
ALMANYA: Şimdi hedef, gelecek günlerde savaşın kalıcı bir şekilde sona ermesini müzakere etmek olmalı.
MISIR: Bu adım, müzakereler ile diplomasi önünde alan açmak adına değerlendirilmesi gereken çok önemli bir fırsattır.
İNGİLTERE: Ateşkes bölge ve dünya için bir nebze rahatlama sağlayacak. Ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürmek ve Hürmüz'ü yeniden açmak için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız.
İran ateşkesin sağlanmasının ardından Hürmüz Boğaz'ını yeniden trafiğe açtı. ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'ndan tankerlerin paralı geçişi ile ilgili olarak, "Bunu ortak bir girişim olarak yapmayı düşünüyoruz. Boğaz'ın güvenliğini sağlamanın ve diğerlerinden korumanın bir yolu olacak. Bu, güzel bir şey" olacak dedi. Ancak İran dün akşam saatlerinde İsrail'in Lübnan'a saldırılarını durdurmaması sonrası Hürmüz'ü yeniden kapattığını açıkladı. Bunun üzerine Turmp, ateşkesin Lübnan'ı kapsamadığını belirterek Hürmüz'ün açık tutulmasını istedi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de, ateşkes anlaşmasında geri adım atanın İran olduğunu belirterek, Lübnan'a saldırıların devam edeceğini ifade etti.
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), Başkan Erdoğan'ın talimatları doğrultusunda hareket ederek ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşta kritik rol üstlendi. MİT, çatışmaların tırmanmasını önlemek, ateşkesi kolaylaştırmak için 4 ana başlıkta önemli bir rol üstlendi. Öncelikle çatışmanın yayılmasının önlenmesinde katkı sundu. İkinci olarak taraflar arasında iletişim kanallarının açık tutulması ve yanlış anlaşılmaların önlenmesi için çalıştı. Üçüncü olarak her iki tarafa da krizin tırmanmasını önleyecek mesajların iletilmesini sağladı.
TERÖRLE MÜCADELE VURGUSU
Son olarak da çalışmaların durdurulmasına yönelik çıkış yollarının belirlenmesi hususlarında önemli roller aldı. MİT, savaş sürecinde ABD, İran, Irak, Pakistan, Katar, BAE, S. Arabistan, Kuveyt, Mısır, İngiltere, Fransa ve İtalya başta olmak üzere çok sayıda ülke ile temaslar yürüttü. Bu temaslar, Türkiye'nin bölgenin güvenlik mimarisindeki kilit rolünü ortaya koydu. MİT'in katkıları bunlarla da sınırlı kalmadı. MİT, İran'daki kriz durumunun 'Terörsüz Türkiye' sürecini olumsuz yönde etkilememesi ve İran içerisindeki etnik bir çatışmanın engellenmesi amacıyla aktif çalışmalar yürüttü.
ABD'Yİ VANCE TEMSİL EDECEK
ABD ve İran arasında Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılacak müzakereler 11 Nisan'da başlayacak. ABD adına müzakereleri Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'in öncülük edecek. İran'dan resmi açıklama yapılmasa da Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın müzakerelere katılacağı ileri sürüldü.