SAMET KAPLAN
İsrail-İran arasında yaşanan savaşa Amerika Birleşik Devletleri de dahil oldu. ABD Başkanı Donald Trump, İran'da Fordo, Natanz ve İsfahan olmak üzere üç nükleer tesise hava saldırısı düzenlediklerini belirtmişti. Amerika Birleşik Devletleri'nin savaşa girmesiyle birlikte İran'ın yapacağı hamle merak konusu olmuştu.
Savaşın başladığı ilk günden itibaren Hürmüz Boğazı'nı kapatabileceğini belirten İran'ın yaşanan son olayla birlikte boğazı kapatabileceği konuşulmaya başlandı. Peki, Hürmüz Boğazı kapatıldı mı, neden kapatıldı?
HÜRMÜZ BOĞAZI KAPATILDI MI, NEDEN KAPATILDI?
Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'da yer alan nükleer tesise düzenlediği saldırı sonrası İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı alacağı konuşuluyordu. Öte yandan yaşanan bu olay sonrası İran Meclisi, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasına onay verdi. Nihai kararı Ulusal Güvenlik Konseyi verecek. Ulusal Güvenlik Konseyi'nin onay vermesi durumunda Hürmüz Boğazı resmen kapatılacak.
HÜRMÜZ BOĞAZI NEREDE, ÖNEMİ NEDİR?
Hürmüz Boğazı'nın kapatılabileceği haberleri sonrası birçok kişi Hürmüz Boğazı hakkında merak ettikleri konuları araştırmaya başladı. "Hürmüz Boğazı kapanırsa ne olur?" sorusu başta olmak üzere birçok konu merak ediliyor.
Hürmüz Boğazı, küresel enerji trafiğinin kalbi olarak öne çıkıyor. İran ile Umman arasında bulunan bu stratejik su yolu, Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayarak dünya petrol ticaretinde hayati bir rol üstleniyor. Küresel petrolün yaklaşık yüzde 20'si bu noktadan geçerek dünya pazarlarına ulaşıyor.
ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) 2023 verilerine göre, her gün ortalama 20,5 milyon varil ham petrol Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Bu miktar, deniz yoluyla gerçekleşen petrol sevkiyatlarının neredeyse üçte birini oluşturuyor. Peki, Hürmüz Boğazı kapatılırsa ne olur?
1. KÜRESEL PETROL ARZINDA ANİ DARALMA YAŞANIR
Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük 20 milyon varil ham petrolün sevkiyatı kesilir. Bu da dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin bir anda devre dışı kalması anlamına gelir.
2. PETROL FİYATLARI HIZLA YÜKSELİR
Bu büyüklükte bir arz şoku, piyasalarda panik havası yaratır. Brent petrolün varil fiyatı kısa sürede 150 dolar ve üzerine tırmanabilir.
3. DOĞALGAZ İHRACATINDA BÜYÜK AKSAMA YAŞANIR
Özellikle Katar'dan çıkan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatları durma noktasına gelir. Bu durum, başta Avrupa ve Asya olmak üzere birçok ülkeyi doğrudan etkiler.
4. SİGORTA VE NAKLİYE MALİYETLERİ FIRLAR
Boğaz çevresinde artan güvenlik riskleri nedeniyle tanker sigortaları astronomik seviyelere ulaşır. Pek çok firma, bu rotayı kullanmayı tercih etmeyebilir.
5. ALTERNATİF ROTALAR YETERSİZ KALIR
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, karasal boru hatlarını devreye soksa bile bu hatlar Hürmüz Boğazı kadar yüksek kapasiteye sahip değildir.
6. ENERJİ İTHALATÇISI ÜLKELERDE KRİZ SENARYOLARI DEVREYE GİRER
Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Körfez'e bağımlı ülkeler, stratejik rezervlerini devreye sokar. Aynı zamanda uzun vadeli enerji tedarik planlarını yeniden yapılandırmaya başlarlar.
7. KÜRESEL ENFLASYON BASKISI ARTAR
Enerji fiyatlarındaki sıçrama, taşıma ve üretim maliyetlerini yükseltir. Bu da dünya genelinde enflasyonu yukarı çeker ve halkların alım gücünü düşürür.
8. BORSA VE FİNANS PİYASALARINDA DALGALANMALAR GÖRÜLÜR
Enerjiye bağlı sektörler büyük zarar görebilir. Küresel yatırımcılar, altın, dolar ve tahvil gibi güvenli limanlara yönelir.
9. ENERJİ GÜVENLİĞİ KÜRESEL GÜNDEMİN İLK SIRASINA OTURUR
Bu kriz, ülkeleri enerji politikalarını yeniden gözden geçirmeye zorlar. Kaynak çeşitliliği, enerji bağımsızlığı ve yenilenebilir kaynaklara yatırım gibi başlıklar hızla öncelik kazanır.