HABER MERKEZİ
Yabancı basında yer alan habere göre, 24 Eylül'de yayınlanan hükümet finansman onayına göre İspanya, İspanyol Hava ve Uzay Kuvvetleri'nin F-5M (AE.9) gelişmiş eğitim filosunun yerini alacak olan yeni Sistema de Enseñanza Integrado en Vuelo Avanzado (ITS-C) için 45 adet HÜRJET uçağının satın alınmasını onayladı.
EN AZ 30 YIL HİZMETTE KALACAK
HÜRJET uçak gövdeleri, İspanyol endüstrisi tarafından geliştirilen aviyonik, sistem ve ekipmanların entegrasyonu da dahil olmak üzere ulusal gereksinimlere göre dönüşüm ve özelleştirme için İspanya'ya aktarılacak. Teslimatların 2028 yılında başlaması planlanıyor ve sistem Badajoz'daki Talavera la Real Hava Üssü'nden işletilecek ve en az 30 yıl hizmette kalacak şekilde tasarlanıyor.
Finansman yapısı, Sanayi ve Turizm Bakanlığı tarafından Airbus Defence and Space España'ya üretim, dönüşüm ve entegrasyon için 1,04 milyar avroluk ön finansman kredisi sağlayan Real Decreto 848/2025 ile belirlendi. Ödemeler 2025'te 353 milyon avro, 2026'da 173 milyon avro, 2027'de 183 milyon avro, 2028'de 183 milyon avro ve 2029'da 148 milyon avro olacak şekilde 5 yıla yayıldı.
Haziran 2025'teki önceki parlamento görüşmelerinde, 1,375 milyar avroluk bir program maliyetiyle 28 ila 30 uçak alımından bahsedilmişti, ancak nihai onayla tavan 45 uçağa çıkarıldı. Airbus España, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii ve İspanyol endüstriyel ortakları arasında FEINDEF sırasında Mayıs 2025'te imzalanan Mutabakat Zaptı, endüstriyel işbirliğinin çerçevesini oluşturmuş ve bu çerçeve daha sonra IDEF 2025'te genişletildi.
HÜRJET, F-5M'LERİN YERİNİ ALACAK
F-5M, 1970'lerden beri İspanya'da gelişmiş jet eğitim uçağı olarak hizmet veriyor ve gövdeleri CASA üretim programı kapsamında teslim edildi. İspanyol hizmetinde AE.9 olarak adlandırılan uçak, aviyonik yükseltmeleri de dahil olmak üzere operasyonları sürdürmek için birkaç ömür uzatma ve modernizasyon çalışmasından geçti, ancak 2020'lerin ortalarına gelindiğinde, bulunabilirlik ve eskime sorunları önemli hale geldi. Filo yaklaşık 19 uçaktan oluşuyor ve yalnızca Talavera la Real'deki Ala 23'ten faaliyet gösteriyor. Bu tip, nesiller boyu İspanyol pilotlarına uygun maliyetli süpersonik eğitim sağladı, ancak orijinal sistem tasarımı 1960'ların teknolojisini yansıtıyor ve bu da dördüncü ve beşinci nesil savaş uçaklarına geçiş için önemini sınırlıyor. F-5M'nin emekliye ayrılması birkaç kez uzatılmıştı; hizmet ömrünün daha önce 2028'de sona ermesi planlanmış ve daha sonra 2030'a ertelenmişti, ancak Hürjet tabanlı ITS-C'nin tanıtımı artık kesin bir yedek yol sağlıyor.
HÜRJET, TUSAŞ tarafından geliştirilen süpersonik ileri eğitim ve hafif muharebe uçağıdır. İlk uçuşunu 25 Nisan 2023'te gerçekleştiren uçak, o zamandan beri Türk Yıldızları akrobasi ekibiyle bir formasyon uçuşu ve Mach 0,9 ve 30.000 feet'te bir transsonik uçuş testi de dahil olmak üzere yüzlerce test uçuşu gerçekleştirdi. Temmuz 2024'te bir HÜRJET prototipi, F-5M'nin yerini alacak ihale sürecinin bir parçası olarak değerlendirme için İspanya'ya uçtu ve çeşitli Avrupa lokasyonlarında durduktan sonra Torrejón Hava Üssü'ne indi.
GELİŞMİŞ ÖZELLİKLERE SAHİP
HÜRJET, Mach 1.2 maksimum hıza ulaşabilir, 45.000 fitlik bir servis tavanına tırmanabilir ve yaklaşık 17.000 pound itki üreten bir General Electric F404-GE-102 motoruyla çalışır. Dijital uçuş kontrolleri, çok işlevli kokpit ekranları ve entegre bir yerleşik eğitim sistemine sahiptir. Uçak, savaş pilotu eğitimi için uygun geniş bir uçuş zarfına, düşük işletme ve bakım maliyetlerine ve hafif muharebe operasyonlarında kullanılmasını sağlayan çok çeşitli mühimmatlarla uyumluluğa sahiptir. Ayrıca, akrobasi devriyesi ve Kızıl Hava saldırgan görevlerini gerçekleştirmek için tasarlanmıştır ve bu da çok yönlülüğünü artırır. Kapsamlı bir Yer Tabanlı Eğitim Sistemi, verimliliği en üst düzeye çıkarmak ve maliyetleri düşürmek için simülatörleri, sentetik eğitim ortamlarını ve gerçek uçakları sanal platformlarla birbirine bağlayan bir Eğitim Yönetim Sistemini entegre ederek uçağı tamamlayacaktır.
HÜRJET-F-5M KARŞILAŞTIRMASI
F-5M ile karşılaştırıldığında HÜRJET, önemli ölçüde daha modern bir eğitim ortamı sağlıyor. Aviyonik paketi, dijital uçuş kontrol sistemleri ve gelişmiş silahlarla uyumluluğu, mevcut ve gelecekteki ön saflardaki savaş uçaklarıyla uyumlu teknolojileri yansıtıyor. Uçak ve yer sistemlerini birleştiren entegre ITS-C, bu tür sentetik entegrasyondan yoksun F-5M ile mümkün olmayan bir eğitim yaklaşımı sağlıyor. HÜRJET'in daha düşük işletme maliyeti ve uzatılmış hizmet süresi, uzun vadeli sürdürülebilirlik avantajları da sağlıyor. İspanya için HÜRJET'in tanıtımı, ABD yapımı eski bir platformu sürdürmekten, ulusal endüstriyel katılıma dayalı, Türkiye ile ortak geliştirilen bir sistemi işletmeye geçiş anlamına geliyor. Bu, pilot eğitim kabiliyetinde NATO standartlarıyla uyumlu, nesiller arası bir sıçramayı temsil ediyor ve İspanyol pilotların operasyonel olarak uçuracakları uçaklara performans ve sistemler açısından daha yakın bir platforma geçişini sağlıyor.