MURAT KÜÇÜK
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları dünya ekonomisini alt üst ederken havayolu taşımacılığını da derinden etkiledi. Savaşın ilk günlerinde iptal edilen seferler nedeniyle gelir kaybına uğrayan havayolu firmaları, sonraki günlerde ise jet yakıtı arzındaki kısıtlamalar nedeniyle zorlu bir döneme girdi. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Jet Yakıt Endeksi'ne göre, 27 Şubat'ta varil başına 99.4 dolar seviyesinde olan küresel fiyatlar, savaşın başlamasından sadece bir ay sonra, 3 Nisan itibarıyla yüzde 110 artışla 209 dolara fırladı. Fiyatlar şimdilik 180 dolar seviyesinde olsa da sektör de taşlar yerinden oynadı.
BİLETLERE % 23 ZAM
Gelişmeler kapsamında kârlılığı düşük uçuşlar durduruldu. Ek bagaj maliyetleri getirildi. Doluluk oranı düşük hatlar askıya alındı. Yaz sezonu için kapasiteler azaltılarak öngörülemez riskler giderildi. Tüm bu süreçte bilet fiyatları ortalama yüzde 23 zamlandı. Yanı sıra, biletlere ek yakıt katkı payı eklendi. Bakım masrafları nedeniyle uçakların bir kısmı hangara çekilirken bir kısmı da emekli edildi.
SPİRİT İFLAS ETTİ
Tüm bu aksiyonlara rağmen yaşanan belirsizlik beraberinde iflas ve küçülmeleri getirdi. Yakıt krizinin ilk kurbanı ABD'li havayolu şirketi Spirit Airlines oldu. Düşük fiyat politikasıyla hareket eden firma, 2 Mayıs 2026 itibarıyla tüm operasyonlarını durdurduğunu ve "tasfiyeye yönelik düzenli bir kapanış" sürecine girdiğini açıkladı.
THY'DE SORUN YOK
Geçtiğimiz günlerde basın mensuplarıyla bir araya gelen THY Yönetim Kurulu Başkanı Murat Şeker de konuyu benzer bir şekilde açıklamış ve düşük kâr marjıyla çalışan firmaların iflas edebileceğini dile getirmişti. THY'nin yakıt sorunu yaşamadığını vurgulayan Şeker, uzun soluklu anlaşmalarla fiyatları sabitlediklerinin altını çizdi. Şeker, birçok konuda hazırlıklı olmalarına rağmen kendilerinin de bilet zammı ve bagaj ücretlendirmesi gibi enstrümanları devreye almak zorunda kaldıklarını aktardı. Ryanair CEO'su Michael O'Leary de yüksek yakıt fiyatlarının birçok firmayı iflasa sürükleyeceğini dile getiriyor.
LUFTHANSA'DAN 20 BİN İPTAL
■ Alman havayolu şirketi Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefleri doğrultusunda ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu programından çıkardı. Şirket yüksek yakıtı tüketimi olan uçakları da hangara çekti.
■ İngiltere merkezli düşük maliyetli havayolu şirketi EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin ek yakıt faturasıyla karşılaştığını duyurdu. Yılın ilk yarısında 540 ila 560 milyon sterlin arasında zarar öngören firma, hem kapasite kesintisi hem bilet zammı sinyali verdi.
■ Air France-KLM Group ise artan giderleri sübvanse etmek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 euro'luk "ek yakıt harcı" uygulamasına geçti. Ayrıca uçuş iptalleri de duyurdu.
■ İskandinavya Havayolları (SAS) maliyetler nedeniyle bin uçuşu iptal etti.
■ SunExpress 1 Mayıs'tan itibaren Türkiye-Avrupa uçuşlarına 10 euro geçici yakıt ek ücreti uygulamaya başladı.
■ ABD'de ise neredeyse tüm firmalar bilet fiyatlarını artırdı. Ayrıca bagaj ücretlerine de 10 dolara kadar ek zam uyguladı.