HABER MERKEZİ
Trump, İran ile savaşın sürdüğü esnada yaptığı açıklamada, NATO müttefiklerinden beklediği desteği göremediğini belirterek ittifaka yönelik eleştirilerini sertleştirmiştir. Trump, NATO'yu "kâğıttan kaplan" olarak nitelendirerek ABD'nin NATO'dan çekilebileceğini ifade etmiştir. Avrupa'nın özellikle Hürmüz Boğazı konusunda yeterince sorumluluk almamasını eleştiren Trump, ABD'nin Avrupa'nın güvenliğini üstlendiğini fakat NATO'nun ABD'yi koruyamadığını dile getirmiştir.
Trump'ın NATO tehdidine ilişkin Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Hacı Mehmet Boyraz ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Ömer Faruk Aydemir, Açık Görüş için dikkat çeken bir yazı kaleme aldı.
Trump'ın tehditlerinin aksine ABD'nin NATO'dan çıkma ihtimalini dört gerekçeden ötürü oldukça düşük gören Aydemir ve Boyraz, öncelikle hegemonik istikrar teorisinin, uluslararası sistemde istikrarın büyük ölçüde baskın bir gücün varlığına bağlı olduğunu ifade etti. Bu yaklaşıma göre hegemon gücün sadece askeri kapasitesiyle değil aynı zamanda kurduğu kurumsal düzen ve oluşturduğu yapılar üzerinden sistemin işleyişini şekillendirdiğini ifade ettiler. Yani hegemon güç, etki alanını genişletebilmek için uluslararası örgütleri bir araç olarak kullanılır. Aydemir ve Boyraz'a göre meseleye bu perspektiften bakıldığında ABD'nin küresel liderliğini sürdürmek için NATO gibi kurumsal yapıları etkin biçimde kullandığı ve bunlara ihtiyaç duyduğu aktarıldı. Dolayısıyla ABD'nin NATO'dan çekilmesinin yalnızca bir ittifaktan ayrılma anlamına gelmediği aynı zamanda kendi küresel etki alanını daraltacağı ifade edildi.
ABD SAVUNMA SANAYİ PAZARI
İkinci olarak NATO'nun ABD açısından aynı zamanda önemli bir ekonomik araç olduğu vurgulandı. Aydemir ve Boyraz'a göre ABD, NATO üyesi ülkelere her yıl milyarlarca dolarlık savunma sanayii ürünü satıyor ve bu durum Amerikan askeri sanayisi için ciddi bir gelir kaynağı oluşturuyor. SIPRI verilerine göre ABD'nin 2020-2024 döneminde en fazla silah ihracatını yüzde 35 ile Avrupa ülkelerine yapması, NATO'nun ABD açısından yalnızca güvenlik değil aynı zamanda ekonomik bir nüfuz alanı olduğunu açık biçimde ispatlıyor. Bu nedenle NATO'dan çekilmek Washington'un küresel ekonomik çıkarlarına da zarar verir.
ABD ASKERİ VARLIĞI
Üçüncü olarak ise ABD'nin NATO'dan çekildiği senaryoda Avrupa'daki Amerikan güvenlik garantisinin ortadan kalkmasıyla kıtadaki Amerikan askeri varlığının sürdürülebilirliği tartışmalı hale gelcek. Bu durumda Avrupa'nın farklı bölgelerine yayılmış olan 50'ye yakın Amerikan tesisinin kapanması ya da önemli ölçüde küçülmesi tartışılmaya açılabilir. Böylesi bir gelişme, ABD'nin Avrupa üzerindeki askeri ve stratejik etkisini doğrudan zayıflatır ve Washington'un küresel güç projeksiyonunu kısıtlar.
GÜÇ KAYBI ENDİŞESİ
Dördüncü olarak ABD'nin NATO'dan çekilmesi, ittifakın en güçlü ve belirleyici aktörünü kaybetmesi anlamına gelir. Bu durum NATO'nun yalnızca zayıflamasına değil uzun vadede dağılmasına kadar varabilecek bir süreci tetikleyebilir. Zira NATO'nun askeri kapasitesi, caydırıcılığı ve operasyonel gücü büyük ölçüde ABD'ye dayanıyor. Bu kapsamda, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin Mart 2026'da paylaştığı rapora göre geçen yıl ittifakın toplam savunma harcamalarının yaklaşık yüzde 60'ı ABD tarafından karşılandı. Avrupa ülkeleri ise ulusal güvenliklerini uzun yıllardır bu yapı üzerine inşa ettikleri için hala NATO'ya ve dolayısıyla ABD'ye olan bağımlılıklarını dengeleyebilecek alternatif bir savunma mimarisi geliştiremedi. Bu nedenle ABD'nin anlık bir kararla NATO'dan çekilmesi halinde Avrupa'da ciddi bir güç ve güvenlik boşluğu ortaya çıkarır. Bu boşluk sadece askeri olduğu kadar siyasi sonuçlar da doğurur ve Avrupa'nın özellikle Rusya karşısındaki kırılganlığını artırır.
Bunların yanı sıra Aydemir ve Boyraz, ABD'nin NATO'dan çekilmesinin, Avrupa kamuoyunda Amerikan karşıtlığını tetikleyebileceğini ve transatlantik ilişkilerin toplumsal zeminini de aşındırabileceğini ifade ettiler.
Özellikle son yıllarda Avrupa'da artan stratejik özerklik tartışmaları ve ABD'nin tek taraflı politikalarına yönelik eleştiriler dikkate alındığında böyle bir adım, mevcut güvensizlik ortamını daha da derinleştirebileceği vurgulandı. Bu nedenle ABD'nin NATO'dan çekilmesi, Washington'un genel olarak dünyada ve özel olarak Avrupa'daki yumuşak gücünü ve ülke imajını da zayıflatabilir.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Hacı Mehmet Boyraz ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Ömer Faruk Aydemir'in Açık Görüş için kaleme aldığı analizin tamamı için TIKLAYIN...