AKŞAM GAZETESİ
İran savaşıyla birlikte enerji piyasasında tarihi dalgalanmalar yaşanıyor. Enerji arzı açısından kritik önemde bulunan bölge hem petrol hem de LNG açısından büyük darbe aldı. Brent petrolün varil fiyatı savaş öncesinde 71,40 dolar seviyelerinden işlem görürken, çatışma haberleriyle birlikte 95,00 dolar bandını aştı. Yaklaşık yüzde 33'lük bir artışla enerji maliyetlerinin lokomotifi oldu.
AVRUPA'DA HIZLI ARTIŞ
Avrupa doğalgaz TTF'lerinde de devasa yükseliş yaşanıyor. Enerjide dışa bağımlı olan Avrupa'da fiyatlar 31 €/MWh seviyesinden 50,12 €/MWh seviyesine fırladı. Kısa sürede yaşanan yüzde 61'lik artış sanayi üretimini baskı altına aldı.
Doğalgaz fiyatlarındaki aşırı yükseliş, alternatif enerji kaynağı olarak kömüre talebi artırdı. Ton fiyatı 105 dolardan 126 dolar seviyesine çıkarak yüzde 20 değer kazandı.
Doğalgaz ve kömür maliyetlerindeki artış doğrudan elektrik fiyatlarına yansıdı. Avrupa genelinde megavat saat başına fiyatlar 95 euro'dan 143 euro seviyelerine (yüzde 50 artış) tırmandı.
LNG KRİZİ DERİNLEŞİYOR
LNG Navlun (Taşıma) fiyatlarındaki artış da endişe yaratıyor. Hürmüz Boğazı riski nedeniyle LNG tankerlerinin günlük kiralama bedelleri bazı rotalarda yüzde 600 artış gösterdi.
İran'ın misilleme saldırıları sonucu Katar'da yıllık 80 milyon ton LNG ihracatı kapasiteli Ras Laffan ve BAE'nin 6 milyon tonluk aktif Das Island tesislerinde üretim dururken, BAE'nin 2028'de açılması planlanan 9,6 milyon ton kapasiteli Ruwais LNG Tesisi inşaatının da vurulup askıya alınmasıyla bölgede yaklaşık 100 milyon tonluk LNG kapasitesi risk altına girdi.
DOĞALGAZDA STOKLAR SINIRLIUzmanlara göre, petrolün aksine doğal gaz piyasasında küresel ölçekte kullanılabilecek acil durum rezervleri bulunmuyor. Olası arz sıkıntılarında en yakın tampon mekanizma yer altı gaz depoları olsa da kış aylarında bu depoların yoğun şekilde kullanılması ve bahar döneminde talebin henüz düşmemesi, gaz piyasasında arz baskısının sürmesine yol açıyor.
LNG İTHALATÇISI ÜLKELER ALTERNATİF KAYNAK ARIYOR
Petrol İhraç Eden Arap Ülkeler Örgütü (OAPEC) Küresel Gaz Piyasaları Uzmanı Wael Hamed Abdel Moati LNG açığının, uzun süre devam etmesi durumunda, ülkelerin yalnızca sınırlı sayıda seçeneği olacağını söyledi. Bu seçeneklerin çoğunun ekonomik açıdan maliyetli olacağını belirten Moati, şu ifadeleri kullandı: "Kömür kapasitesi olan ülkelerde elektrik üretiminde yakıt değişimine gidilerek kömür kullanımının artırılması da bir seçenek olabilir. Diğer seçenekler ise talep yönetimi uygulanması ve doğal gaz kullanımının önceliklendirilmesi olarak öne çıkıyor. Ancak piyasalara göre izlenecek stratejiler önemli ölçüde farklılık gösterebilir."
ECB VE BOE'NİN FAİZİ SABİT TUTMASI BEKLENİYOR
Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) gelecek hafta 3 temel politika faizini değiştirmeyeceğine kesin gözüyle bakılırken, bankanın Orta Doğu'daki gerginliklerden dolayı beklenilenden daha erken sıkılaşabileceği öngörülüyor. Ay başında faiz indirim beklentisinin öne çıktığı BoE'nin (İngiltere Merkez Bankası) ise gelecek hafta politika faizini değiştirmemesi bekleniyor.
BORSALARDA GENEL DÜŞÜŞ VAR
28 Şubat'tan bu yana borsalarda genel bir düşüş hakim olsa da, enerji yoğun sektörler ve savaşa coğrafi olarak yakın bölgeler daha büyük darbe aldı.
S&P 500 (ABD): 28 Şubat'ta 6.950 puandan başlayan düşüş, faiz beklentilerinin (enflasyon korkusuyla) artması sonucu 6.632 puana (-%4,6) kadar sürdü.
DAX (Almanya): Enerji bağımlılığı yüksek olan Avrupa'nın lokomotifi, şubat sonunda yaklaşık 18.200 puandayken bugün 16.900 puan sınırına dayandı (-%7,1).
Nikkei 225 (Japonya): Enerji ithalatçısı olan Asya devleri en çok yarayı alanlar arasında. Endeks bu süreçte yaklaşık %6,5 değer kaybetti.
BIST 100 (Türkiye): Hem coğrafi yakınlık hem de enerji maliyetleri nedeniyle 14.339 puandan 13.092 puana sert bir gerileme (-%8,7) yaşadı.
FAİZLERDE ARTIŞ BEKLENTİSİ ALTINI ŞİMDİLİK BASKILIYOR
Enflasyonun tetiklenme riskine karşı Merkez Bankaları faiz artışlarını hızla gündemlerine aldı.
Hafta boyunca özellikle enerji piyasalarında arz endişeleri öne çıkarken, güçlü dolar ve Fed'in faiz indirimlerinde aceleci davranmayacağına yönelik beklentiler fiyatlamalar üzerinde etkili oldu. Fed'in bu yıl faiz indirimi yapacağına dair beklentiler güç kaybetti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in yılın ilk faiz indirimini temmuz toplantısında yapacağı beklentileri ötelenirken, yıl genelinde ise daha önce 2 olan gevşeme adımı beklentisi 1'e düştü.
GÖZLER FED KARARINDA
ABD Merkez Bankasının para politikası toplantısında politika faizini yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tutması bekleniyor. Bu gelişmelerle altının ons fiyatı hafta içinde en yüksek 5 bin 238,56 doları, en düşük 5 bin 9,77 doları görürken, haftayı 5 bin 20 dolar seviyesinde tamamladı. Gümüşün ons fiyatı da altına paralel bir seyir izledi. Gümüşün ons fiyatı, hafta içinde en yüksek 90 doları, en düşük 79,5 doları görürken, haftayı 80,6 dolar seviyesinde kapattı.
GÜMÜŞ YÜZDE 10.9 DEĞER KAZANDI
27 Şubat'ta 5.247 dolar seviyesinde olan altın, operasyonun başlamasıyla birlikte 2 Mart'ta 5.434 dolar ile zirve yaptı. Şu an itibarıyla (15 Mart) kâr satışları ve doların güçlenmesiyle 5.061 dolar seviyelerinde dengelenmeye çalışıyor. Bu süreçte gümüş %10,9, platin ise %9,5 oranında değer kazanarak altını takip etti. Uzmanlar şuan için uzun vadeli tahminlerden kaçınıyor.