İstanbul'dan kalanlar…
İstanbul'dan kalanlar…

İstanbul'dan kalanlar…

EDHO ile ilgili tüm gelişmeler DİZİKOTEK'te
EDHO ile ilgili tüm gelişmeler DİZİKOTEK'te

EDHO ile ilgili tüm gelişmeler DİZİKOTEK'te

Şeyma Subaşı Youtube'a neden geri döndü?
Şeyma Subaşı Youtube'a neden geri döndü?

Şeyma Subaşı Youtube'a neden geri döndü?

iPhone nasıl ortaya çıktı?
iPhone nasıl ortaya çıktı?

iPhone nasıl ortaya çıktı?

‘Dünyanın sonu mu geldi?'
‘Dünyanın sonu mu geldi?'

‘Dünyanın sonu mu geldi?'

Sağlıklı yaşam için ‘Doğru Bilgi'
Sağlıklı yaşam için ‘Doğru Bilgi'

Sağlıklı yaşam için ‘Doğru Bilgi'

Görmelisin
Görmelisin

Görmelisin

Dünya nereye sürükleniyor?
Dünya nereye sürükleniyor?

Dünya nereye sürükleniyor?

Türk takımları Avrupa sahnesinde...
Türk takımları Avrupa sahnesinde...

Türk takımları Avrupa sahnesinde...

Eski Afganistan yöneticileri yeni kabinede yer alabilecek mi?
Eski Afganistan yöneticileri yeni kabinede yer alabilecek mi?

Eski Afganistan yöneticileri yeni kabinede yer alabilecek mi?

Twitter, Bitcoin ile bahşiş özelliği üzerinde çalışıyor
Twitter, Bitcoin ile bahşiş özelliği üzerinde çalışıyor

Twitter, Bitcoin ile bahşiş özelliği üzerinde çalışıyor

E-ticaret yaparken nelere dikkat edilmeli?
E-ticaret yaparken nelere dikkat edilmeli?

E-ticaret yaparken nelere dikkat edilmeli?

27 Mayıs darbesini en iyi anlatan film

Gösterime giren (konusu itibariyle) önemli bir film: 50 Kelimelik Mektuplar. Filmi önemli kılan, Türkiye siyasal hayatının dönüm noktalarından biri olan 27 Mayıs 1960 darbesini 'bir insan hikayesi' etrafında ele alıyor olması.

Film, Adnan Menderes hükümetinde bakan olarak görev yapan Tevfik İleri'nin darbe sonrası Yassıada'ya sürgün edilişiyle birlikte, Demokrat Parti ileri gelenlerinin (Başbakan Adnan Menderes dahil) düzmece mahkemelerde yargılanmalarını ve idama varan trajik sonlarını ele alıyor.

NEDEN TEVFİK İLERİ?

Etkileri bugüne kadar süren ve ictimai hayatımızın şekillenmesinde önemli icraatlara imza atmış bir isimdi İleri.

1950 seçimlerinde Demokrat Parti (DP) milletvekili olarak TBMM'ye girdi, uzun süre (Milli Eğitim dahil) çeşitli bakanlıklar yaptı.

1930 yılında kapatılan İmam Hatip Liseleri'nin yirmi yıl sonra yeniden açılmasına öncülük etti. İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nü kurdu. Köy Enstitüleri'ni düzenleyerek öğretmen okullarıyla birleştirdi. Atatürk ve Orta Doğu Teknik üniversitelerinin açılışını gerçekleştirdi. İlk Boğaz Köprüsü projesi onun zamanında ihale seviyesine kadar geldi, ancak 60 ihtilali nedeniyle proje 10 yıl sonra gerçekleşebildi.

27 Mayıs 1960 darbesinin ardından Yassıada mahkemelerinde idama mahkûm edildi, ancak, cezası ömür boyu hapse çevrildi.

Kayseri bölge cezaevine yollanan İleri, hastalanması üzerine Ankara Hastanesine kaldırıldı ve 31 Aralık 1961 günü vefat etti.

İşte filmin merkezinde siyasi hayatımızın böylesine önemli bir aktörü var.

Darbe sonrası diğer DP'lilere reva görülen muamele ise yan hikayeler eşliğinde filmin bütünlüğüne katkı sağlıyor.

Böylece seyirci, 1960 ihtilali sonrasında, Yassıada'da yaşanan (adaletsiz ve vicdansız) uygulamalara tanıklık ediyor.

Daha yakın zamanda, 28 Şubat postmodern darbe sürecinde olduğu gibi, iftira ve yalan haberler (cuntadan gelen emirle) 27 Mayıs'ta da gazete manşetlerini işgal eder.

'Celal Bayar'ın kasasında beş milyon lira bulundu!'

'Tevfik İleri, çuvallar dolusu altınla kaçarken yakalandı.'

Dolayısıyla darbelerin anası sayılan 27 Mayıs'ı takip eden ithilallerin mantığında da benzer şeylerin yaşandığını söylemek mümkün. Matematik aynı... Ortaya çok büyük bir yalan at ve o yalanı defalarca tekrarla... Sonra otur ve o yalanı kitlelerin nasıl kucakladığını keyifle seyret!

Nevin Şahin'in senaryosunu yazdığı, Emir Khalilzadeh'in yönetmenliğini yaptığı '50 Kelimelik Mektuplar'ın başrollerinde Gizem Karaca ve İlker Kızmaz ile Tekin Temel, Derya Alabora ve İlhan Şeşen var.

Tekin Temel, Tevfik İleri rolünde çok başarılı ve gerçekçi bir perpormans sergiliyor. Aynı şekilde (kurmaca bir karakter olarak) Anayasa Mahkemesi Başkanı rolündeki Derya Alabora da, 'sert' oyunculuğuyla filmin dramatik terazisine ağırlığını koyuyor. Diğer oyuncular da ayrı ayrı başarılılar.

Zor bir konuyu bunca derli toplu biçimde beyazperdeye yansıtan yönetmen Khalilzadeh ve görüntü yönetmeni Ahmet Bayer'e de özel bir tebrik...

Adını, Yassıada tutuklularına sadece 50 kelime yazma hakkı verilen mektuplardan alan film, dramatik yapısı itibariyle oldukça etkili, bağırmayan, didaktik olmayan bir atmosferde geçiyor ki bu eserin en büyük başarılarından...

Yassıada, adaletin katledildiği, insanın tüylerini diken diken eden dramların yaşandığı bir adres olmasına rağmen, Türk sinemasının yüzleşmekten kaçındığı bakir bir konu.

Bu bakımdan 50 Kelimelik Mektuplar için bir ilk adım diyebiliriz.

Film, paralel biçimde, (ağırlık vermeden) Andan Menderes'in dramını, darbe sonrasında yaşananları, güdümlü mahkemelerin, medyanın ve akademisyenlerin trajik sonu hazırlamadaki katkılarını anlaşılır biçimde beyazperdeye yansıtıyor.

Genç bir avukatla bir gazetecinin birbirlerine olan ilgileri ve hukuk mücadelesiyle desteklenen hikayenin temelde eksik kalan tarafı ise şu: 27 Mayıs Darbesi neden yapıldı?

'Bu sıradan bir darbe değil, bu bir devrim', 'Kalemler kırıldı, mezarlar kazıldı' diye gürleyen darbeci zihniyet neye karşıydı ve neyi amaçlıyordu?

Evet düzmece mahkemelerde savcının öne sürdüklerinden anlıyoruz ki, İmam-Hatiplerin yeniden açılması bir sorun... Köy Enstitülerinin bir düzenlemeyle öğretmen okuluna dönüştürülmesi bir sorun... Ancak sadece bu mu?

Derya Alabora'nın oynadığı Anayasa Komisyonu Başkanı Belkıs Türkkan karakteri mesela... Neden darbecilerden daha darbeci bir tutum içinde?

Demokratların vatan hainliği ve idamla yargılanmalarını teklif ederek darbeci komutanları bile şaşkına çeviren, onlara akıl hocalığı yapıp idamların önünü açan bu 'darbeci aktör'ün motivasyonunun, Demokratlara düşmanlığının kaynağı nedir?

Başından kaybedilmiş bir dava için bu soruları deşmek, belki asıl hesaplaşmanın / yüzleşmenin önünü açabilirdi, ancak film, daha sakin bir limanda kalmayı tercih etmiş.

Yine de tüm bu yaşanan süreçlerden dersler çıkarmamızı sağlayacak, özellikle genç neslin izlemesinde bin bir fayda olan bir film, 50 Kelimelik Mektuplar.

Hatta 1950'den 2021'e üç kuşak izlese daha iyi...

  • Kategori:
    BEDİR ACAR ÖNERİYOR
  • Eklenme Tarihi:
    12.09.2021 13:12
  • Güncellenme Tarihi:
    12.09.2021 13:12
  • Kategori Videoları
Diğer İçerikler
title
Van Gölü'nün incisi: Tatvan

Van Gölü'nün incisi: Tatvan

title
Hatay: Keşfedilmeyi bekleyen mücevher...

Hatay: Keşfedilmeyi bekleyen mücevher...

title
Bakü'deki maçın galibi kim?

Bakü'deki maçın galibi kim?

title
Haziran ayında hangi kalemleri yitirdik?

Haziran ayında hangi kalemleri yitirdik?

title
Hasan Saltık'tan geriye 'Kalan'

Hasan Saltık'tan geriye 'Kalan'

title
Taksim Camii ve papağanlar

Taksim Camii ve papağanlar

title
Dünyada ses getiren yapım: Filistin'e Veda...

Dünyada ses getiren yapım: Filistin'e Veda...

title
Vicdan öldüğünde geriye ne kalır?

Vicdan öldüğünde geriye ne kalır?

title
İsrail aslında neyden korkuyor?

İsrail aslında neyden korkuyor?

title
Erkan Oğur ezik mi ?

Erkan Oğur ezik mi ?

title
Türkiye aşığı İrlandalı şair: Mangan

Türkiye aşığı İrlandalı şair: Mangan

title
Kıbrıs neden mi önemli?

Kıbrıs neden mi önemli?

title
Türk edebiyatının yaşayan en büyük şairi kim?

Türk edebiyatının yaşayan en büyük şairi kim?

title
'Türk Süpermen' Naim Süleymanoğlu...

'Türk Süpermen' Naim Süleymanoğlu...

title
Mehmet Akif Ersoy'un anıt eseri Safahat'i neden okumalıyız?

Mehmet Akif Ersoy'un anıt eseri Safahat'i neden okumalıyız?

title
Seyircinin yeni gözdesi: Teşkilat

Seyircinin yeni gözdesi: Teşkilat

title
Türk dizileri tarih yazıyor, şer odakları boş durmuyor!

Türk dizileri tarih yazıyor, şer odakları boş durmuyor!

title
Osmanlı'nın Başnakkaşı Nakkaş Osman ve minyatür sanatı

Osmanlı'nın Başnakkaşı Nakkaş Osman ve minyatür sanatı

title
Terörle mücadelede sinema cephesi ne durumda?

Terörle mücadelede sinema cephesi ne durumda?

title
Bir kültür alpereni olarak Ahmet Kabaklı

Bir kültür alpereni olarak Ahmet Kabaklı

title
Türkler ve hat sanatı...

Türkler ve hat sanatı...

title
Geçmişten günümüze Osmanlı'nın lezzet tarihi

Geçmişten günümüze Osmanlı'nın lezzet tarihi

title
Taşradan Türkiye'ye açılan bir edebiyat penceresi: İkindi Yazıları...

Taşradan Türkiye'ye açılan bir edebiyat penceresi: İkindi Yazıları...

title
Türk yapımcılara Pakistan'da üst düzey karşılama

Türk yapımcılara Pakistan'da üst düzey karşılama

KEŞFET
EN YENİLER