Marmara Denizi'nde rekor s�cakl�k bekleniyor

AA'n�n Marmara Denizi'ni tehdit eden risk fakt�rlerini ele ald��� haber dosyas�n�n bu b�l�m�nde, deniz suyu s�cakl�klar�ndaki art�� de�erleri ile bu durumun nedenleri, etkileri ve al�nabilecek �nlemler hakk�nda uzmanlar�n g�r��lerine yer verildi.

ODT� Deniz Bilimleri Enstit�s� verilerine g�re, Marmara Denizi'nin y�zey suyu s�cakl��� son 39 y�lda 2 derece artt�. Marmara'n�n deniz y�zey suyu s�cakl���n�n basen ortalamas� de�eri, �l��mlerin kaydedilmeye ba�land��� 1984'te 24 dereceyken bug�n 26 derecenin �zerinde bulunuyor.

Marmara Denizi'nin alt tabaka sular�n� olu�turan Akdeniz'de y�zey s�cakl��� �u anda 29 derecelerde �l��l�rken, �st sular�n� olu�turan Karadeniz'de de 26 derecelerde g�zlemleniyor. D�nya denizlerinin y�zey suyu s�cakl�klar�nda son 60 y�ldaki art�� ise ortalama 1-1,5 derece aral���nda.

Marmara Denizi'nde �s�nman�n nedenleri ve etkileri hakk�ndaki sorular� yan�tlayan ODT� Deniz Bilimleri Enstit�s� M�d�r� Prof. Dr. Bar�� Saliho�lu, bu y�l g�r�len s�cak hava dalgalar�n�n denizlere etkisine dikkati �ekti.

Saliho�lu, 'Bu y�l t�m d�nya denizlerinde s�cakl�k rekorlar� k�r�l�yor, biz de kendi denizlerimize bakt�k. �u anda y�zey suyu s�cakl�klar�nda �ok �iddetli art��lar g�r�yoruz, bu a�ustos muhtemelen hi�bir a�ustosta g�rmedi�imiz deniz y�zey suyu s�cakl�klar�na ula�m�� olaca��z.' dedi.

Marmara'da yaz d�nemi deniz y�zey s�cakl���n�n 2010'da rekor k�rd���n� ve 39 y�ll�k ortalaman�n 1,7-1,8 derece �zerinde art�� kaydedildi�ini aktaran Saliho�lu, s�z konusu rekorun bu yaz ge�ilece�ini, genel olarak s�cakl���n yaz ve k�� d�nemi ortalamas�n�n �zerine ��kaca��n� ifade etti.

Marmara Denizi'ndeki �s�nmada iklim de�i�ikli�inin rol�ne de�inen Saliho�lu, �unlar� s�yledi:

'K�resel �s�nman�n en fazla etkiledi�i b�lgelerden biri Akdeniz havzas�. T�rkiye denizlerinde en y�ksek art��lar, Karadeniz'in do�usu ile Do�u Akdeniz'de Mersin, �skenderun K�rfezi civar�nda 2-2,5 derece. Marmara Denizi, Akdeniz havzas�nda oldu�u i�in s�cakl��� artm�� durumda. Bir de Karadeniz'den gelen y�zey suyu ile Akdeniz'den gelen ve daha sonra dibe batan y�zey suyuyla birlikte Marmara topyekun �s�nm�� durumda.'

Deniz suyundaki �s�nman�n nedeninin sadece iklim de�i�ikli�i olmad���n� bildiren Saliho�lu, yapt�klar� �al��malarda end�strinin so�utma sular�n�n denize etkisine bakt�klar�n�, �zellikle k�y� ve k�rfezler gibi kapal� b�lgelerde yar�m dereceye yak�n art��lar g�zlemlediklerini, bunun da ciddi bir durum oldu�unu kaydetti.

Oksijen azl��� nedeniyle Marmara Denizi'nde biyo�e�itlili�in 25 metreye s�k��t���n�, bunun yan�nda deniz �zerinde bir�ok bask�n�n da bulundu�unu vurgulayan Saliho�lu, '�klim de�i�imi, kirlilik, bal�k��l�k en ba�ta geliyor. Bunun �tesinde istilac� t�rler, end�stri, k�y�sal yap�la�man�n �ok yayg�n olmas� etkiliyor. K�y�lar� �reme alan� olarak kullanan biyolojik t�rler �ok etkilenmi� durumda. Marmara'n�n ekolojisi bizim i�in bir do�al miras, bu etkilenecek, k�lt�rel miras etkilenecek. Bu denizi temizlemek i�in yapaca��m�z yat�r�m�n yan�nda kay�plar�m�z �ok �ok fazla, o y�zden bu yat�r�mlar� bir an �nce bahaneye s���nmadan yapmam�z laz�m.' diye konu�tu.

Marmara B�lgesi'nin �ok ciddi bir turizm potansiyeline sahip oldu�una i�aret eden Saliho�lu, Marmara Denizi'ndeki kirlilik, m�silaj ve deniz anas� say�s�ndaki art�� gibi fakt�rlerin sadece turizmi etkilemekle kalmayaca��n�, sosyal yans�malar�n�n da olaca��n� dile getirdi. Saliho�lu, 'Amat�r bal�k��l��a kadar kaybedeceksiniz. Belki ula��m� engelleyecek. Alternatif g�da �retiminden faydalanma potansiyelini de kaybedece�iz.' ifadelerini kulland�.

'Beklentimizin 2-3 derece �zerinde �s�nma var'

�stanbul �niversitesi Deniz Bilimleri ve ��letmecili�i Enstit�s� M�d�r� Prof. Dr. Cem Gazio�lu, Marmara'n�n sadece etraf�ndakilerin y�netebilece�i bir deniz olmad���n�, Akdeniz ve Karadeniz'den gelen iki su kayna�� bulundu�unu belirtti.

Durumu havuz problemine benzeten Gazio�lu, ��yle devam etti:

'Bu iki su kayna��n� y�netmek sadece bizim hegemonyam�zda olan bir durum de�il. Karadeniz'den gelen suyun �zelliklerini art�k �ok iyi kavramam�z, tan�mlamam�z laz�m. Beklentimizin 2-3 derece �zerinde �s�nma var, Karadeniz art�k so�uyam�yor ve bu s�cak su Marmara Denizi'ne gelerek y�zeyde �s�nmaya sebep oluyor. A�a��daki Akdeniz suyunda bir �s�nma g�rmedik.'

Marmara'ya Akdeniz'den alt ak�nt�yla gelen suyun s�recinin �ok h�zl� oldu�unu ve 3-6 ay i�erisinde molek�l baz�nda denizi terk etti�ini anlatan Gazio�lu, 'Akdeniz suyunun Marmara'y� beslemesi ge�erli bir �ey ama su oksijen a��s�ndan zengin olsa da �anakkale Bo�az�'ndan girdikten sonra oksijenini t�kete t�kete buralara geliyor. Beslemeden ziyade Marmara'y� korumam�z daha iyi olur diye d���n�yorum.' dedi.

Gazio�lu, Marmara Denizi'nin korunmas� i�in �u tavsiyelerde bulundu:

'�ncelikli olarak ar�tma tesislerinin durmaks�z�n �ok iyi �al��t�r�lmas� gerekiyor. Marmara Denizi kapal� bir havza oldu�u i�in her zaman bal�k��l�k bask�s� olan bir yer, �zel korunacak b�lgelerin alanlar� ve say�lar� art�r�lmal�. Bu ayn� zamanda k���k bal�k��y� koruyacak bir uygulama olacakt�r. End�striyel bal�k��l�k �ok g��l�, bu amat�r ve aile bal�k��l���n� bask�l�yor. End�striyel bal�k��l���n, belli alanlarda s�n�rland�r�lmas� gerekebilir. Baz� t�rler i�in tarih geni�letilmeli, baz� b�lgelerde de alan k�s�tlamalar� geni�letilmeli.'

Marmara Denizi'nde rekor s�cakl�k bekleniyor

Uzmanlar, Marmara Denizi'ndeki y�zey suyu s�cakl���n�n, s�cak hava dalgalar� sonucunda a�ustosta rekor k�rmas�n� bekliyor.

Uzmanlar, Marmara Denizi'ndeki y�zey suyu s�cakl��n�n, s�cak hava dalgalar� sonucunda a�ustosta rekor k�rmas�n� bekliyor.