AKŞAM GAZETESİ
Ekonomilerde büyümenin durmasına karşın enflasyonun artması durumuna stagflasyon ismi veriliyor. Faizlerin görece yüksek olduğu dönemlerde ekonomik aktivite yavaşlıyor. Olası maliyet artışları ise enflasyonu körükleyebilir. ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaş böyle bir duruma yol açabilir. Küresel petrol arzı açısından en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın kapanması, orta doğu ülkelerinin petrol işleme ve üretim tesislerini kapatması şimdiden brent petrol fiyatlarını 100 doların üzerine attı. 2022'den bu yana en yüksek fiyatlar görülüyor.
DEVALÜASYON BASKISI
Petrol fiyatlarının varil başına 120 dolara yaklaşması, enflasyonla mücadele eden merkez bankalarının alanını daraltırken IMF Başkanı Kristalina Georgieva, politika yapıcıları "en kötüsüne hazır olmaya" çağırdı. Gelişmekte olan Asya ekonomileri için faiz indirimi artık riskli bir beklenti haline geldi. Akaryakıt maliyetlerinin enflasyonu körüklemesinin yanı sıra, yatırımcıların güvenli liman olarak ABD dolarına yönelmesi, yerel para birimleri üzerinde devalüasyon baskısı yaratıyor. Hindistan büyümeyi desteklemek için faizleri düşük tutmak istese de, rupideki değer kaybını durdurmak için piyasaya müdahale etmek zorunda kalabilir. Tayland ve Filipinler gibi ülkeler de güvercin para politikası duruşlarını tersine çevirerek faiz artırımına gitmek zorunda kalma riskiyle karşı karşıyalar.
BEKLENTİ KÖTÜLEŞTİ
Küresel ticarete ve ucuz hammaddeye bağımlı olan G. Kore ve Japonya gibi ekonomiler, krizden en çok etkilenenler arasında. Enflasyonun dört yıldır yüzde 2 hedefinin üzerinde seyretmesi nedeniyle, BOJ artık faiz artışlarını erteleme lüksüne sahip değil. Nomura'ya göre, petrolün bir yıl boyunca 110 dolarda kalması, Japonya ekonomisinden 0,39 puanlık bir büyüme çalabilir. Güney Kore'de de enflasyonun hedefin bir puan üzerine çıkması durumunda, bankanın daha şahin bir tutuma geçmesi bekleniyor.
Tokyo'da konuşan IMF Başkanı Georgieva, petrol fiyatlarındaki her yüzde 10'luk kalıcı artışın küresel enflasyonda 40 baz puanlık bir yükselişe neden olacağını vurguladı. Georgieva, "Dayanıklılığımız yeniden test ediliyor. Politika yapıcılara tavsiyem; düşünülemeyeni düşünmeleri ve buna göre hazırlık yapmalarıdır" diyerek krizin ölçeğine dikkat çekti.
ACİL DURUM REZERVLERİ AÇILACAK
G-7 maliye bakanları acil bir toplantı gerçekleştirerek Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda acil durum petrol rezervlerinin serbest bırakılmasını görüştü. Toplantıta, IEA İcra Direktörü Fatih Birol da katıldı. Brent petrol, dün seans içinde yüzde 29 yükselerek 119,50 doları test ettikten sonra G-7 toplantı haberinin ardından 106 dolar seviyelerinde dengelendi.
TRUMP: KISA VADELİ
ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada petrol fiyatlarındaki yükselişin kısal vadeli olduğunu ileri sürdü. Trump, "İran nükleer tehdidinin ortadan kaldırılması için ödenmesi gereken çok küçük bir bedel" olarak nitelendirdi. Savaşın ABD'ye günlük maliyeti ise 9.2 milyar doları aştı.
PİYASADAKİ DALGA BİTCOİN'İ VURDU
70 bin dolar eşiğini koruyamayan Bitcoin hafta sonu sert düşüşle 65 bin dolar seviyesine kadar geriledi. Yeni haftada 67 bin dolar bandında tutunmaya çalışan kripto para, yılbaşından bu yana yüzde 23 değer kaybetti.
Gram altın 7.210 TL, ons altın ise 5.090 dolar seviyesinde seyretti. Altın fiyatları üzerinde olası faiz artırımı beklentileri etkili oluyor.
ŞİMŞEK: BU TÜR ŞOKLAR KALICI DEĞİL
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, NSosyal hesabından, küresel ekonomik gelişmelere ilişkin değerlendirmede bulundu. Küresel belirsizliklerin yüksek seyrettiği ve enerji fiyatlarında sert dalgalanmaların yaşandığı bir dönemden geçildiğine dikkati çeken Şimşek, "Geçmiş tecrübeler, bu tür şokların kalıcı olmadığını gösteriyor. Vadeli petrol piyasalarındaki fiyatlamalar da mevcut hareketin geçici olabileceğine işaret ediyor. Temelleri güçlü olan ekonomiler hızla dengelenme ve toparlanma kapasitesine sahiptir. Ekonomi yönetimi olarak gelişmeleri yakından takip ediyor ve gerekli tedbirleri alıyoruz. Vatandaşlarımızın, yatırımcıların ve firmalarımızın bu süreci rasyonel şekilde değerlendirmesi önem arz ediyor" dedi.GÜNEY KORE'DEN ACİL ADIMLAR
Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, ABD-İsrail'in İran'a saldırıları sonrasında enerji tedariki için Hürmüz Boğazı'ndan geçmek zorunda olunmayacak rotalar keşfedilmesi, benzin ve mazota tavan fiyat sistemi getirilmesi gibi tedbirler alınmasını talep etti. Uluslararası veri analitik şirketi Kpler'in Kıdemli Petrol Uzmanı Homayoun Falakshahi, "Çin'in rezervleri Basra Körfezi'nden yaptığı ithalatı yaklaşık 170 gün karşılayabilecek düzeydeyken Japonya'nın 132, Güney Kore'nin yaklaşık 33, Hindistan'ın ise yalnızca 11 gün ithalatı karşılayabilecek rezervi bulunuyor" değerlendirmesinde bulundu.AVRUPA'DA DOĞALGAZ ŞOKU
Avrupa doğal gaz fiyatları küresel tedarike yönelik endişelerin derinleşmesiyle haftaya yüzde 28,5 yükselişle başladı ve bin metreküpü 840 dolara yükseldi. Avrupa'nın doğal gaz depolarındaki doluluk oranının da yüzde 30'un altına düşmesi, fiyatlardaki yukarı yönlü baskıyı artırıyor.
MÜCBİR SEBEP İLAN ETTİ
Suudi Arabistan'ın petrol ve doğal gaz şirketi Aramco, ender uygulanan ihale yoluyla hızlı ham petrol tedariki teklifinde bulundu. Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması sonucu sevkiyatların durması ve akışların Kızıldeniz'e yönlendirilmesiyle şirketin bu yolla tedarik sağlamaya çalıştığı bildirildi. Bahreyn ulusal enerji şirketi BAPCO mücbir sebep ilan etti.
YÜZDE 70'İ STRATEJİK BOĞAZLARDAN TAŞINIYOR
Küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 70'i ve deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yüzde 90'ından fazlası, dünyanın farklı bölgelerindeki 7 stratejik dar geçit ve Güney Afrika'nın güney ucundaki Ümit Burnu'ndan geçiyor.
Hint Okyanusu ve Pasifik Okyanusu'nu birbirine bağlayan Malakka Boğazı ve Körfez petrolünü küresel pazarlara ulaştıran Hürmüz Boğazı, en fazla petrol sevkiyatının gerçekleştiği iki önemli boğaz olarak öne çıkıyor.
Babu'l Mendeb Boğazı ve Süveyş Kanalı, Danimarka ve Türk Boğazları ile Panama Kanalı da dünya petrol ticaretinin ana rotaları arasında yer alıyor.