AKŞAM GAZETESİ
İran savaşı başlayalı 25 gün oldu. Süreç uzadıkça dünya ekonomileri daha fazla sallanmaya başladı. Körfezde petrol ve doğalgaz tesislerinin hedef olması ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması tarihin en büyük enerji şoklarından birine neden olurken dünya genelinde arz yönlü bir enflasyon yaratması bekleniyor. Artan fiyatların durgunlukla birleşmesi ve bir stagflasyona girilmesi de büyük bir ihtimal olarak görülüyor. Bu koşullarda dünyanın dev ekonomilerinde alarm zilleri çalmaya başladı.
ABD'de ülke genelinde benzinin ortalama galon fiyatının son bir ayda 1 dolar artarak 4 dolara dayanması Amerikalı tüketiciler ve ekonomi üzerinde maliyet baskısını artırıyor. Trump yönetiminin enerji piyasalarını dengelemek ve akaryakıt maliyetlerindeki yükselişi dizginlemek amacıyla devreye aldığı önlemler, küresel arz endişelerinin gölgesinde henüz beklenen etkiyi gösteremiyor. Enerji arzında yaşanan daralma, Avrupa genelinde bazı ülkelerde akaryakıt fiyatlarının 2 euro eşiğini aşmasına neden oldu.
ÜLKELERE ÇAĞRI
Bu durum, sanayi üretiminden taşımacılığa kadar tüm sektörlerde maliyet baskısını artırırken, hükümetler vergi indirimleri ve doğrudan destekleri içeren mali paketlerle ekonomik dengeyi sağlamaya çalışıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Savaşın Avrupa üzerindeki en doğrudan etkisi enerji sektöründe hissediliyor" diyerek üye ülkelere devlet yardımları, vergi indirimleri ve şebeke maliyetlerinin sübvanse edilmesi yönünde acil eylem çağrısında bulundu.
HÜRMÜZ'DE 23 GÜN 1 GÜNE DENK OLDU
Hürmüz Boğazı'ndan 23 günde geçen gemi sayısı savaş öncesinin bir günlük seviyesine düştü. Hürmüz Boğazı'ndan 1-23 Mart'ta geçiş yapan 144 geminin 76'sını sıvı yakıt tankerleri, 53'ünü kuru yük gemileri ve 15'ini LPG kargoları oluştururken, bu dönemde ilk kez bir LNG tankeri "zombi gemi" olarak Boğaz'ı kullandı.
SAVAŞIN GÖLGESİNDE PİYASA RAPORU
■ Dün altının gramı 6 bin 212 liradan işlem gördü. Ons altın 4 bin 400 dolar civarında seyretti. ■ Brent petrolün varili 100 dolar civarındaydı. Savaş başladıktan sonra ürünün gördüğü en yüksek fiyat 115 dolar. 27 Şubat'ta ise 72 dolar seviyesindeydi.
■ ABD Vadelileri: İran'ın müzakere iddialarını yalanlaması ve gerilimin sürdüğüne dair açıklamaları sonrası S&P 500 ve Dow Jones vadeli kontratları hafif satıcılı seyretti.
■ Avrupa: Avrupa borsaları (DAX, FTSE 100) dün güne oldukça temkinli başladı. Enerji ve hammadde sektörleri yükselen petrol fiyatlarıyla ayakta kalmaya çalışırken, sanayi ve finans sektörleri baskı altında.
■ Asya: Japonya'nın Nikkei 225 endeksi günü %1,43 artışla tamamlarken, Çin ve Hong Kong tarafında jeopolitik riskler nedeniyle satışlar görüldü.
■ Türkiye: Dalgalı bir seyir izleyen BİST yaklaşık 13 bin puan civarında seyretti.
SAUDİ ARAMCO YENİ ROTA AÇIKLADI
Saudi Aramco, Hürmüz'deki aksamalara karşı Yenbu rotasını devreye aldığını bildirdi. Açıklamada "Saudi Aramco, değişen bölgesel koşullara yanıt olarak Yenbu Limanı üzerinden alternatif ihracat rotalarıyla güvenilir enerji arzını sürdürmektedir. Ekiplerimiz, müşterilerimizle yakın işbirliği içinde çalışarak sevkiyatları güvenli ve verimli şekilde en üst düzeye çıkarmaya devam etmektedir" denildi.
AÇIKLAMA ÖNCESİNDE YARIM MİLYARLIK İŞLEM
Trump'ın İran ile müzakere yaptığını duyurmasından hemen önce, petrol piyasasında yarım milyar dolarlık işlem gerçekleştirildi.
Pazartesi günü New York saatiyle 06:49 ile 06:50 arasında, ABD başkanının Truth Social'da savaşı sona erdirmek için Tahran ile son günlerde "verimli görüşmeler" yapıldığını belirten paylaşımından sadece 15 dakika saat önce, yaklaşık 6.200 adet Brent ve West Texas Intermediate vadeli işlem sözleşmesi el değiştirdi.
DEV İŞLEMİ KİM YAPTI?
Bloomberg verilerine dayanan Financial Times (FT) hesaplamalarına göre, bu işlemlerin nominal değeri 580 milyon dolardı. Pazartesi günkü işlemlerin arkasında tek bir kuruluş mu yoksa birkaç kuruluş mu olduğu bilinmiyordu. Bir ABD'li brokerin piyasa stratejisti, pazartesi günkü işlemlere atıfta bulunarak, "Nedenselliği kanıtlamak zor... ama Trump'ın paylaşımından 15 dakika önce, o anda vadeli işlem satışlarında nispeten agresif davrananların kimler olduğunu merak etmek zorundasınız" dedi.
Beyaz Saray sözcüsü Kush Desai, "Başkan Trump ve Trump yönetimi yetkililerinin tek odak noktası, Amerikan halkı için en iyisini yapmaktır" dedi. Desai, "Beyaz Saray, hiçbir yönetim yetkilisinin içeriden alınan bilgilerden yasadışı olarak çıkar sağlamasına müsamaha göstermez ve yetkililerin bu tür faaliyetlerde bulunduğuna dair kanıt olmadan yapılan imalar, temelsiz ve sorumsuz bir haberciliktir" diye konuştu.