AKŞAM GAZETESİ
ABD merkezli CNN Intarnational, ABD ordusunun 82. Hava İndirme Tümeni'nden yaklaşık bin askerin, İran operasyonları kapsamında Ortadoğu'ya konuşlandırılması için düğmeye basıldığını duyurdu.
'HAZIR GÜÇ' YIĞINAĞI
Haberde bu adımın ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile 15 maddelik anlaşma için müzakere başlattığı sürece denk gelmesine dikkat çekildi ve askeri yığınağın 'hazır güç' olarak tutulduğu yorumu yapıldı. İran'a olası kara harekatı için konuşlandırılacak birlikler arasında 82. Hava İndirme Tümeni Komutanı Tümgeneral Brandon Tegtmeier, tümen kurmayları ve Acil Müdahale Gücü (IRF) olarak görev yapan 1. Tugay Muharebe Timi'ne bağlı bir tabur yer alıyor.
BİR HAFTAYA BÖLGEDE
Kaynaklar, söz konusu birliklerin ilk unsurlarının bir hafta içinde bölgeye sevk edilmeye başlanmasının beklendiğini, diğer unsurların ise gelişmelere bağlı olarak daha sonra konuşlandırılabileceğini belirtti. IRF olarak bilinen Acil Müdahale Gücü, çağrıldığında saatler içinde konuşlandırılabilecek şekilde hazır tutulan bir askeri yapıdan oluşuyor. Bu görev, ABD Ordusu'ndaki tugaylar arasında dönüşümlü olarak üstleniliyor. 82. Hava İndirme Tümeni, daha önce 2020'de İranlı komutan Kasım Süleymani'nin öldürülmesinin ardından benzer bir konuşlandırma gerçekleştirmişti. ABD Donanması'na bağlı gemilerde bulunan deniz piyadelerinin de bölgeye sevk edilmesiyle birlikte Ortadoğu'ya yaklaşık 5 bin deniz piyadesi ve binlerce denizci daha gönderilecek.
50 BİN ASKER ORTADOĞU'DA
ABD'nin bölgede yaklaşık 50 bin askeri bulunuyor ve yeni sevkıyat bu mevcut güce eklenecek. CNN'e göre, 82. Hava İndirme Tümeni'ne ek olarak, iki Deniz Piyade Seferi Birliği (MEU) ve Amfibi Hazırlık Grubu (ARG) da kısa süre önce Ortadoğu'ya konuşlandırıldı. Bu birlikler 4 bin 500 deniz piyadesi ve denizciden oluşurken, bu güçler kara operasyonlarındaki kabiliyetleriyle öne çıkıyor.
PETROL İHRACAT MERKEZLERİ HEDEFTE
ABD basını kara harekatının gündeme gelmesinin ardından ordunun 4 adaya çıkarma yapmayı planladığını yazdı. İlk hedefin İran'ın petrol ihracat merkezi Hark Adası olması bekleniyor. İşgal edilmesi planlanan diğer adalar ise Keşm Adası, Hürmüz Adası ve Kiş Adası olarak gösteriliyor.
İran, ABD ve İsrail'in saldırılarına katılmayan ya da destek vermeyen ülkelere ait gemilerin, belirlenen kurallara uymaları halinde Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapabileceğini açıkladı.
İsrail'de yayın yapan Kanal 12 televizyonu, Trump'ın İran ile anlaşmaya varılmasa bile 28 Mart Cumartesi ateşkes ilan edebileceğini ileri sürdü.
AKŞAM, 25 Mart'ta ABD'nin anlaşma parçası olan asker çekme konusunu gündeme getirmişti.
ABD'NİN TEKLİFİNE 6 ŞARTLI KARŞILIK
ABD'nin İran ile bir aylık geçici ateşkes ve 15 maddelik kapsamlı anlaşma planı üzerinde çalıştığı iddia edildi. İran yönetimi, teklifi incelediklerini ve sunulan şartları 'aşırı' bulduklarını dile getirdi. Tahran, saldırı ve suikastların tamamen durdurulmasının içeren 6 maddelik bir karşı teklif sundu. ABD'nin taslak anlaşmasında şu maddeler yer alıyor:
İran mevcut nükleer kapasitesini tamamen sökmeli.
Nükleer silah peşinde koşmamayı taahhüt etmeli.
İran topraklarında uranyum zenginleştirme yapılmamalı.
Yüzde 60 zenginleştirilmiş yaklaşık 450 kg uranyum stokunu yakın zamanda UAEA'ya devretmeli.
Natanz, İsfahan ve Fordo nükleer tesisleri sökülmeli.
UAEA'ya İran içinde tam erişim, şeffaflık ve denetim yetkisi verilmeli.
İran bölgesel "vekâlet (proxy)" stratejisinden vazgeçmeli.
Bölgesel vekil güçlere finansman, yönlendirme ve silah desteği kesilmeli.
Hürmüz Boğazı açık kalmalı ve serbest deniz koridoru olarak işlemeli.
Füze programı menzil ve sayı açısından sınırlandırılmalı (eşikler sonra belirlenecek).
Füzelerin gelecekteki kullanımı yalnızca meşru müdafaa ile sınırlı olmalı.
İran'a karşı uluslararası yaptırımlar tamamen kaldırılacak.
ABD, İran'ın sivil nükleer programına (Bushehr dahil elektrik üretimi) destek verecek.
Yükümlülüklere uyulmaması halinde yaptırımların otomatik geri gelmesini sağlayan 'snapback' mekanizması kaldırılacak.
İRAN'IN TALEPLERİ
Körfez'deki tüm Amerikan üslerinin kapatılması.
İran'a yönelik saldırılar için savaş tazminatı ödenmeli.
Hürmüz Boğazı'nda İran'ın, Süveyş Kanalı örneğinde olduğu gibi geçen gemilerden ücret alabileceği yeni bir düzen kurulması.
Savaşın yeniden başlamayacağına dair garanti verilmesi ve bölgedeki tüm direniş gruplarına saldırıların durdurulması.
İran'a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması.
İran'ın füze programını sınırlamaya yönelik herhangi bir müzakere olmadan programını sürdürmesine izin verilmesi.
TÜRKİYE'DEN KÖRFEZ DİPLOMASİSİ
Bloomberg Türkiye'nin ABD-İsrail ile İran savaşındaki yoğun diplomasi trafiğini yazdı. 'Türkiye, Körfez Arap ülkelerini İran'a karşı savaşa katılmamaya çağırıyor' başlıklı haberde Başkan Erdoğan liderliğinde Türkiye'nin yürüttüğü barış girişimleri anlatıldı. Haberde şu değerlendirilmeler yapıldı; "Ankara, Körfez ülkelerine itidal çağrısı yaptı ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Körfez ülkelerine giderek temaslarda bulundu. Erdoğan, yaptığı açıklamada savaşın bölge ülkeleri arasında yıpratma savaşına dönüşmesini istemediklerini söyledi ve özellikle Körfez ülkelerine yönelik misillemelerin bu riski artırdığını belirtti."
Bu arada Dışişleri Bakanı Fidan, dün İran Dışişleri Bakanı Erakçi ve Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ile telefonda görüştü, savaştaki son gelişmeler değerlendirildi.