AA
İstanbul'da meydana gelen ve en büyüğü 6.2 büyüklüğünde olan depremlerin ardından riskli yapıların dönüşümü konusu yeniden gündeme geldi. Riskli yapıların yıkılarak yenisinin yapılmasıyla ilgili dönüşüm süreci ise yapı sahiplerinin "tespit başvurusu" ile başlıyor, "risk tespiti", "riskli yapıların yıktırılması"yla devam ediyor ve "yıkım sonrası uygulama"yla sonlanıyor.
İLK ADIM TESPİT: Risk taşıyan binaların tespiti için ilk adımı yapı malikinin atması gerekiyor. Ardından "riskli yapı tespiti"nin, başkanlıkça lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara yaptırılması gerekiyor. Buna ilişkin başvuruysa kentseldonusum.csb.gov.tr internet adresi üzerinden e-Devlet şifresi ile yapılabiliyor.
RİSK TESPİTİ: Hazırlanan riskli yapı tespit raporu, İstanbul, Ankara ve İzmir'de ilçe belediyelerine diğer illerde ise Kentsel Dönüşüm Müdürlükleri'ne bildiriliyor. Eksiklik ya da yanlış tespiti halinde raporlar ilgilisine, "riskli yapı" şeklindeki şerh bildirimi ise ilgili tapu müdürlüğüne iletiliyor. Yapı malikleri, tebligat tarihinden itibaren 15 gün itiraz edebiliyor. İtiraz edilmemesi halinde 90 gün içinde yapı yıktırılıyor. Tespite ilişkin itiraz teknik heyet tarafından inceleniyor, karar sonrası tespit işlemi kesinleşiyor.
YIKIM AŞAMASI: Kesinleşen karar sonrası yapı maliklerine 90 gün süre veriliyor. Bu süre sonunda da riskli yapıların maliklerince yıktırılmaması halinde, ilgili kurumlardan elektrik, su ve doğalgaz vermemeleri ve hizmetlerini durdurmaları isteniyor. Yıktırılmayan yapılar da başkanlık ya da il müdürlükleri tarafından yıkılıyor. Yapı malikleri, bu işlemin masraflarından hisseleri oranında sorumlu oluyor.
UYGULAMA: Yeni bina tüm maliklerle yapılacak istişare sonucunda belirleniyor. Oybirliği olmaması halinde sahip oldukları hisseleri oranında maliklerin salt çoğunluğu ile karar veriliyor. Karara katılmayanların hisseleri, diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılıyor. Taşınmazda tam muvafakat sağlanak yapım işlemine devam ediliyor. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki vergi, harç ve ücret muafiyeti gibi haklar ile kira yardımı ve faiz desteği gibi finansal desteklerden hak sahipleri yararlandırılıyor.
EN YAŞLI KONUT STOKU FATİH'TE
2021 yılı Deprem ve Zemin İnceleme Müdürlüğü'nün elindeki yapı envanterine göre İstanbul'da 1 milyon 160 bin bina bulunuyor. Bunun 800 bini 2000 yılı öncesinde yapılmış durumda. İBB'nin 2020 verilerine göre söz konusu yapıların 555 bin adedinin 1980-2000 tarihli, 264 bininin ise 1980 öncesinde yapıldığı rapora yansımış durumda. İstanbul'da 2000 ve öncesi binaların en çok olduğu ilçelerin başını 39 bin 786 ile Fatih çekiyor. Bu binaların 31 bin 899'unun ise 1980'den öncesine ait olduğu biliniyor. Fatih'i 35 bin 353 adetle Üsküdar, 34 bin 618 ile Bağcılar, 34 bin 592 ile Pendik, 34 bin 333 ile Beykoz, 33 bin 727 ile Ümraniye, 33 bin 68 adetle Sarıyer izliyor. 7 ilçede bina sayısının 30 binin üzerinde olduğu görülüyor. Yapım tarihi 2000 ve öncesine ait bina sayısı Küçükçekmece ve Silivri'de 25-30 bin adet, Beyoğlu, Maltepe, Esenyurt, Kartal, Kağıthane, Sultanbeyli, Sultangazi, Eyüp ve Gaziosmanpaşa'da 20-25 bin adet. TÜİK'in verilerine göre ise İstanbul'un yarısı 25 yaş ve üzeri binada yaşıyor. TÜİK'e göre İstanbul'da 4 milyon 755 bin haneden 2 milyon 173 bini 2001 ve sonrasında inşa edilen binalarda ikamet ediyor. Verilere göre İstanbul'da ortalama kat sayısı ise 6.9.